کارشناسان دعوتشده برنامههای سیاسی صداوسیما چه کسانی هستند؟ جایی برای میانهروها نیست/ خودویرانگری به سبک صداوسیما/ یافتههای آماری: تبدیل «رسانه ملی» به تریبون حامیان جنگ
به گزارش خبرآنلاین، ورود به هشتمین هفته قطع اینترنت در بیش از ۵۰ روزی که از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران میگذرد و بهتبع آن قطع بیشتر راههای ارتباطی و رسانهای، موجب شده است رسانههای داخلی ازجمله صداوسیما که عنوان «رسانه ملی» را هم بر دوش میکشد در کنار خبرگزاریها و روزنامهها به تنها منابع خبری تبدیل شوند که دسترسی به آنها برای همه میسر است و نیازمند اندیشیدن تمهیداتی خاص نیست. در این میان، صداوسیما آنطور که به نظر میرسد، با کنداکتوری متنوع در دستهبندیهایی چون «تحلیلها و ویژههای جنگ رمضان»، «دفاع مقدس سوم» و برنامههای «گفتوگومحور» دست به کارِ رساندن اخبار و ارائه تحلیل و گزارش و گفتوگو در مورد جنگ شد. «جریان»، «سیاست خارجی»، «روی خط خبر»، «ثریا» و… ازجمله برنامههای گفتوگومحور تلویزیوند که اگرچه در ظاهر متنوع به نظر میرسند اما محدویتهایی چون حضور نامهای تکراری در کنار گرایشات سیاسی همسوی آنها با یکدیگر، نشان میدهد که هشدارهای سالیانِ سال استادان علوم ارتباطات و روزنامهنگاری، کارگر نیفتاده است و در، بر همان پاشنهای که میچرخید، میچرخد. نکتهای که روزنامه ابتکار هم در گزارشی با عنوان «فرصتسوزی تاریخی جامجم در تاریکی اینترنت» به آن اشاره کرده و نوشته است: … جواد لاریجانی، سعید جلیلی، حسین شریعتمداری، فواد ایزدی، محمد مرندی، مرتضی سیمیاری، مصطفی خوشچشم و… ازجمله نامهای پرتکرار خط مقدم برنامههای گفتوگومحور تلویزیون هستند… ضمن این که برخی از کارشناسان نیز در حالی وارد قاب تلویزیون شدهاند که نه فقط برای مخاطب بلکه حتی برای بسیاری از رسانهها هم ناشناسند.
چهرههایی که مهمان محمدجعفر خسروی شدند/ کارشناس ثابت؛ مهدی خانعلیزاده
برنامه «سیاست خارجی» از شبکه سه، در بخشی که با اجرای امیرحسین طهماسبی روی آنتن میرفت به شکل ثابت میزبان مهدی خانعلیزاده، تهیهکننده و سردبیر این برنامه، بهعنوان کارشناس بود. در بخشی که با اجرای محمدجعفر خسروی پخش میشد اما مهمانانی ازجمله؛ علی خضریان (عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی)، حسین پاک (کارشناس مسائل منطقه و محور مقاومت)، آیتالله سیدمحمدمهدی میرباقری (عضو مجلس خبرگان رهبری)، حجتالاسلام سیدجانعلی کاظمی (عالِم شیعیان پاکستان)، محسن مهدیان (مدیرمسئول موسسه همشهری) و روحالله متفکرآزاد (عضو هیاترئیسه مجلس شورای اسلامی) بودند.
