نقش زنان کارآفرین در ارتقای تابآوری اقتصادی ایران
به گزارش خبرگزاری مهر، فاطمه شمشیری، مشاور امور زنان و خانواده سازمان توسعه تجارت ایران در یادداشتی برای خبرگزاری مهر با محوریت زنان کارآفرین و تابآوری تجارت در ایران در پرتو شعار سال ۱۴۰۵ -اقتصاد مقاومتی در سایه اتحاد ملی و امنیت ملی- پرداخت.
در شرایطی که نظام اقتصادی بینالمللی با سطوح بیسابقهای از عدمقطعیت، تشدید تنشهای ژئواکونومیک و اختلال در زنجیرههای تأمین مواجه است، بسیاری از کشورها در حال بازتعریف و بازآرایی راهبردهای اقتصادی خود هستند. در این میان، تجربه جمهوری اسلامی ایران نشان میدهد اتکا به ظرفیتهای درونزا و فعالسازی بازیگران کمتر دیدهشده، بهویژه در چارچوب تحقق شعار سال ۱۴۰۵، میتواند بهعنوان یکی از مسیرهای مؤثر در ارتقای تابآوری اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
در این چارچوب، نقش زنان کارآفرین در تقویت بنیانهای تولید، توسعه تجارت و حفظ پویایی کسبوکارها، اهمیتی مضاعف یافته است. زنان فعال اقتصادی در سالهای اخیر توانستهاند با بهرهگیری از رویکردهای خلاقانه، انعطافپذیری عملیاتی و تمرکز بر بازارهای جایگزین، بخشی از آثار محدودیتهای تجاری را مدیریت کرده و به استمرار جریان تولید و صادرات کمک کنند؛ امری که همراستا با جهتگیریهای کلان اقتصادی کشور و مفاد مورد تأکید در شعار سال ارزیابی میشود.
ویژگی متمایز این حضور، صرفاً در افزایش مشارکت کمی خلاصه نمیشود، بلکه در کیفیت و ماهیت تعاملات اقتصادی قابل مشاهده است. بسیاری از زنان کارآفرین با تکیه بر مهارتهای ارتباطی، دقت در فرآیندها و توانمندی در ایجاد اعتماد در روابط تجاری، موفق به شکلدهی و توسعه شبکههای غیررسمی اما کارآمد در تجارت منطقهای و فرامرزی شدهاند. این شبکهها، بهویژه در شرایط محدودیت یا اختلال در مسیرهای رسمی تجارت، بهعنوان ظرفیتی راهبردی قابل اتکا محسوب میشوند.
در کنار این کارکرد اقتصادی، نقش اجتماعی زنان نیز بهعنوان یکی از مؤلفههای کلیدی در تحلیل تابآوری ملی، شایان توجه است. زنان در جامعه ایرانی همواره نقش مهمی در حفظ انسجام خانواده و ایجاد ثبات روانی و اجتماعی ایفا کردهاند. این ثبات، بهعنوان زیرساختی مؤثر در ارتقای بهرهوری، بهبود کیفیت تصمیمگیری و تداوم فعالیتهای اقتصادی، تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر عملکرد اقتصاد ملی دارد و در راستای اهداف کلان شعار سال قابل تحلیل است.
بر این اساس، همافزایی میان نقش اقتصادی و اجتماعی زنان را میتوان از عوامل تعیینکننده در مدیریت پیامدهای شرایط پرچالش اقتصادی دانست. زنانی که بهصورت همزمان در عرصههای کسبوکار و خانواده ایفای نقش میکنند، عملاً در خط مقدم ایجاد تعادل میان فشارهای اقتصادی و پایداری اجتماعی قرار دارند و نقشآفرینی آنان در تحقق اهداف اقتصادی کشور، از جمله محورهای مورد تأکید در شعار سال ۱۴۰۵، حائز اهمیت است.
در چنین شرایطی، حرکت بهسوی راهکارهایی نظیر توسعه صادرات دیجیتال، تمرکز بر بازارهای منطقهای، بهرهگیری از سازوکارهای نوین مالی، ارتقای بهرهوری و تقویت برندهای بومی، بیش از پیش ضرورت یافته است. مشارکت فعال زنان کارآفرین در طراحی و اجرای این راهکارها میتواند به افزایش اثربخشی سیاستهای اقتصادی و تسریع در دستیابی به اهداف تعیینشده کمک کند.
در مجموع، تجربه ایران بیانگر آن است که تابآوری اقتصادی، صرفاً برآمده از سیاستگذاریهای کلان نیست، بلکه حاصل تعامل چندلایه میان نهادهای سیاستگذار، بخش خصوصی و بازیگران اجتماعی است. در این میان، زنان کارآفرین با ایفای نقش پیونددهنده میان این حوزهها، جایگاهی فراتر از یک کنشگر اقتصادی صرف دارند و میتوانند بهعنوان یکی از ارکان تحقق عملی شعار سال ۱۴۰۵ مورد توجه قرار گیرند.
با توجه به افزایش توجه جهانی به مفاهیمی نظیر توسعه فراگیر و اقتصاد مقاوم در برابر شوکها، بازتعریف و تقویت نقش زنان در اقتصاد، بهویژه در چارچوب راهبردهای ملی، میتواند بهعنوان یکی از محورهای مهم تعاملات و گفتوگوهای بینالمللی نیز مطرح شود. تحقق این مهم، مستلزم شکلگیری همافزایی مؤثر و هدفمند میان نهادهای حاکمیتی، فعالان اقتصادی و بازیگران اجتماعی است تا زمینهساز تداوم رشد، پویایی و تابآوری اقتصاد ملی فراهم شود.