کاهش حضور موثر دانشآموزان در مدارس و افت کیفیت آموزش
حیدر سمیرکرم در گفتوگو با خبر انلاین البرز بیان اینکه در سالهای اخیر نظام آموزشی با انواع تعطیلیها روبهرو بوده است، اظهار کرد: در گذشته تعطیلیها عمدتاً محدود به ایام رسمی، آلودگی هوا یا بارش سنگین برف آن هم با سختگیری فراوان بود، اما پس از دوران کرونا تنوع تعطیلات افزایش یافته است؛ از افت فشار گاز و آلودگی هوا گرفته تا گرمای شدید و حتی برخی مسائل اجتماعی که به این فهرست اضافه شدهاند.
وی افزود: این تنوع تعطیلات ناخواسته، حضور دانشآموزان در مدرسه را تحت تأثیر قرار داده و نظم آموزشی را دچار اختلال میکند.
توقف یکهفتهای امتحانات و بینظمی آموزشی
این فعال آموزشی با اشاره به وقفه ایجادشده در ایام اعتکاف گفت: در سالهای گذشته معمولاً برای ایام اعتکاف برنامهریزی میشد تا آزمونی برگزار نشود، اما امسال بر اساس دستورالعمل وزارتی عملاً یک هفته روند امتحانات متوقف شد. برخی مدارس آزمونها را آغاز کرده بودند که ناگهان وقفه ایجاد شد و پس از پایان اعتکاف، برگزاری آزمونها از سر گرفته شد.
سمیرکرم ادامه داد: هرچند اعلام شده بود دانشآموزان باید در مدرسه حضور داشته باشند، اما در عمل بسیاری از کلاسها بدون دانشآموز برگزار شد و تنها معلمان در مدرسه حضور داشتند. این مسئله باعث شد امتحانات به بهمنماه کشیده شود و از چهارم بهمن آزمونها بهصورت فشرده و پشت سر هم برگزار شود؛ حتی به این شکل که دانشآموز یک ساعت امتحان میداد و در ساعات دیگر کلاس برگزار میشد، که عملاً نشاندهنده بینظمی در برنامهریزی آموزشی است.
وی تصریح کرد: برگزاری کلاسهای آنلاین نیز آنگونه که باید کارآمد نبوده و در گفتوگوهای قبلی نیز به ضعفهای آن اشاره شده است.
کاهش مشارکت دانشآموزان و اولویت یافتن سلامت
سمیرکرم با اشاره به شرایط خاص دیماه و بهمنماه گفت: در دو هفته از بهمن، چهارشنبه تا جمعه تعطیل بود و بسیاری از خانوادهها به دلایل مختلف از این تعطیلی سهروزه استفاده کردند و حتی از سهشنبه فرزندان خود را به مدرسه نفرستادند تا به سفر بروند. در نتیجه عملاً در برخی هفتهها فقط سه روز کلاس برگزار شد.
وی افزود: در شرایط کنونی بسیاری از والدین، بهویژه خانوادههایی که یک یا دو فرزند دارند، سلامت فرزند خود را بر آموزش حضوری اولویت میدهند و حتی زمانی که مدارس رسماً باز هستند نیز برخی دانشآموزان مشارکت کاملی ندارند.
این آموزگار درباره ماههای پیشرو نیز هشدار داد: اگر این روند ادامه یابد، در اسفندماه و همزمان با ماه رمضان نیز با کاهش حضور مواجه خواهیم شد. علاوه بر تعطیلیهای مرتبط با لیالی قدر، در بسیاری از دبیرستانهای دوره دوم از بیستم اسفند به بعد شاهد افت جدی حضور دانشآموزان هستیم که در بلندمدت آثار سنگینی بر روند آموزش بر جای خواهد گذاشت.
سمیرکرم با اشاره به پدیده عدم حضور دانشآموزان در مدارس غیرانتفاعی و برخوردار گفت: این مسئله فقط اقتصادی نیست. حتی در مدارس تیزهوشان و غیرانتفاعی نیز شاهد کاهش حضور هستیم. البته در مناطق حاشیهای و در آستانه عید نوروز برخی دانشآموزان برای کمک به اقتصاد خانواده جذب بازار کار میشوند، اما این پدیده در مدارس برخوردار نیز مشاهده میشود.
ترک تحصیل و ضرورت همافزایی نهادها
وی درباره سازوکار کمیتههای پیشگیری از ترک تحصیل گفت: تا پایان پایه نهم، آموزش از نظر قانونی عمومی و اجباری است و والدین مکلف به فراهم کردن شرایط تحصیل فرزندان هستند، اما واقعیتهای اجتماعی و اقتصادی را نمیتوان نادیده گرفت.
این آموزگار بیان کرد: وقتی اقتصاد خانواده دچار مشکل میشود، احتمال ترک تحصیل افزایش مییابد و لازم است نهادهای عمومی و خیرین با همافزایی از ریزش دانشآموزان جلوگیری کنند.
تغییر نگرش نسبت به مدرسه
سمیرکرم با تأکید بر اینکه تعطیلیهای مکرر تعطیلپذیری را در ذهن دانشآموزان نهادینه کرده است، گفت: در گذشته حتی در روزهای برفی دانشآموزان به مدرسه میرفتند و آنجا اعلام تعطیلی میشد، اما امروز شرایط تغییر کرده و مدارس نیز گاه با عدم حضور دانشآموزان کنار میآیند. حتی در حالی که برخی از مدارس برای جبران پنج شنبهها را در ساعات آموزشی گنجاندند، اما به دلیل مسافرت و نبود دانش آموز عملا این اتفاق نیافتاد.
وی افزود: بخشی از کاهش حساسیت والدین به حضور فرزندان در مدرسه به تغییر نگرش نسبت به کارکرد آموزش، محتوای درسی، سبک زندگی جدید و حتی بهروز نشدن برخی مدارس از نظر سختافزاری و نرمافزاری بازمیگردد. این موضوع هنوز فراگیر نشده اما نشانههای شیوع آن دیده میشود.
وی ادامه داد: امروز با گسترش استفاده از تلفن همراه، بسیاری از دانشآموزان در صورت تعطیلی مدرسه اوقات خود را صرف استفاده از گوشی میکنند و کمتر امکان حضور در فضای اجتماعی بیرون را دارند؛ فضایی که دیگر شبیه کوچهها و خیابانهای گذشته نیست.
پیامدهای بلندمدت برای نسل آینده
سمیرکرم در پایان با اشاره به نقدهایی که در محیطهای کاری به نسل جدید وارد میشود، گفت: برخی سازمانها معتقدند نسل زِد تعهد کاری و نظم سازمانی کمتری دارد. اگر روند کاهش حضور مؤثر در مدرسه و تضعیف نظم آموزشی ادامه یابد، در سالهای آینده ممکن است جامعه با نسلی مواجه شود که علاوه بر چالشهای سواد عمومی، در حوزه مهارتهای اجتماعی و تعهد حرفهای نیز با مشکلاتی روبهرو باشد.