روز نهم «اردیبهشت کتاب» از شب شعر «عاشقانه بخوان» تا پایان «داستان تهران»
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، روز نهم «اردیبهشت کتاب»، روزی برای شعر و داستان بود. آیین پایانی «داستان تهران» و شب شعر «عاشقانه بخوان» رویدادهای مهم نهمین روز از این رویداد فرهنگی بود.
شب شعر «عاشقانه بخوان»
آیین «شب شعر عاشقانه بخوان» با حضور سعید بیابانکی، شاعر و طنزپرداز و جمعی از شاعران و علاقهمندان شعر در باغ کتاب تهران برگزار شد؛ نشستی که در آن شاعران به خوانش شعرهای عاشقانه و گفتوگو درباره جایگاه عشق در شعر فارسی پرداختند.
در این نشست، سعید بیابانکی با اشاره به جایگاه عشق در ادبیات فارسی گفت: شعر عاشقانه یکی از مهمترین و ماندگارترین گونههای شعر در ادبیات ماست و بسیاری از آثار برجسته شعر فارسی با محوریت عشق سروده شدهاند.
وی افزود: عشق در شعر تنها یک احساس شخصی نیست، بلکه مفهومی گسترده است که میتواند عشق به انسان، زندگی، طبیعت و حتی ارزشهای انسانی را در بر بگیرد.
این شاعر همچنین درباره نقش شعر در ارتباط با مخاطب گفت: شعر زمانی موفق است که بتواند با احساسات و تجربههای مشترک مخاطبان ارتباط برقرار کند و شعر عاشقانه از این نظر ظرفیت بالایی برای همدلی با مخاطب دارد.
در ادامه این برنامه، تعدادی از شاعران جوان نیز به خواندن آثار عاشقانه خود پرداختند و فضای صمیمی و ادبی این نشست با استقبال مخاطبان همراه شد.
پایان «داستان تهران»
آیین اختتامیه ششمین دوره جایزه «داستان تهران» عصر پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت با حضور جمعی از مدیران شهری، نویسندگان و اهالی فرهنگ در باغ کتاب تهران برگزار شد. در این مراسم، سخنرانان بر نقش روایتگری در ثبت هویت، تاریخ و زیست شهری تهران و همچنین ضرورت پرداختن به مفهوم «تهران مقاوم» تأکید کردند.
علی رمضانی، مدیرعامل باغ کتاب تهران، این جایزه را تلاشی برای روایت زندگی و هویت تهران دانست.
او با اشاره به تاخیر در برگزاری اختتامیه، از همکاری گسترده نهادهای شهری در این دوره سخن گفت و آن را اتفاقی کمنظیر عنوان کرد.
رمضانی اعلام کرد: تعداد آثار رسیده تقریباً دو برابر دورههای گذشته بوده و مضامین آثار نیز به واقعیتهای اجتماعی تهران نزدیکتر شده است.
او با اشاره به انتشار فراخوان پس از «جنگ ۱۲ روزه»، محور «تهران مقاوم» را یکی از دلایل شکلگیری آثار قابلتوجه دانست و داستان کوتاه را «حوزه مادر» ادبیات معرفی کرد.
رمضانی همچنین از محمد میرکیانی بهعنوان «نویسنده تهران» یاد کرد و از نویسندگان خواست روایت تهران را در آثار خود ادامه دهند.
مهدی چمران، رئیس شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به نقش هنر در ماندگاری تاریخ، یادآور شد که بسیاری از وقایع مهم تنها زمانی در حافظه جمعی باقی میمانند که در قالب هنر روایت شوند.
او تهران را شهری سرشار از ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی توصیف کرد و از نویسندگان خواست این گنجینه کمترشناختهشده را به نسلهای آینده معرفی کنند.
چمران مفهوم «تهران مقاوم» را ادامه تجربه دفاع مقدس دانست و با اشاره به پروژههای عمرانی ادامهدار در شرایط سخت، تابآوری تهران را بینظیر توصیف کرد.