|
کارشناس |
عنوان |
گرایش سیاسی |
|
علی خضریان |
نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس |
از اعضای شورای مرکزی جبهه پایداری انقلاب |
|
آیتالله سیدمحمدمهدی میرباقری شاهروردی |
نماینده مردم سمنان در مجلس خبرگان رهبری |
رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم- همسنگ محمدتقی مصباحیزدی، پدر معنوی جبهه پایداری و ادامه دهنده راه او |
|
محسن مهدیان |
مدیرمسئول موسسه همشهری از آبان ۱۴۰۰ |
اصولگرا (از نیروهای قدیمی روزنامه «همشهری» با سابقه کار بهعنوان معاون خبر در خبرگزاری فارس) |
|
روحالله متفکرآزاد |
نماینده آذرشهر، اسکو و تبریز- عضو هیأترئیسه و کمیسیون انرژی مجلس |
سیاستمدار اصولگرا (کاندیداهای شورای ائتلاف نیروهای انقلاب) |
چهرههایی که علیرضا زادبر از آنها میزبانی کرد/ از سعید جلیلی تا حسین شریعتمداری
|
کارشناس |
عنوان |
گرایش سیاسی |
|
سعید جلیلی |
نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی |
سیاستمدار نزدیک به جبهه پایداری انقلاب اسلامی |
|
میثم مهدیار |
جامعهشناس |
معاون پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات |
|
محمدهادی محمودی |
پژوهشگر فلسفه و عرفان |
مدیر اندیشکده علم و سیاست فارسی |
|
شهریار زرشناس |
پژوهشگر حوزه فلسفه و سیاست |
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی |
|
علیرضا شفاه
|
دانشجوی دکترای فلسفه علم و فناوری |
عضو شورای علمی موسسه علم و سیاست اشراق |
|
محمدباقر خرمشاد
|
استاد علوم سیاسی |
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی |
|
حسین شریعتمداری |
مدیرمسئول روزنامه کیهان |
اصولگرا |
|
علی انتظاری |
استاد دانشگاه |
مدیرگروه سابق جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی |
|
عباس سلیمینمین |
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران |
فعال سیاسی اصولگرا |
|
علیرضا بلیغ |
دانشجوی دکتری فلسفه علم و فناوری |
معاون اندیشکده فرهنگی-اجتماعی دفتر بررسیهای راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت |
|
اسماعیل نودهفراهانی
|
دانشآموخته دکتری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران |
پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی |
|
مهدی ارزقی |
کارشناس حوزه غرب آسیا
|
مدیر گروه تعاملات خارجی اندیشکده ایتان |
|
اباصالح تقیزاده |
دکتری علوم سیاسی
|
دبیر شورای علمی موسسه علموسیاست اشراق |
|
سیدعلی کشفی |
دکتری سیاستگذاری فرهنگی
|
مدیرمسئول و عضو شورای علمی مؤسسه علم و سیاست اشراق |
|
مرتضی سیمیاری |
تحلیلگر مسائل بینالملل کارشناس امنیتی حوزه مقاومت |
مقالهنویس روزنامه «جوان» و تحلیلگر رسانههای موسوم به انقلابی |
|
حسن حسن خانی
|
مدرس دانشگاه و پژوهشگر اقتصادی |
براساس Bio توئیتر: علاقمند به مدلسازی عامل بنیان (ABM) |
|
سیدحسین شهرستانی |
دکترای جامعهشناسی از دانشگاه تهران |
معاون پژوهشی پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی |
|
ابوالفضل اقبالی
|
عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا |
مدیر اندیشکده زن و جامعه
|
|
مهدی تکلو |
دانشجوی دکتری جامعهشناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
|
مدیر دفتر مطالعات جنسیت و جامعه |
|
فرزاد جهانبین
|
دانشیار دانشگاه شاهد |
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی |
|
فواد ایزدی
|
دانشآموخته ارتباطات جمعی، مدرس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران |
از چهرههای نزدیک به سعید جلیلی و جبهه پایداری |
|
محمدحسین رجبی دوانی |
متخصص تاریخ صدر اسلام |
مشاور رئیس سازمان صداوسیما (اگرچه پیمان جبلی میگوید رجبیدوانی، نسبتی سازمانی با او ندارد) |
|
احسان خاندوزی
|
اقتصاددان |
