کاهش ۹۵ میلیمتری میانگین بارشهای تهران؛ افزایش ۱.۲ درجهای دمای هوا
به گزارش خبرنگار مهر، بر اساس دادههای منتشر شده سازمان هواشناسی وضعیت دمایی کشور از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهر) تا پایان روز ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، در استان سیستان و بلوچستان با ثبت دمای ۴۵.۱۰ درجه سانتیگراد در ایستگاه زابل، گرمترین نقطه کشور بوده است. در مقابل، استان چهارمحال بختیاری با ثبت دمای ۲.۷ درجه سانتیگراد در ایستگاه شهرکرد، سردترین دمای کشور برآورد شده است.
در بخش مقایسهای دادههای دمایی، اطلاعات میانگین دمای کشور بیانگر آن است که میانگین دمای کشور در مقایسه با بازه هفت روز گذشته ۲۴.۲ درجه سانتیگراد بوده که در قیاس با مقدار بلندمدت این دوره یعنی ۲۲.۸ درجه سانتیگراد، اختلاف ۱.۴ درجهای را نشان میدهد.
بررسی میانگین دما از ابتدای ماه جاری نیز نشان میدهد که مقدار ثبتشده ۲۲.۴ درجه سانتیگراد بوده که نسبت به میانگین بلندمدت ۲۱.۱ درجه سانتیگراد، کاهش ۱.۳ درجهای را تجربه کرده است. این وضعیت در مقیاس ابتدای فصل نیز تکرار شده و میانگین دمای فصل جاری با ثبت عدد ۱۸.۷ درجه سانتیگراد در مقایسه با میانگین بلندمدت فصلی ۱۸.۳ درجه سانتیگراد، کاهشی معادل ۰.۴ درجه را نشان میدهد.
افزایش ۱.۲ درجهای میانگین دمای هوا
درعینحال، به طور میانگین دمای کشور از آغاز سال زراعی تا پایان روز ۲۶ اردیبهشت، ۱۴.۳ درجه سانتیگراد ثبت شده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۱۳.۰ درجه سانتیگراد، افزایشی ۱.۲ را نشان میدهد. این موضوع بیانگر آن است که باوجود نوسانات کوتاهمدت و کاهشهای خفیف دما در مقاطع ماهانه و فصلی، روند کلی دما در مقیاس سال آبی همچنان بالاتر از حد نرمال بلندمدت قرار دارد.
همچنین تازهترین نقشههای رسمی از وضعیت بارش کشور نشان میدهد که از ابتدای سال آبی جاری تا تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، درصد تأمین آب سال آبی جاری تا این تاریخ به ۹۵.۰۹ درصد رسیده است؛ این وضعیت در حالی رقم خورده که بررسی نقشه پهنهبندی بارشها، تصویر روشنی از تمرکز بارندگیها در نوار غربی و شمالی کشور ارائه میدهد.
مطابق این نقشه، استانهای واقع در غرب، شمالغرب و سواحل دریای خزر بیشترین میزان بارندگی را تجربه کردهاند و در محدوده رنگهای سبز، آبی و بنفش قرار دارند که نشاندهنده بارشهای مناسب تا قابل توجه است. در مقابل، مناطق مرکزی، شرق و جنوب شرق کشور عمدتاً در محدوده رنگهای زرد و نارنجی دیده میشوند که بیانگر بارشهای ضعیف و کمتر از نرمال است. این شکاف مکانی در توزیع بارندگی، همچنان یکی از چالشهای اصلی در مدیریت منابع آب کشور محسوب میشود.
در همین حال، بررسی آمارهای ثبتشده در بازههای زمانی مختلف نیز نشان میدهد که اگرچه در برخی مقاطع زمانی شرایط بهبود یافته، اما در کوتاهمدت همچنان نشانههایی از کمبارشی مشاهده میشود. در هفت روز گذشته، میزان بارش کشور ۲.۳ میلیمتر به ثبت رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۳.۲ میلیمتری، کاهش ۲۶.۵ درصدی را نشان میدهد. این روند در بازه ابتدای ماه جاری نیز ادامه داشته و مجموع بارشها به ۱۲.۰ میلیمتر رسیده که نسبت به میانگین بلندمدت ۱۷.۷ میلیمتری، افت ۳۲.۰ درصدی را ثبت کرده است.
با این حال، در مقیاس فصلی شرایط متفاوت بوده و از ابتدای فصل جاری تاکنون، میزان بارش کشور به ۶۷.۱ میلیمتر رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۵۳.۸ میلیمتری، رشد ۲۴.۹ درصدی را نشان میدهد. این افزایش بیانگر آن است که بخشی از کمبودهای بارشی در بازههای کوتاهمدت، در طول فصل جبران شده است.
