محمدجواد شاهجویی، کارشناس صنعت ریلی در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح جزئیات و ظرفیت‌های تجارت ریلی میان ایران و چین، گفت: در خصوص ارتباط ریلی ایران و چین، مسیرهایی مانند قزاقستان – ترکمنستان – ایران و چین – پاکستان – ایران تعریف شده‌اند و همچنین مسیر چین – ازبکستان – افغانستان – ایران نیز در صورت تکمیل زیرساخت‌های ریلی افغانستان می‌تواند فعال شود.

وی افزود: در حال حاضر دو مسیر نخست یعنی کریدور قزاقستان – ترکمنستان – ایران و مسیر چین – پاکستان – ایران از نظر اتصال زیرساختی وجود دارند و قابلیت بهره‌برداری دارند، هرچند مسیر پاکستان تاکنون به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است، اما مسیر قزاقستان – ترکمنستان تاکنون فعال بوده است.

تغییر معادلات تجاری ایران و چین با تکمیل خطوط ریلی افغانستان

شاهجویی بیان کرد: مسیر افغانستان نیز می‌تواند به دو شکل شکل بگیرد؛ نخست اتصال مستقیم چین به افغانستان و سپس اتصال شبکه ریلی افغانستان به ایران که در این حالت چالش اصلی در بخش اتصال چین به افغانستان است. شکل دوم نیز اتصال چین به ازبکستان و سپس اتصال خط ترمذ در ازبکستان به مزارشریف در افغانستان است که این بخش در حال حاضر وجود دارد، اما برای تکمیل زنجیره نیاز است مسیر هرات تا مزارشریف در داخل افغانستان تکمیل شود.

وی درباره ظرفیت این کریدورها ادامه داد: نمی‌توان عدد دقیقی برای ظرفیت کل اعلام کرد، زیرا ظرفیت خط ریلی در این مسیر تنها به ترانزیت ایران اختصاص ندارد و بخشی از آن به حمل‌ونقل شرق – غرب و بخشی نیز به حمل داخلی کشورهای میانی مسیر اختصاص پیدا می‌کند. با این حال، ظرفیت این مسیرها با تنظیم نرخ و برنامه‌ریزی حمل‌ونقل قابل افزایش است.

ظرفیت قطارهای باری چین – ایران قابلیت افزایش تا روزانه یک قطار را دارد

این کارشناس صنعت ریلی یادآور شد: در شرایط فعلی طبق اعلام راه‌آهن، در مسیر چین – ایران هر سه تا چهار روز یک‌بار قطار حرکت می‌کند، اما این ظرفیت قابلیت ارتقا تا روزانه یک قطار را دارد. در صورت تحقق این سطح، این مسیر می‌تواند سالانه حدود یک میلیون تن بار را جابه‌جا کند.

وی تصریح کرد: در صورت فعال شدن مسیرهای پاکستان و افغانستان، بخش قابل توجهی از تجارت میان ایران و چین می‌تواند از طریق شبکه ریلی انجام شود.

شاهجویی گفت: نکته مهم این است که به دلیل گران‌تر بودن حمل‌ونقل ریلی نسبت به حمل دریایی، عمدتاً کالاهایی از این مسیر استفاده می‌کنند که در میانه یا انتهای زنجیره ارزش قرار دارند و از ارزش افزوده بالاتری برخوردار هستند.

این کارشناس صنعت ریلی در پایان خاطرنشان کرد: موضوع مهم دیگر، دوطرفه شدن جریان بار است؛ به این معنا که کانتینرهای وارداتی باید با بار صادراتی ایران تکمیل و به چین بازگردانده شوند تا این زنجیره تجاری به‌صورت پایدار شکل بگیرد. در نهایت باید تأکید کرد که ریل نمی‌تواند تمام حجم تجارت ایران و چین را پوشش دهد، اما می‌تواند نقش مهمی در جابه‌جایی اولویت‌های تجاری ایفا کند.