وزیر اقتصاد دولت سیزدهم- سیاستمدار اصولگرا |
|
مجید شاهحسینی |
رئیس فرهنگستان هنر |
دانشآموخته پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و پژوهشگر و مدرس حوزه سینما |
|
جواد لاریجانی
|
دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی |
اصولگرا |
|
سیدجلال دهقانی فیروزآبادی
|
استاد روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبایی |
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی |
|
موسی نجفی |
ریاست پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی |
صاحب «نظریه تکوین و تکون هویت ملی ایرانیان» در کرسیهای نظریهپردازی |
|
علیرضا شجاعی زند
|
جامعهشناس و دانشیار گروه جامعهشناسی دانشگاه تربیت مدرس |
از اعضای کلیدی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران |
|
حجتالاسلام سیدسعیدرضا عاملی |
عضو شورای عالی فضای مجازی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضو هیئت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران |
اصولگرا |
برنامه تلویزیونی «جریان»، آنطور که روابط عمومی شبکه یک میگوید، برنامهای در حوزه مسائل سیاسی است که به بررسی تحولات کشور از منظر راهبردی میپردازد. گروه سیاسی شبکه یک، «جریان» را با اجرای علیرضا زادبر با هدف «آگاهی مردم، خصوصاً نسل جوان با تحولات روز کشور و جهان از منظر راهبردی» پخش میکند. ازجمله مهمانان این برنامه که گرایش سیاسیشان قابل تشخیص بوده است (در فاصله آغاز جنگ تا امروز) میتوان به نامهای زیر اشاره کرد:
ازجمله کارشناسان حضوری یا تلفنی برنامه «روی خط خبر» (شبکه خبر) نیز میتوان به این نامها اشاره کرد:
|
کارشناس |
عنوان |
گرایش سیاسی |
|
سعید جلیلی |
نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی |
سیاستمدار نزدیک به جبهه پایداری انقلاب اسلامی |
|
میثم مهدیار |
جامعهشناس |
معاون پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات |
|
محمدهادی محمودی |
پژوهشگر فلسفه و عرفان |
مدیر اندیشکده علم و سیاست فارسی |
|
شهریار زرشناس |
پژوهشگر حوزه فلسفه و سیاست |
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی |
|
علیرضا شفاه
|
دانشجوی دکترای فلسفه علم و فناوری |
عضو شورای علمی موسسه علم و سیاست اشراق |
|
محمدباقر خرمشاد
|
استاد علوم سیاسی |
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی |
|
حسین شریعتمداری |
مدیرمسئول روزنامه کیهان |
اصولگرا |
|
علی انتظاری |
استاد دانشگاه |
مدیرگروه سابق جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی |
|
عباس سلیمینمین |
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران |
فعال سیاسی اصولگرا |
|
علیرضا بلیغ |
دانشجوی دکتری فلسفه علم و فناوری |
معاون اندیشکده فرهنگی-اجتماعی دفتر بررسیهای راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت |
|
اسماعیل نودهفراهانی
|
دانشآموخته دکتری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران |
پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی |
|
مهدی ارزقی |
کارشناس حوزه غرب آسیا
|
مدیر گروه تعاملات خارجی اندیشکده ایتان |
|
اباصالح تقیزاده |
دکتری علوم سیاسی
|
دبیر شورای علمی موسسه علموسیاست اشراق |
|
سیدعلی کشفی |
دکتری سیاستگذاری فرهنگی
|
مدیرمسئول و عضو شورای علمی مؤسسه علم و سیاست اشراق |
|
مرتضی سیمیاری |
تحلیلگر مسائل بینالملل کارشناس امنیتی حوزه مقاومت |
مقالهنویس روزنامه «جوان» و تحلیلگر رسانههای موسوم به انقلابی |
|
حسن حسن خانی
|
مدرس دانشگاه و پژوهشگر اقتصادی |
براساس Bio توئیتر: علاقمند به مدلسازی عامل بنیان (ABM) |
|
سیدحسین شهرستانی |
دکترای جامعهشناسی از دانشگاه تهران |
معاون پژوهشی پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی |
|
ابوالفضل اقبالی
