• تماس با ما
  • درباره ما
برای اقتصاد

رسانه خبری برای اقتصاد

نوع و آمار را وارد کنید برای جستجو

  • اقتصاد ایران
    • اقتصادی
    • صنعت خودرو سازی و بازار خودرو
    • صنعت، معدن و تجارت
    • کشاورزی و صنایع غذایی
    • بانک و بیمه
    • معیشت مردم و بازنشستگان
    • نفت و پتروشیمی
    • اخبار اقتصادی استان ها
    • اقتصاد حمل و نقل و گردشگری
  • اقتصاد جهان
    • طلا و ارز
    • ارزدیجیتال
    • استارتاپ ها
    • اخبار بین الملل
  • ورزشی
  • بورس، سهام و فارکس
  • پزشکی، سلامت و زیبایی
  • دانش و فناوری
  • سایر اخبار
    • کار، اشتغال و تعاون
    • شهر، مسکن و عمران
    • حقوقی و قضایی
    • سیاسی، فرهنگی و اجتماعی
نامه 180 اقتصاددان به رئیس جمهور بدون  ملاحظه محدودیتهای اجرایی دولت نوشته شده/ بودجه در ایران سندمالی نیست، سند سیاسی است
اقتصادی

نامه 180 اقتصاددان به رئیس جمهور بدون ملاحظه محدودیتهای اجرایی دولت نوشته شده/ بودجه در ایران سندمالی نیست، سند سیاسی است

نامه اخیر گروهی از اقتصاددانان خطاب به رئیس‌جمهور، از نظر اخلاقی ارزشمند است؛ زیرا بر ضرورت شفافیت بودجه، حذف هزینه‌های غیرمولد و هم‌زمانی سختی مردم و دولت تأکید می‌کند.
خبر آنلاین
کد خبر :31498 آذر 19, 1404
چاپ
0 نظر
به گزارش خبرآنلاین محمدرضا یوسفی شیخ‌رباط در روزنامه شرق نوشت: اما اگر این متن را از منظر اقتصاد سیاسی اصلاحات بودجه‌ای بررسی کنیم، با مجموعه‌ای از کاستی‌ها و ساده‌سازی‌هایی روبه‌رو می‌شویم که فهم آنها برای موفقیت هر نوع اصلاح بودجه‌ای ضروری است.
نخستین نکته، نادیده‌گرفتن محدودیت‌های سیاسی اصلاحات بودجه‌ای است. یکی از ملاحظات بنیادین اقتصاد سیاسی، تعارض منافع گروه‌های ذی‌نفوذ است. اصلاحات اقتصادی در خلأ انجام نمی‌شود؛ بلکه در دل شبکه‌ای از منافع سازمان‌یافته پیش می‌رود. بودجه در ایران، مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه، صرفا یک سند مالی نیست؛ بلکه به تعبیر داگلاس نورث، ابزار توزیع رانت و تثبیت ائتلاف‌های سیاسی است.

نامه با وجود تأکید بر حذف ردیف‌های غیرمولد، اشاره نمی‌کند که بسیاری از این ردیف‌ها بخشی از شبکه‌های حمایتی‌اند و حذف آنها بدون تغییر در ساختار عملا ممکن نیست. مطابق نظریه «ائتلاف‌های توزیعی» اولسون، گروه‌های کوچک و سازمان‌یافته توان مقاومت بسیار بیشتری نسبت به اکثریت پراکنده مردم یا نهادهای مدنی ضعیف دارند؛ واقعیتی که در نامه نادیده گرفته شده است.

دومین نکته، فقدان تحلیل اقتصاد سیاسی بودجه است. بودجه محصول چانه‌زنی سیاسی است، نه یک محاسبه فنی. نامه بودجه را چنان تصویر می‌کند که گویی با چند تصمیم اداری می‌توان آن را «عادلانه و شفاف» کرد؛ حال آنکه بودجه بازتاب ساختار قدرت، روابط نهادی و منطق بقا در نظام حکمرانی است. حذف ردیف‌ها، کاهش هزینه‌ها و افزایش شفافیت بدون اصلاحات نهادی و تغییر قواعد بازی سیاسی، بیشتر شبیه آرزوست تا برنامه.

سومین نکته، مسئله تعهدپذیری دولت است. نهادگرایان تأکید می‌کنند که دولت‌ها در شرایط بی‌ثباتی نهادی قادر به ایجاد تعهد معتبر برای انجام اصلاحات نیستند.