او انسجام، همدلی و کاهش اختلافات را لازمه پیشرفت دانست و نمایشگاه کتاب تهران را نمونهای از شور فرهنگی شهر معرفی کرد.
محمد میرکیانی، نویسنده کودک و نوجوان با مرور کارنامه ادبی خود، از انتشار حدود ۱۰۰ عنوان کتاب و تجربه فعالیت در حوزههای مختلف فرهنگی سخن گفت و تأکید کرد بخش مهمی از آثارش به تهران قدیم و معاصر اختصاص دارد و روایت تهران برای نسل جدید ضرورتی فرهنگی است.
میرکیانی با بیان خاطراتی از تهران دهههای ۴۰ و ۵۰، تغییرات گسترده شهر را شرح داد و تنوع اقلیمی و فرهنگی تهران را الهامبخش نویسندگان دانست و اظهار کرد: شناخت تهران و مردم آن میتواند نقطه آغاز خلق آثار ادبی ارزشمند باشد.
محسن مومنیشریف، نویسنده، نیز میرکیانی را شایسته معرفی جهانی دانست و بر ضرورت بازشناسی هویت تهران قدیم تأکید کرد.
او گفت: تهران شهری با پیشینهای غنی از ارزشهای فرهنگی، علمی و معنوی است که در برخی آثار هنری بهدرستی بازنمایی نشده است.
مومنی شریف، محلهمحوری، همسایهداری و جوانمردی را از ارزشهای فراموششده تهران دانست و یادآور شد که این شهر در گذشته واحدی اجتماعی زنده بوده است.
این نویسنده با اشاره به اهمیت شناخت تمدنی، از نویسندگان خواست تصویر واقعی تهران را برای نسلهای امروز و آینده بازسازی کنند.
بهزاد دانشگر، دبیر ششمین جایزه «داستان تهران»، از ارسال بیش از ۳ هزار داستان و روایت به دبیرخانه این جشنواره خبر داد و گفت: بیشترین مشارکت مربوط به گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال بوده و زنان نیز سهم بیشتری از شرکتکنندگان را به خود اختصاص دادهاند.
به گفته او، از این تعداد یک هزار و ۳۲۵ اثر در بخش اصلی و ۲ هزار و ۱۲۲ اثر در بخش روایتهای مرتبط با جنگ ثبت شده است. حدود یک هزار و ۵۰۰ اثر نیز از مجموعه مترو به دبیرخانه این جایزه رسیده است. حدود ۶۰ درصد از شرکتکنندگان را زنان و نزدیک به ۴۰ درصد را مردان تشکیل دادهاند.
او افزود: از نظر جغرافیایی، حدود ۶۰ درصد شرکتکنندگان ساکن تهران بودهاند و سایر آثار از شهرهای دیگر کشور از جمله استان البرز، خراسان رضوی و مناطق مختلف ایران به جشنواره ارسال شده است.
در پایان این آیین، از محمد میرکیانی بهعنوان «نویسنده تهران» تجلیل شد و جوایز برگزیدگان ششمین دوره جایزه «داستان تهران» اهدا شد.
رونمایی از کتاب استاد مطهری
آیین رونمایی از کتاب «استاد مطهری و چپهای ایرانی» روز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت در سکوی ایوان شاهنامه باغ کتاب برگزار شد؛ نشستی که با حضور مهدی جمشیدی، نویسنده کتاب، علی مطهری و صادق عبداللهی همراه بود.
در آغاز مراسم، عبداللهی این کتاب را مجموعهای از خاطرات و روایتهای شفاهی دانست و تاکید کرد که اثر حاضر وارد نظریهپردازی نمیشود.
علی مطهری در سخنان خود با اشاره به جایگاه آثار شهید مطهری در اندیشه اسلامی، یادآور شد: امام خمینی در پیامهای متعدد پس از شهادت ایشان، تعبیراتی کمنظیر همچون «پاره تن من» و «اسلامشناس عظیمالشان» را بکار بردهاند.