|
عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا |
مدیر اندیشکده زن و جامعه
|
|
مهدی تکلو |
دانشجوی دکتری جامعهشناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
|
مدیر دفتر مطالعات جنسیت و جامعه |
|
فرزاد جهانبین
|
دانشیار دانشگاه شاهد |
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی |
|
فواد ایزدی
|
دانشآموخته ارتباطات جمعی، مدرس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران |
از چهرههای نزدیک به سعید جلیلی و جبهه پایداری |
|
محمدحسین رجبی دوانی |
متخصص تاریخ صدر اسلام |
مشاور رئیس سازمان صداوسیما (اگرچه پیمان جبلی میگوید رجبیدوانی، نسبتی سازمانی با او ندارد) |
|
احسان خاندوزی
|
اقتصاددان |
وزیر اقتصاد دولت سیزدهم- سیاستمدار اصولگرا |
|
مجید شاهحسینی |
رئیس فرهنگستان هنر |
دانشآموخته پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و پژوهشگر و مدرس حوزه سینما |
|
جواد لاریجانی
|
دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی |
اصولگرا |
|
سیدجلال دهقانی فیروزآبادی
|
استاد روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبایی |
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی |
|
موسی نجفی |
ریاست پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی |
صاحب «نظریه تکوین و تکون هویت ملی ایرانیان» در کرسیهای نظریهپردازی |
|
علیرضا شجاعی زند
|
جامعهشناس و دانشیار گروه جامعهشناسی دانشگاه تربیت مدرس |
از اعضای کلیدی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران |
|
حجتالاسلام سیدسعیدرضا عاملی |
عضو شورای عالی فضای مجازی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضو هیئت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران |
اصولگرا |
همان ایراد همیشگی؛ از تکصدایی تا از دست دادن مرجعیت
جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، یکی از حساسترین مقاطع برای سنجش کارآمدی رسانهای بود که نام خود را «رسانه ملی» گذاشته است؛ مقطعی که انتظار میرفت صداوسیما با ارائه روایتهای دقیق، متنوع و قابلاعتماد، نقش مرجع خبری و تحلیلی را ایفا کند. با این حال، بررسی ترکیب مهمانان برنامههای گفتوگومحور و گرایشات سیاسی آنها؛ «سیاست خارجی»، «جریان» و «روی خط خبر» (سه برنامه که از میان برنامههای گفتوگومحور انتخاب شدهاند) نشان میدهد که عملکرد این رسانه نهتنها در سطح انتظار نبوده که به شکل معناداری از استانداردهای یک رسانه حرفهای فاصله داشته است. براساس بررسی انجامشده که حاصل آن در بالا در قالب جدول قابل مشاهده است، دادههای آماری حکایت از یکدستی گرایشات سیاسی کارشناسان محبوب صداوسیما میکنند و نشان میدهند که غلبه با اصولگرایان و سپس نزدیکان به جبهه پایداری است و درصد اندکی کارشناس غیرهمسو یا اصلاحطلب در جنگ اخیر به پایشان به ساختمان صداوسیما باز شده است. براساس بررسی انجامشده در مورد کارشناسان دعوتشده به این برنامهها، میتوان پی برد ۷۹٪ این افراد اصولگرا، ۱۵٪ نزدیک به جبهه پایداری و تنها ۶٪ غیرهمسو یا اصلاحطلب بودهاند. این اعداد نشان میدهد که رسانه اصطلاحا «ملی» عملاً به یک تریبون یکجناحی تبدیل شده است.
وقتی ۹۴ درصد مهمانان از یک طیف باشند، دیگر نمیتوان از «سوگیری» سخن گفت و بهتر است آن را یک سیاست رسانهای هدفمند نامید. ضمن این که مشکل فقط حذف اصلاحطلبان نیست و دادهها نشان میدهند که اصولگرایان میانهرو یا چهرههای منتقد درون ساختار نیز تقریباً جایی در این برنامهها ندارند. نتیجه این که ترکیب مهمانان نشان میدهد که صداوسیما عملاً از «تفکر انتقادی» فاصله گرفته و به رسانهای تأییدکننده تبدیل شده است و بهجای مخاطبمحوری بر بازتولید گفتمان مطلوب خود تمرکز دارد. وضعیتی که میتوان آن را «خودویرانگری رسانهای» نامید.
۵۹۲۴۲