خط راهآهن کرمانشاه – خسروی؛ حلقه مفقوده تجارت و ترانزیت ایران و عراق
محمدجواد شاهجویی کارشناس صنعت ریلی در گفتگو با خبرنگار مهر با بیات اینکه پروژه ریلی کرمانشاه – خسروی، یکی از دو مسیر کلیدی اتصال ریلی ایران به کشور عراق است، گفت: این پروژه میتواند نقشی اساسی در فعالسازی کریدور شرقی – غربی کشور ایفا کند.
وی افزود: در حال حاضر، ایران در مسیر ریلی شرق به غرب صرفاً به ترکیه متصل است؛ آنهم بهصورت ناقص. زیرا در مسیر عبور از ترکیه، دریاچه وان موجب گسست در شبکه ریلی میشود و همین موضوع ظرفیت عبور کالا و سرعت حملونقل را کاهش داده است. این مشکل با وجود پیگیریهای مکرر ایران در دو دهه گذشته همچنان پابرجاست و حتی پیشنهاد سرمایهگذاری از سوی ایران برای رفع آن نیز به نتیجه نرسیده است.
شاهجویی بیان کرد: از این منظر، اتصال ریلی به عراق میتواند نقش مکمل و مؤثری در تکمیل کریدور ریلی شرق به غرب ایفا کند. اما اهمیت این پروژه فقط در بحث ترانزیت نیست؛ بلکه عراق بهعنوان یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران، حجم بالایی از تجارت کالا و جابهجایی مسافر را با کشور ما دارد.
وی با تأکید بر قرابتهای فرهنگی و مذهبی میان دو کشور گفت: وجود مناسبتهایی نظیر اربعین حسینی و سفرهای زیارتی به مشهد و عتبات عالیات، تبادل گسترده زائران میان ایران و عراق را به یک نیاز دائمی تبدیل کرده است. بنابراین توسعه خطوط ریلی میان دو کشور، بهویژه راهآهن کرمانشاه – خسروی، میتواند بستر مناسبی برای افزایش ایمنی و سرعت سفر زائران فراهم کند.
این کارشناس صنعت حملونقل ریلی همچنین تصریح کرد: هرچند پروژه راهآهن شلمچه – بصره به دلیل مسیر کوتاهتر و هزینه کمتر، بیشتر مورد توجه مسئولان قرار گرفته، اما راهآهن کرمانشاه – خسروی از نظر جغرافیایی پتانسیل نزدیکی دو پایتخت تهران و بغداد را دارد و از منظر راهبردی اهمیت بالاتری پیدا میکند.
وی افزود: مسیر ریلی کرمانشاه – خسروی مسیری بلندتر و سختتر است، اما در صورت اجرای این پروژه، امکان توسعه صادرات و واردات، افزایش تبادل تجاری و دسترسی پایدار به بازار عراق فراهم خواهد شد. این موضوع بهویژه در راستای اهداف توسعهمحور و گسترش نفوذ ایران در بازارهای عراق، از اهمیت بالایی برخوردار است.
شاهجویی با مقایسه این پروژه با خطآهن شلمچه – بصره گفت: وضعیت مشابهی در مسیر ریلی شلمچه – بصره نیز حاکم است. حتی اگر امروز پروژه شلمچه – بصره به بهرهبرداری برسد، مسیر ادامه آن به سمت نجف، کربلا و بغداد، بهواسطه فرسودگی خطوط قدیمی، نیازمند بازسازی گسترده است تا بتواند ظرفیت جابهجایی و سرعت قطارها را افزایش دهد.
این کارشناس صنعت ریلی یادآور شد: مسیر اتصال ریلی کرمانشاه – خسروی در مجموع شامل سه بخش است، مسیر ۲۶۳ کیلومتری از کرمانشاه تا خسروی در داخل ایران، مسیر ۲۷ کیلومتری از خسروی تا خانقین در خاک عراق، و مسیر ۱۸۲ کیلومتری از خانقین تا بغداد که به بهسازی نیاز دارد. مجموع طول این مسیر به حدود ۴۷۲ کیلومتر میرسد که در حال حاضر، عملیات اجرایی بخش کرمانشاه تا خسروی در ایران آغاز شده است.
شاهجویی در پایان با اشاره به تجربه راهآهن تهران – همدان گفت: زمانی که این پروژه در دست ساخت بود، بسیاری از کارشناسان تأکید داشتند که این مسیر از نظر اقتصادی توجیهپذیر نیست، اما با بودجه دولتی تکمیل شد. با این حال، حتی امروز هم با گذشت یک دهه از بهرهبرداری، پروژه تهران – همدان به سوددهی کامل نرسیده است.