یادداشت مهمان- علا مینایی، کارشناس حقوقی حوزه کار و تامین اجتماعی: در شرایط کنونی، بازنشستگان تأمین اجتماعی در ایران با مشکلات زیادی در زمینه تأمین معیشت خود روبه‌رو هستند. با وجود تورم شدید و افزایش قیمت‌ها، این قشر از جامعه به‌ویژه بازنشستگان تأمین اجتماعی که بیشتر آنها در شرایط اقتصادی سختی به‌سر می‌برند، چشم انتظار تصویب افزایش حقوق سالانه خود هستند. اما در حالی که افزایش حقوق دیگر گروه‌ها نظیر بازنشستگان کشوری و لشگری و کارگران به‌طور منظم اعمال شده است، هنوز برای بازنشستگان تأمین اجتماعی هیچ تصمیم جدی اتخاذ نشده است. این در حالی است که مطابق با ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی، حقوق بازنشستگان باید سالانه و بر اساس ضوابط مشخص قانونی افزایش یابد.

در این مقاله، به بررسی موانع و چالش‌های عدم اجرای این افزایش حقوق و راهکارهای موجود برای حل این مشکلات پرداخته خواهد شد.

قانون‌گذاری و الزامات قانونی افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی

ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی که از مهم‌ترین مواد قانونی در رابطه با حقوق بازنشستگان است، به صراحت بیان می‌کند که «حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی باید سالانه به‌طور معقول و منطقی با توجه به شرایط اقتصادی کشور و هزینه‌های زندگی افزایش یابد.» در کنار این ماده، ماده ۱۱۱ و ماده ۴۱ قانون کار نیز به روشنی به تعیین سازوکارهایی برای افزایش حقوق و دستمزدها پرداخته‌اند.

ماده ۴۱ قانون کار به‌ویژه بر این نکته تأکید دارد که حقوق کارگران و بازنشستگان باید بر اساس شرایط اقتصادی کشور و تورم تعیین شود. این مواد قانونی به وضوح مسئولیت دولت و شورای عالی کار را در خصوص تعیین حقوق منطبق با شرایط اقتصادی کشور مشخص می‌کند. اما با این وجود، در سال‌های اخیر، روند افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی به‌ویژه در مقایسه با بازنشستگان کشوری و لشگری، با تأخیرهای زیادی روبه‌رو شده است.

تفاوت در افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی و سایر گروه‌ها

در حالی که افزایش حقوق کارگران و بازنشستگان کشوری و لشگری طبق فرمول‌های مشخص و به موقع صورت می‌گیرد، بازنشستگان تأمین اجتماعی سال‌ها است که با تأخیر در این زمینه مواجه هستند. این عدم توجه به نیازهای معیشتی بازنشستگان تأمین اجتماعی، در حالی که برخی از بازنشستگان دیگر صندوق‌ها از افزایش‌های مناسب بهره‌مند می‌شوند، باعث ایجاد نارضایتی و بی‌اعتمادی در میان این قشر آسیب‌پذیر شده است.

در حقیقت، طبق رویه سال‌های گذشته، پس از افزایش حقوق کارگران از سوی شورای عالی دستمزد، معمولاً همان فرمول برای بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز به کار می‌رفت. اما امسال این روند به‌طور جدی مورد غفلت قرار گرفته است و تا کنون هیچ تصمیم رسمی در خصوص افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی اتخاذ نشده است.

مشکلات مالی و چالش‌های صندوق تأمین اجتماعی

یکی از دلایل تأخیر در افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی، مشکلات مالی صندوق تأمین اجتماعی است. گزارش‌های مختلف نشان می‌دهند که این صندوق با کسری بودجه جدی روبه‌رو است در حالی که این کسری بودجه بیشتر ناشی از عدم دریافت کامل حق بیمه‌ها، بدهی دولت به صندوق و همچنین سوءمدیریت‌ها است. عدم تخصیص منابع به‌طور مناسب و به‌موقع باعث می‌شود که این صندوق قادر به پاسخگویی به نیازهای بازنشستگان نباشد.

این مشکلات مالی باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد و برای حل آنها تدابیر و اصلاحات فوری در مدیریت صندوق تأمین اجتماعی اتخاذ شود.

راهکارهای پیشنهادی برای رفع مشکلات

اجرای دقیق و به‌موقع قانون افزایش حقوق:

همان‌طور که در ماده ۹۶ و سایر مواد قانونی آمده، افزایش حقوق باید به‌طور منظم و طبق ضوابط قانونی صورت گیرد. مقامات باید این الزامات را با دقت و بدون تأخیر اجرا کنند.

بررسی دقیق وضعیت مالی صندوق تأمین اجتماعی:

برای اطمینان از پرداخت حقوق بازنشستگان باید مشکلات مالی صندوق تأمین اجتماعی بررسی و رفع شود. این شامل اصلاحات در شیوه‌های جمع‌آوری حق بیمه‌ها و بهبود مدیریت مالی صندوق است.

تخصیص منابع مناسب از سوی دولت:

دولت باید به‌ویژه بدهی‌های خود به صندوق تأمین اجتماعی را پرداخت کند تا بتواند منابع لازم برای افزایش حقوق بازنشستگان را تأمین کند. پرداخت به‌موقع این بدهی‌ها به حل بحران‌های مالی صندوق کمک خواهد کرد.

آگاهی‌رسانی به مردم و جامعه بازنشستگان:

در شرایط کنونی، نیاز به اطلاع‌رسانی بیشتر به مردم و جامعه بازنشستگان تأمین اجتماعی وجود دارد. این مسائل باید به‌طور شفاف برای بازنشستگان و افکار عمومی توضیح داده شود تا فشار اجتماعی برای پیگیری این حقوق افزایش یابد.

نتیجه‌گیری

افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی با وجود الزامات قانونی هنوز در اجرای این افزایش‌ها و عدم توجه به مشکلات معیشتی این قشر از جامعه با تاخیر همراه است. این تأخیرها علاوه‌بر اینکه زندگی بازنشستگان را تحت‌تأثیر قرار داده، باعث نارضایتی و بی‌اعتمادی در میان این افراد شده است.

حل این مشکلات نیازمند اجرای دقیق قوانین موجود، اصلاحات در ساختار مالی صندوق تأمین اجتماعی و تأمین منابع مالی از سوی دولت است. بدون توجه به این مسائل، نمی‌توان امیدی به بهبود وضعیت بازنشستگان تأمین اجتماعی داشت.