خودروی فرسوده ۹ برابر خودرو نوشماره آلایندگی و ۲ برابر آن مصرف سوخت دارد
به گزارش بازار، احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست، در گفتگویی درخصوص اقدامات انجامشده در دولت چهاردهم برای کاهش آلودگی هوا گفت: از ابتدای استقرار دولت، برگزاری کارگروه ملی هوای پاک در دستور کار قرار گرفت. تاکنون ۱۴ جلسه این کارگروه برگزار شده که تمام آنها با حضور دو تن از معاونان رئیسجمهور همراه بوده است. محور اصلی پیگیریها در این جلسات، اجرای قانون هوای پاک و اقدامات ذیل این قانون بوده است.
طاهری گفت: یکی از مهمترین راهکارها برای کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها ـ بهویژه شهرهایی مانند تهران، مشهد و اصفهان که نقش ناوگان حملونقل در آنها برجسته است ـ موضوع اسقاط ناوگان فرسوده محسوب میشود. در شهر تهران حدود ۸ درصد ناوگان سواری، فرسوده است، اما همین میزان حدود ۳۸ درصد از انتشار آلایندهها را به خود اختصاص میدهد.
وی افزود: بهبیان دیگر، هر خودروی فرسوده بهطور متوسط حدود ۹ برابر یک خودروی نوشماره آلایندگی تولید میکند و حدود دو برابر آن نیز مصرف سوخت دارد، ازاینرو، اسقاط ناوگان فرسوده بهعنوان راهکاری مؤثر برای حل دو چالش اساسی کشور، یعنی ناترازی انرژی و آلودگی هوا، از اولویت بالایی برخوردار است.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: بر اساس قانون هوای پاک، مقرر شده بود کل ناوگان فرسوده کشور از چرخه تردد خارج شود؛ با این حال، از زمان تصویب و اجرای قانون از سال ۱۳۹۷ تا ابتدای سال ۱۴۰۳، فقط حدود ۲۰۰ هزار خودروی فرسوده در کشور اسقاط شده بود. دولت چهاردهم با درک اهمیت این موضوع، پیگیری مسئله نوسازی و اسقاط ناوگان فرسوده را در اولویت قرار داده و نخستین مصوبه کارگروه ملی نیز به اصلاح فرآیندهای مرتبط با ناوگان فرسوده اختصاص یافته است.
طاهری گفت: خروجی مجموعه این اقدامات و پیگیریها آن بود که در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۵۰ هزار خودروی فرسوده در کشور اسقاط شد و رکورد تاریخی اسقاط خودرو شکسته شد. بهعبارت دیگر، در سال ۱۴۰۳ میزان اسقاط انجامشده بیش از یکونیم برابر مجموع اسقاط خودروها پس از اجرای قانون هوای پاک تا ابتدای همین سال بوده است.
وی افزود: بر اساس آخرین گزارشها، از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون بیش از ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده از چرخه تردد خارج شده است. این اقدام، گامی مثبت و قابل توجه محسوب میشود؛ با این حال، با توجه به حجم بالای خودروهایی که در سالهای گذشته در کشور انباشت شده و اسقاط نشدهاند، این موضوع همچنان نیازمند توجه بسیار جدیتر، پیگیری مستمر و عزم مشترک تمامی دستگاههای اجرایی مرتبط از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان برنامه و بودجه و سایر نهادهای دولتی است تا بتوان سرعت این فرآیند را افزایش داد.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: نکته مهم آن است که موضوع اسقاط صرفاً به ناوگان سواری و موتورسیکلت محدود نمیشود. در حوزه ناوگان باری نیز کشور با شرایط جدی فرسودگی مواجه است. در آییننامهای که پیشنهاد آن از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به دولت ارائه شده، چارچوب مشخصی برای اسقاط کامیونها و کشندههای بالای ۲۰ تن تدوین شده است.