او تاکید کرد: آثار مطهری همچنان نیاز امروز جامعه است و موضوعاتی مانند حقوق زن، عدل الهی و مسائل فرهنگی، محدود به زمان خاصی نیستند.
مطهری ویژگی مهم کتاب جمشیدی را توجه به همه آثار منتشرشده استاد، از جمله آثار تازهای چون «انحطاط و ترقی تمدنها» دانست و گفت: این کتاب میتواند کلید تحلیل دورههای مختلف فعالیتهای اجتماعی و فکری شهید مطهری باشد.
او در ادامه با مرور دورههای مبارزاتی استاد مطهری، توضیح داد: هدف اصلی ایشان حفظ ایدئولوژی انقلاب اسلامی بوده است؛ از ارتباط با فدائیان اسلام و سخنرانیهای تند علیه شاه تا حضور در موتلفه، حسینیه ارشاد و سپس مواجهه جدی با ظهور مجاهدین خلق.
مطهری یادآور شد: مخالفت با این گروه در دهه ۵۰ بسیار دشوار بود اما شهید مطهری با وجود فشارها و لغو سخنرانیها، در برابر گرایشهای مارکسیستی ایستاد و هشدار داد که انحراف ایدئولوژیک میتواند آینده انقلاب را تهدید کند. همین پافشاری بر استقلال فکری و مخالفت با التقاط بود که شهید مطهری را به نخستین هدف ترور تبدیل کرد.
علی مطهری همچنین به نمونههایی از روش استاد در مواجهه با مسائل اجتماعی اشاره کرد؛ از جمله پاسخ او به مطالب مجله «زن روز» که با وجود نامناسب بودن فضای آن، به دلیل اهمیت مخاطبشناسی پذیرفت پاسخ خود را در همان نشریه منتشر کند.
او شهید مطهری را چهرهای انقلابی دانست که بسته به شرایط، میان فعالیت عملی و کار فکری جابهجا میشد تا از مسیر انقلاب صیانت کند.
در بخش پایانی نشست، مهدی جمشیدی درباره رویکرد خود در نگارش کتاب توضیح داد و گفت تلاش کرده وجه «مصلحانه» شهید مطهری را برجسته کند.
او یادآور شد که مطهری در دوران فعالیت خود با چهار جریان متفاوت، حزب توده، مجاهدین خلق، گروه فرقان و طرفداران متعصب شریعتی، درگیر بوده و هر یک او را خطری جدی میدانستند.
جمشیدی تاکید کرد که شهید مطهری از زمانه خود جلوتر بود و همچنان اندیشههای او راهنمای امروز است. مطهری در برابر هرگونه التقاط، چه مارکسیستی و چه لیبرالی، ایستادگی میکرد و اگر امروز نیز حضور داشت، همین مسیر را ادامه میداد.
ترفندهای دشمن بیرونی در طول تاریخ، تکراری است
آئین رونمایی کتاب «دشمنشناسی در قاموس عاشورائیان منتظر» روز پنجشنبه در سکوی اصلی باغ کتاب برگزار شد. در این نشست علی غلامی، نویسنده کتاب حضور داشت.
غلامی گفت: پیامبر میگوید «دشمنترین دشمن ما، خودمان هستیم» نفسی که به من میگوید دیگران را مسخره کنم، خودم را از دیگران بالاتر بدانم، گرانفروشی کنم، من را بیچاره میکند. دشمن اول ما شیطان و نفس ما است.
او ادامه داد: مکتب ما، مکتب بهشتی است. شهید بهشتی در زمان اعتراضات غیرقانونی، زمانی که زن و دختر بنیصدر را میگیرند و میگویند با انتشار عکسشان، آبرویشان را ببریم، با تشر میگوید «سریعا این خانم و دختر را با ماشین به خانه برسانید و هیچکس از این قضیه خبردار نشود، اینها خانواده رئیسجمهور قانونی کشور هستند.» اول دشمن درونی خودمان که شیطان است را بگیریم و سپس به سراغ دشمن بیرونی برویم. خداوند در قرآن میگوید «دشمن بزرگ و آشکار شما، شیطان است» دشمن بیرونی ما نیز منافقین داخلی و کفار خارجی هستند.
