عجیبترین سال کن/ منتقدان: نسل جدید تماشاگران، کارگردانان ژاپنی و ایرانی را به کوپولا ترجیح میدهند
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، برای دههها، کن جایگاه منحصربهفردی در تخیل فرهنگی داشته است؛ نه فقط به عنوان معتبرترین جشنواره فیلم جهان، بلکه به عنوان برونمرزِ پرزرقوبرقترین پایگاه هالیوود.
از گریس کلی در کروازت، کوئنتین تارانتینو و اوما تورمن در اکران «پالپ فیکشن»، جولیا رابرتز که با پای برهنه در فرش قرمز راه میرود، تا تام کروز که با جنگندههای بالای سرش، ریویرا را به تعطیلی میکشاند ـ هالیوود نشان خود را بر کن زده است.
اما جشنواره ۲۰۲۶ که روز سهشنبه آغاز میشود و تا ۲۳ مه ادامه دارد، روایت بسیار متفاوتی ارائه میدهد. زمانی که ماه گذشته فهرست فیلمها اعلام شد، یک نکته بلافاصله جلب توجه کرد: غیبت تقریباً کامل فیلمهای بزرگ استودیوهای هالیوودی.
اسکات راکسبرو، رئیس دفتر اروپایی مجله هالیوود ریپورتر و کهنهکار جشنوارهها، میگوید: «امسال هیچ فیلم بزرگ آمریکایی وجود ندارد. معمولاً حداقل یک فیلم شاخص در کن به نمایش درمیآید یا از این جشنواره برای آغاز اکران اروپایی خود استفاده میکند.»
در سالهای اخیر، کن میزبان اکران فیلمهایی مانند «مأموریت غیرممکن: حسابرسی نهایی»، «تاپ گان: ماوریک»، «الویس» و «ایندیانا جونز و گردونه سرنوشت» بوده است. امسال هیچ فیلم پرفروش استودیویی در فهرست نیست.
تنها دو فیلم آمریکایی برای نخل طلا رقابت میکنند: «مردی که دوستش دارم» ساخته آیرا ساکس ـ یک فانتزی موزیکال در دوران ایدز با بازی رامی ملک و ربکا هال ـ و «ببر کاغذی» ساخته جیمز گری ـ یک درام جنایی با بازی آدام درایور و اسکارلت جوهانسون. هر دوی این فیلمها عمدتاً از سرمایه خارج از ایالات متحده تأمین مالی شدهاند.
در بخش «نگاهی دیگر» نیز اکرانهایی خواهیم داشت برای فیلم «سکس نوجوانی و مرگ در کمپ میاسما» ساخته جین شونبرون با بازی جیلین اندرسون، و اولین کارگردانی جرد فرستمن با فیلم «بچه باشگاه». اندی گارسیا، ستاره هالیوود، فیلم نوارگونه «الماس» با بازی بیل مری و داستین هافمن را خارج از مسابقه به نمایش میگذارد، همانطور که جان تراولتا اولین ساخته کارگردانی خود، «اتوبوس یکطرفه شبانه به سمت پروانه» را که اقتباسی از کتاب خودش در سال ۱۹۹۷ درباره یک جوان علاقهمند به هوانوردی است نمایش میدهد.
تیری فرمو، مدیر جشنواره، معتقد است کن صرفاً بازتاباننده تغییرات گستردهتر صنعت است. او اخیراً گفت: «از نظر کمی، استودیوها نسبت به گذشته کمتر فیلم پرفروش و کمتر فیلم مولف تولید میکنند.»
راکسبرو، باور دارد استودیوها همچنین به خاطر خطرات نمایش در جشنواره محتاط شدهاند. او میگوید: «استودیوها دریافتهاند که میتوانند یک فیلم بزرگ را بدون کمک یک جشنواره معتبر اکران کنند.» او به آثاری اشاره میکند که از جشنوارهها عبور کردند و همچنان موفق شدند، مانند «نبردی پس از نبرد دیگر» و «گناهکاران».
راکسبرو میگوید: «یک مسئله دیگر هم کنترل فیلم است. در جشنواره، این منتقدان هستند که تعیین میکنند فیلم شما چطور دیده شود. این گاهی نتیجه برعکس میدهد؛ مثلاً فیلم «ایندیانا جونز و گردونه سرنوشت» در سال ۲۰۲۳ بعد از اینکه منتقدان کن آن را تخریب کردند، در گیشه فروش نرفت. امروزه یک نقد بد سریعاً در شبکههای اجتماعی پخش میشود.»
در عوض، رقابت امسال بازگشت به همان نوع فهرست بینالمللی مولفمحوری است که کن اعتبار خود را بر آن بنا کرده است. پدرو آلمودوار با فیلم «کریسمس تلخ» بازمیگردد که درباره گروهی از دوستان فیلمساز است که زندگی یکدیگر را برای کارشان میبلعند.