در مقیاس سال آبی نیز مجموع بارشهای ثبتشده به ۲۲۲.۳ میلیمتر رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۲۱۵.۱ میلیمتری، افزایش حدود ۳.۳ درصدی را نشان میدهد. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که این رشد جزئی، به دلیل توزیع نامتوازن بارندگیها در سطح کشور، الزاماً به معنای بهبود وضعیت منابع آبی در همه مناطق نیست.
برآیند این دادهها نشان میدهد که اگرچه در ظاهر، شاخصهای تجمیعی سال آبی وضعیت نسبتاً قابل قبولی را نشان میدهند، اما استمرار کمبارشی در بازههای کوتاهمدت و تمرکز بارشها در مناطق محدود، همچنان بهعنوان یک ریسک جدی برای منابع آب کشور مطرح است؛ مسئلهای که ضرورت مدیریت مصرف و برنامهریزی دقیق در حوزه منابع آبی را بیش از پیش برجسته میکند.
بررسی نمودار مقایسه اختلاف مجموع بارش کشور و استانها با بلندمدت از ابتدای سال آبی جاری تا ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان میدهد که الگوی بارندگی در سطح استانهای کشور با نوساناتی قابل توجه و شکافهای عمیق همراه بوده است؛ بهطوریکه برخی استانها با کسری شدید بارش و برخی دیگر با مازاد قابل توجه نسبت به شرایط نرمال مواجه هستند.
بر اساس این نمودار، استان گیلان با ثبت حدود ۱۷۹.۳ میلیمتر کاهش نسبت به بلندمدت، بیشترین کسری بارش کشور را تجربه کرده و در صدر استانهای کمبارش قرار گرفته است. پس از آن، استانهای کهگیلویه و بویراحمد با حدود ۹۸.۰ میلیمتر کاهش، تهران با حدود ۹۵.۳ میلیمتر، مازندران با ۸۲.۷ میلیمتر و مرکزی با ۸۲.۵ میلیمتر کاهش بارش در زمره استانهایی هستند که با افت قابل توجه بارندگی مواجه شدهاند.
در ادامه این روند، استانهایی نظیر قزوین منفی ۷۱.۶ میلیمتر، چهارمحال و بختیاری منفی ۶۷.۲ میلیمتر، قم منفی ۴۵.۷ میلیمتر، لرستان و البرز منفی ۴۵.۶ میلیمتر، سمنان منفی ۳۲.۰ میلیمتر، اصفهان منفی ۲۱.۶ میلیمتر، فارس منفی ۱۷.۱ میلیمتر، همدان منفی ۱۶.۴ میلیمتر، اردبیل منفی ۱۴.۰ میلیمتر، یزد منفی ۱۳.۷ میلیمتر، گلستان و سیستان و بلوچستان منفی ۷.۰ میلیمتر نیز با کسری بارش نسبت به میانگین بلندمدت مواجه هستند که نشاندهنده گستردگی پدیده کمبارشی در بخش بزرگی از کشور است.
در مقابل، برخی استانها شرایط متفاوتی را تجربه کردهاند و میزان بارش آنها از میانگین بلندمدت فراتر رفته است. در این میان، ایلام با ثبت حدود ۱۴۶.۷ میلیمتر افزایش نسبت به نرمال، در صدر استانهای پربارش قرار دارد. همچنین استانهای هرمزگان ۱۲۴.۱ میلیمتر، کردستان ۱۰۴.۴ میلیمتر، آذربایجان غربی ۸۱.۹ میلیمتر، کرمانشاه ۷۹.۷ میلیمتر، بوشهر ۶۱.۱ میلیمتر، خراسان جنوبی ۴۸.۹ میلیمتر از جمله مناطقی هستند که مازاد بارش قابل توجهی را ثبت کردهاند.
علاوه بر این، استانهای زنجان ۲۴.۶ میلیمتر، آذربایجان شرقی ۲۳.۹ میلیمتر، کرمان ۲۱.۲ میلیمتر، خوزستان و خراسان شمالی ۲.۲ میلیمتر، خراسان شمالی ۹.۶ میلیمتر و خراسان رضوی ۰.۶ میلیمتر نیز در محدوده مثبت قرار گرفته و بارش آنها بیش از میانگین بلندمدت گزارش شده است.
بر اساس دادههای این نمودار، میزان بارش کشور در مجموع حدود ۷.۲ میلیمتر بیشتر از میانگین بلندمدت ثبت شده است؛ رقمی که در نگاه کلی مثبت ارزیابی میشود، اما به دلیل پراکنش نامتوازن بارشها در سطح استانها، تصویر یکنواختی از وضعیت منابع آبی کشور ارائه نمیدهد.