به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، جشنواره فیلم کن ۲۰۲۶ به صحنه تقابل دو جبهه فکری تبدیل شده است. از یک سو فیلمسازان و بازیگرانی قرار دارند که هوش مصنوعی را تهدیدی برای خلاقیت و امنیت شغلی می‌دانند و از سوی دیگر تهیه‌کنندگانی که آن را ابزاری برای کاهش هزینه و دموکراتیک کردن سینما می‌بینند.

دمی مور: مبارزه با هوش مصنوعی جنگی باخته است

دمی مور، عضو هیئت داوران، با صراحت اعلام کرد که مقاومت در برابر هوش مصنوعی جنگی باخته است. این اظهارات اگرچه واکنش‌های تندی در شبکه‌های اجتماعی برانگیخت، اما در فضای خود جشنواره بسیاری از تهیه‌کنندگان و مدیران استودیوها عملاً با او هم‌نظر بودند.

بازاری غرق در هوش مصنوعی؛ دیگر خبری از خجالت نیست

بازار فیلم کن امسال مملو از پروژه‌هایی است که هوش مصنوعی را به عنوان نقطه فروش اصلی معرفی می‌کنند. برخلاف سال گذشته که بسیاری استفاده از هوش مصنوعی را پنهان می‌کردند، امسال دیگر خجالت‌کشی معنایی ندارد. از جمله این پروژه‌ها می‌توان به فیلم خانوادگی «کریترز» اشاره کرد که با بودجه ۳۰ میلیون دلاری تولید شده، در حالی که در حالت سنتی بسیار گران‌تر تمام می‌شد. این فیلم اقتباسی از انیمیشن کوتاه وایرال سال ۲۰۲۳ است که از ابزارهای خلاقانه اوپن‌ای‌آی استفاده کرده بود. همچنین فیلم «بیت‌کوین: ساتوشی ناکاموتو» ساخته داگ لیمان با بازی گل گدوت، کیسی افلک و پیت دیویدسون، و اقتباس جاه‌طلبانه «بهشت گمشده» از راجر اوری، نمونه‌هایی هستند که آشکارا اعلام کردند هوش مصنوعی بخشی از فرایند تولیدشان بوده است.

از بودجه ۳۰۰ میلیونی تا ۷۰ میلیون دلار در ۲۰ روز

روش تولید فیلم داگ لیمان جالب توجه است. تمام صحنه‌ها در یک استودیوی خالی فیلمبرداری شده و سپس بیش از ۲۰۰ لوکیشن از جنوبگان تا لاس‌وگاس توسط هوش مصنوعی ساخته شده است. این روش بودجه را از ۳۰۰ میلیون دلار به ۷۰ میلیون کاهش داده و کل فیلم در ۲۰ روز تولید شده است. همچنین فیلم مستقل «Hell Grind» با بودجه تنها ۵۰۰ هزار دلار ساخته شده، در حالی که سازندگانش می‌گویند بدون هوش مصنوعی تولید آن حدود ۵۰ میلیون دلار هزینه داشت.

وسوسه کاهش هزینه؛ رویای فیلم مارولی در زیرزمین خانه

مهم‌ترین دلیل استقبال از هوش مصنوعی، کاهش شدید هزینه‌های تولید است. تهیه‌کنندگان مستقل که سال‌ها با بحران بودجه دست و پنجه نرم می‌کردند، حالا هوش مصنوعی را ابزاری برای بقا می‌بینند. لورا لوئیس، مدیر شرکت ربل مدیا، در یکی از پنل‌های جشنواره گفت اگر هوش مصنوعی بتواند فیلمی را ممکن کند که قبلاً به خاطر بودجه غیرممکن بود، پس ابزار مفیدی است. کنت سندرسون از شرکت بلیکر استریت حتی پا را فراتر گذاشت و پیش‌بینی کرد که چند سال دیگر احتمالاً می‌توان در زیرزمین خانه‌ها چیزی شبیه فیلم‌های مارول ساخت.