غلامی عنوان کرد: دشمن هشت کار میکند که من ۲ مورد را بیان میکنم. مورد اول تسویر است که به معنای زیبا نشان دادن چیزهای زشت است. عمل دوم این است که وعده ترس میدهد، شیطان معمولا این ترس را به جان افراد میاندازد. خوف کار درستی است؛ اما نباید درگیر جبن شویم. اگر ناو پر از تسلیحات وارد خلیج فارس شود ما نباید قالب تهی کنیم؛ اما من نمیگویم اگر بمبی در کنار شما منفجر شد، نترسید، این تفاوت خوف و جبن است.
وی ادامه داد: دشمن بیرونی ما، چه منافقین باشند و چه کفار خارجی، سه کار در حوزه عقیدتی، اجتماعی و سیاسی انجام میدهند. کارهایی که با حضرت نوح میکردند، امروز با ما میکنند. اعمال و رفتار جبهه کفر تغییری نکرده، صرفا زرورقپیچ شده است.
نویسنده کتاب در پایان تصریح کرد: مسئله دشمن درونی، بسیار جدیتر از دشمن بیرونی است. ترفندهای دشمن بیرونی در طول تاریخ، تکراری است. تحریم چیز جدیدی است؟ خیر! در شعب ابیطالب، سه سال تحریم انجام شد و معاملات ممنوع شد.
از بازخوانی کهنترین اثر مستقل جهاد در سنت شیعه تا نسبت جنگ با زیست روزمره
نشست معرفی کتاب «جهاد» نوشته محمد بن صفار قمی با گردآوری و تحقیق حمیدرضا میررکنی، با حضور محمدهادی محمودی و اباصالح تقیزاده طبری در نهمین روز «اردیبهشت کتاب» برگزار شد.
میررکنی درباره انگیزه اصلی توجه به این کتاب گفت: پژوهش درباره جهاد، سالها دغدغه ذهنی من بوده و حداقل در دو سطح برای من اهمیت دارد. نخست، مساله جهاد در تاریخ شیعه؛ و این عجیب است که ما تا قرن سوم هجری، کتاب مستقلی درباره جهاد نداشتهایم و نخستین بار این کار توسط محمد بن صفار قمی انجام شده است. دوم، جامعیت کتاب صفار قمی است.
محمودی با اشاره به تفاوت بنیادین این اثر با متون تکنیکال جنگی گفت: کتابهای حدیثی شیعه عمدتاً پس از غیبت نگاشته شدهاند. این کتاب حدود ۳۰ تا ۴۰ حدیث را گرد هم آورده است. اما نکته اصلی این است: وقتی میخواهیم این کتاب را بهمثابه یک اثر اندیشهای بخوانیم، با آثاری قدیمی مانند «هنر جنگ» سان تزو مواجهیم که صرفاً تکنیکالترین شکل ممکن را درباره پیروزی در جنگ ارائه میدهد، بدون آنکه به علت جنگ یا چرایی آن بپردازد اما در اندیشه سنتی، اولین چیزی که مطرح میشود علت و حقانیت جنگ است. اگر از یک ایرانی سنتی بخواهید کتاب جنگ بنویسد، شاهنامه مینویسد. اگر از یک مسلمان بپرسید، کتاب جهاد مینویسد. در این نگاه، جنگ کمکم از یک وضعیت خاص به یک وضعیت عام تبدیل میشود.
او مساله حقانیت در جنگ در چند سطح مطرح است: یک سطح، حقانیت خود جنگ، و سطح دیگر، شیوه جنگیدن که میتواند نشان دهد چه کسی بر حق است.»
در پایان این نشست، کارشناسان بر ضرورت بازخوانی میراث کهن فکری شیعه درباره جهاد، فراتر از رویکردهای صرفاً نظامی و با توجه به نسبت آن با زیست روزمره و مساله حقانیت تاکید کردند. این جلسه با پرسش و پاسخ میان مخاطبان و حاضران به پایان رسید.
59243