طاهری گفت: در این زمینه لازم است توجه شود که فقط در بخش کامیونهای کشنده بالای ۲۰ تن، حدود ۱۶ هزار دستگاه با عمر بیش از ۵۰ سال در جادههای کشور در حال تردد هستند. حتی در برخی موارد، ناوگانی با عمر بیش از ۸۵ سال نیز همچنان در محورهای مواصلاتی کشور فعالیت میکند؛ ناوگانی که بدون محدودیت در سطح جادهها تردد دارد، سهمیه سوخت دریافت میکند و بارنامه حمل بار صادر میشود، در حالی که طبق قانون هوای پاک، تردد این وسایل نقلیه و هرگونه حملونقل بار و مسافر توسط آنها ممنوع است، اما این احکام در عمل بهطور کامل اجرا نشدهاند.
طاهری افزود: کنار موضوع اسقاط، بحث مهم دیگری که در حوزه ناوگان متحرک شامل خودروها و موتورسیکلتها مطرح است، اطمینان از رعایت استانداردهای آلایندگی در فرآیند تولید و ورود خودروها به کشور است. بر اساس مصوبات دولت، در زمان حاضر استاندارد یورو۵ مبنای الزامی تولید خودرو در کشور محسوب میشود،
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در این راستا، دو اقدام شاخص توسط سازمان حفاظت محیط زیست اجرایی شده است؛ نخست، ارتقای فرآیند نظارت بر قطعهای کلیدی به نام «کاتالیست» است؛ قطعهای که با استفاده از فلزات گرانبها، وظیفه تبدیل گازهای آلاینده به گازهای کمخطر را بهعهده دارد. بهمنظور افزایش سطح نظارت، سازمان الزام کرد تمام خودروسازان داخلی از کاتالیستهایی با شماره شناسایی یکتـا استفاده کنند. این شناسه یکتا امکان رصد مستمر کیفیت کاتالیست، پایش عملکرد آن در طول زمان و اطمینان از سطح کیفی قطعات مصرفی را برای سازمان فراهم میکند.
وی گفت: اجرای این الزام همچنین از بروز پدیدههایی نظیر «کاتالیست اجارهای» در مراکز معاینه فنی جلوگیری میکند. این اقدام در سال جاری بهطور کامل عملیاتی شده و در حال حاضر هیچ خودروسازی در کشور مجاز به استفاده از کاتالیست فاقد شماره شناسایی یکتا نیست. این سازوکار اکنون بهصورت کامل در سطح کشور اجرا میشود.
طاهری افزود: اقدام بعدی، ایجاد امکان ارزیابی آلایندگی خودرو در انتهای خط تولید بود تا اطمینان حاصل شود هیچ خودروی آلایندهای از خط تولید خارج نمیشود. در همین راستا، در دو خودروساز بزرگ کشور، ایرانخودرو و سایپا، آزمون آلایندگی «تایپ دو» در انتهای خط تولید مستقر شده است. این آزمون مشابه تستهای انجامشده در مراکز معاینه فنی است، اما با سطوح و الزامات استاندارد یورو ۵ انجام میشود.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: بر اساس این فرآیند، خودروها پیش از ورود به مرحله شمارهگذاری ملزم به عبور موفق از این آزمون هستند. در صورتی که خودرویی نتواند استانداردهای تعیینشده را احراز کند، به خط تولید بازگردانده میشود تا پس از رفع نقص و انجام بررسی مجدد، مجدداً مورد ارزیابی قرار گیرد. این آزمون جدید در کنار سایر آزمونهایی اجرا میشود که پیشتر نیز در روال نظارتی سازمان وجود داشته و بهصورت مستمر پایش میشد. در حوزه کاتالیست، اجرای این طرح ابتدا از خودروهای سواری آغاز شد، سپس به خودروهای سنگین مجهز به کاتالیست گسترش یافت و در حال حاضر نیز پیگیری اجرای آن برای ناوگان موتورسیکلت در دستور کار قرار دارد. بیتردید، آثار این اقدامات در سالهای آینده بهتدریج نمایان خواهد شد و زمینه اطمینان از کیفیت کاتالیستهای مورد استفاده در ناوگان حملونقل کشور و کاهش پایدار آلایندگی هوا را فراهم خواهد کرد.