صدای مخالف: هشدار علیه میلیاردرهای فناوری

اما در سوی دیگر، نگرانی‌ها همچنان شدید است. پل لاورتی، فیلمنامه‌نویس مشهور بریتانیایی، از معدود چهره‌هایی بود که آشکارا علیه غول‌های فناوری موضع گرفت. او هشدار داد که کنترل هوش مصنوعی در دست میلیاردرهای تکنولوژی است که دغدغه‌ای برای کرامت انسانی ندارند و نباید اجازه داد این شرکت‌ها شیوه زندگی ما را تعیین کنند.

کیت بلانشت و ستاره‌ها: «رضایت انسان باید اولین اصل باشد»

در واکنش به این نگرانی‌ها، کیت بلانشت به همراه جرج کلونی، مریل استریپ، خاویر باردم، تام هنکس، کریستین استوارت و اما تامپسون، سازمان غیرانتفاعی آرال‌اس مدیا را تأسیس کردند. این نهاد به دنبال ایجاد چارچوبی برای رضایت هنرمندان در استفاده هوش مصنوعی از چهره، صدا و آثارشان است. بلانشت هشدار داد که هوش مصنوعی با سرعتی وحشتناک و تقریباً بدون نظارت در حال گسترش است و رضایت انسان باید اولین اصل باشد.

استاندارد «منشأ انسانی در فیلم»؛ شفافیت به جای پنهان‌کاری

در اقدامی دیگر، شرکت بریتانیایی میزانسن استانداردی به نام «منشأ انسانی در فیلم» معرفی کرده است. این استاندارد که سیستمی برای شفاف‌سازی میزان استفاده از هوش مصنوعی در فیلم‌هاست، هر پروژه را در یکی از سه دسته بدون استفاده از هوش مصنوعی، هوش مصنوعی کمکی، یا هوش مصنوعی مولد قرار می‌دهد. هدف این طرح ایجاد زبان مشترک برای صنعت است تا مخاطبان بدانند دقیقاً چه میزان از یک فیلم توسط انسان یا ماشین ساخته شده است. پژوهش‌های ارائه‌شده در کن نشان می‌دهد ۷۷ درصد مخاطبان می‌خواهند بدانند آیا یک اثر با هوش مصنوعی ساخته شده یا نه و ۷۰ درصد ترجیح می‌دهند فیلمی را ببینند که انسان‌ها ساخته‌اند.

پرسش بی‌پاسخ؛ آیا مخاطب برای سینمای ماشینی بلیت می‌خرد؟

اما پرسش اصلی هنوز بی‌پاسخ مانده است: آیا تماشاگران حاضرند برای دیدن فیلم‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی پول بدهند؟ مدافعان می‌گویند فیلم‌سازی وارد عصر دموکراتیک جدیدی می‌شود؛ عصری که در آن هر فردی می‌تواند بدون استودیو، لوکیشن و بودجه عظیم، فیلم‌های بزرگ بسازد. اما منتقدان معتقدند خروجی هوش مصنوعی همچنان بی‌روح و مصنوعی است؛ چیزی میان تبلیغات ارزان اینترنتی و ویدئوهای تیک‌تاک.

کن ۲۰۲۶ ثابت کرد؛ هوش مصنوعی دیگر مهمان نیست، بخشی از آینده شده است

جشنواره کن ۲۰۲۶ بیش از هر دوره دیگری نشان داد که سینما در آستانه تغییری بزرگ قرار گرفته است. از یک سو استودیوها و تهیه‌کنندگان به دنبال کاهش هزینه‌ها و افزایش سرعت تولید هستند و از سوی دیگر هنرمندان نگران از بین رفتن خلاقیت، هویت انسانی و حقوق مالکیت فکری. هوش مصنوعی در کن فقط یک فناوری نبود؛ بلکه به مسئله‌ای فلسفی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شد. بسیاری از چهره‌های سینما پذیرفته‌اند که این فناوری دیگر قابل حذف نیست، اما هنوز هیچ‌کس نمی‌داند نتیجه نهایی چه خواهد بود. کن ۲۰۲۶ پاسخ قطعی این پرسش‌ها را ندارد؛ اما یک چیز روشن است: هوش مصنوعی دیگر مهمان سینما نیست؛ بخشی از آینده آن شده است.