آلمودوار پیش از حضور در کن، اسکار را به دلیل بیش از حد غیرسیاسی بودن نقد کرد. او به لسآنجلس تایمز گفت: «دیدن پخش مراسم اسکار که در آن اعتراضات زیادی علیه جنگ یا علیه ترامپ وجود نداشت، کاملاً قابل توجه بود.»
اصغر فرهادی، برنده اسکار، فیلم «داستانهای موازی» را با بازی ایزابل هوپر و ونسان کسل میآورد.
لاسلو نمش، کارگردان مجار، با درام مقاومت فرانسه «مولن» بازمیگردد. کریستین مونجیو، کارگردان رومانیایی، با فیلم «فیورد» که در نروژ میگذرد، بازگشته است. آندری زویاگینتسف، مولف روس در تبعید، تریلر سیاسی خود «مینوتور» را به نمایش میگذارد.
ساندرا هولر در فیلم «سرزمین پدری» ساخته پاوئو پاولیکوفسکی بازی میکند که حول بازگشت توماس مان، رماننویس، از تبعید آمریکایی پس از جنگ جهانی دوم میگذرد. استادان ژاپنی، هیروکازو کورئادا و ریوسوکی هاماگوچی، فیلمهای جدید خود را در مسابقه دارند.
هیئت داوران به ریاست پارک چان-ووک، کارگردان کرهای، و شامل دمی مور و کلوئی ژائو، همان نگاه بینالمللی را منعکس میکند.
کریس کوتونو، سردبیر معاون مجله «پای خرگوش»، میگوید: «جالب است که من هرگز برای یک فهرست کن اینقدر هیجانزده نبودهام. کن گاهی ممکن است در دام نمایش صنعتی بیفتد. امسال احساس میشود بسیار بیشتر بر سینمای مولفان جهانی متمرکز است.»
کوتونو گفت مخاطبان جوانتر ـ که توسط پلتفرمهایی مانند لترباکسد و موبی شکل گرفتهاند ـ به طور فزایندهای به سمت کارگردانان بینالمللی جذب میشوند که روزگاری خاصی محسوب میشدند: «بسیاری از بینندگان جوان از فیلمی از هاماگوچی بیشتر از فیلمی از کوپولا یا تارانتینو هیجانزده میشوند. شاید جشنواره، با دیدن نوع جدیدی از سینمارو جهانوطنی، در حال کنار آمدن با این حقیقت است که دیگر به استودیوها نیاز ندارد.»
این غیبت محدود به هالیوود نیست. سینمای بریتانیا نیز امسال حضوری به طرز شگفتآوری کمرنگ دارد و هیچ کارگردان بریتانیایی در مسابقه اصلی نیست. کلیو بارنارد فیلم «میبینم ساختمانها مثل برق فرو میریزند» را در بخش «دو هفته کارگردانان» اکران میکند، در حالی که سارا اسحاق، فیلمساز یمنی-اسکاتلندی، فیلم «ایستگاه» را به بخش «هفته منتقدان» میآورد. مستند بارنابی تامپسون «ماوریک: ماجراهای حماسی دیوید لین» در بخش «کلاسیکهای کن» به نمایش درمیآید.
بریتانیا در جشنواره با نمایش «۸ فیلم برتر» بنیاد فیلم بریتانیا و انیستیتو فیلم بریتانیا هم حضور دارد که پروژههای جدید فیلمسازان در ابتدای مسیرشان را برجسته میکند، نمایندگی دارد.
میا بیز، مدیر صندوق فیلمسازی انیستیتو فیلم بریتانیا، گفت بریتانیا هنوز در سراسر برنامه گستردهتر «نمایندگی قوی» دارد و اشاره کرد که انتخابهای جشنواره اغلب به زمانبندی مربوط میشود.
او گفت: «در ماه فوریه، جشنواره برلین یکی از بهترین دورهها برای فیلمهای بریتانیایی در سالهای اخیر بود. ما به جشنوارههای پاییزی هم امید داریم که فیلمهای جدید بریتانیا را خوب ببینند. به نظر ما چیزهای زیادی هست که بشود از آنها خوشحال شد و منتظرشان ماند.»
اما نه عقبنشینی هالیوود و نه سال کمکار سینمای بریتانیا، به اعتبار کن به عنوان مهمترین سلیقهساز دنیای سینما لطمه نمیزند. از فیلم «آنورا» گرفته تا فیلمهای غیرانگلیسی سال قبل مثل «ارزش احساسی»، «مامور مخفی» و «یک تصادف» – همه فیلمهایی که در کن روی پرده رفتهاند، مدتها بعد از تمام شدن جشنواره هم بر تقویم جوایز سینمایی چیره میشوند.
منبع: گاردین
ترجمه: زینب کاظمخواه
5959