نامه فرض می‌گیرد دولت می‌تواند گزارش‌های شفاف منتشر کند، هزینه‌های زائد را حذف کند و منابع را به آموزش و سلامت منتقل کند؛ اما در شرایط فقدان نهادهای نظارتی مستقل، نبود قواعد پایدار بودجه‌ای و غلبه ملاحظات کوتاه‌مدت، چنین تعهدی فاقد اعتبار کافی است.‌

چهارمین نکته، ساده‌سازی مسئله یارانه‌ها و اصلاح قیمت انرژی است. گزارش‌های صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد اصلاح قیمت انرژی بدون جبران هدفمند، بدون اعتماد عمومی و بدون کاهش هزینه‌های حکمرانی، ناپایدار است. نامه به این نکات اشاره می‌کند، اما هیچ سازوکار نهادی مشخصی برای جبران هدفمند، هیچ تحلیل روشنی از تجربه‌های شکست‌خورده گذشته و هیچ مدل اجرایی ارائه نمی‌دهد.بنابراین تحلیل آن در سطح هنجاری باقی می‌ماند.

پنجمین نکته، نادیده‌گرفتن منطق دولت رانتی است. در اقتصادهای رانتی، بودجه ابزار ارائه خدمات عمومی نیست؛ بلکه ابزار توزیع رانت و حفظ ائتلاف سیاسی است. نامه فرض می‌گیرد بودجه باید به آموزش، سلامت و حمل‌ونقل عمومی اختصاص یابد، اما توضیح نمی‌دهد چگونه می‌توان منطق رانتی را تغییر داد. بدون اصلاحات نهادی عمیق، توصیه به تخصیص منابع به کالاهای عمومی صرفا یک توصیه اخلاقی است.

ششمین نکته، بی‌توجهی به ظرفیت دولت است. موفقیت اصلاحات زمانی ممکن است که دولت ظرفیت اجرایی، نظارتی و مالی کافی داشته باشد. نامه فرض می‌گیرد دولت توان اجرای اصلاحات را دارد، اما در عمل ظرفیت دولت در ایران محدود است. بدون تحلیل ظرفیت، پیشنهادهای نامه غیرواقع‌بینانه به نظر می‌رسد.

هفتمین نکته، غفلت از ساختار سازمانی کنونی است. امروز با دولتی مواجهیم که توان تحقق بخش اندکی از وعده‌های خود را ندارد و با انواع بحران‌ها روبه‌روست. سرمایه اجتماعی اندکی که در انتخابات ایجاد شده بود نیز به‌سرعت در حال از دست رفتن است. بنابراین هرگونه اصلاحی منوط به درک عمیق بحران‌های جاری و وجود اراده سیاسی برای اصلاحات است.

با وجود همه نکات یادشده، از آنجا که برخی امضاکنندگان نامه، سابقه حضور چند دهه‌ای در بالاترین سطوح اقتصادی کشور یا نزدیکی به آنها را دارند، شاید پشت این نامه به ظاهر ساده، ملاحظات یا اهدافی وجود داشته باشد که از دید من پنهان است. در نهایت، این نامه بیش از آنکه افق روشنی بگشاید، یک توصیه اخلاقی است. برای اصلاحات واقعی بودجه‌ای در ایران، باید از سطح توصیه‌های اخلاقی فراتر رفت و به تحلیل نهادی و اقتصاد سیاسی پرداخت. آنگاه باید اندیشید که در چنین شرایطی مسئولیت اجتماعی اقتصاددان چیست و چه می‌توان کرد.

17302

هیچ نظر! یکی از اولین.

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست های مرتبط

  • درآمد ایران از فروش نفت در ۲۰۲۵ چقدر بود؟/ عکس
  • پیش بینی رییس اسبق اتحادیه طلا درباره قیمت ها در روزهای آینده/ افزایش عجیب و غریب قیمت طلا و سکه همچنان ادامه دارد؟
  • جهش طلای جهانی در سایه توافق ایران و آمریکا/ عقب‌نشینی انتظارات نرخ بهره بازارها را صعودی کرد
  • نهایی شدن تخفیف ۱۰ درصدی لبنیات برای دارندگان کالابرگ
  • کف قیمتی طلا بالاخره شکسته شد/ قیمت جدید طلای جهانی امروز ۱۹ آذرماه ۱۴۰۴
  • طرح جدید برای گاز سوز کردن رایگان خودروهای شخصی + جزئیات و زمان ثبت نام
  • شرط افزایش ۵۰ درصدی مبلغ کالابرگ اعلام شد/ منظور: یارانه ۴ دهک باید حذف شود
  • اگر می‌خواهید برنج بخرید، دست نگه دارید؛ ارزانی ۳۰ درصدی قیمت برنج در راه است!/ جزییات تازه درباره قیمت روغن و حبوبات اعلام شد
  • جدیدترین قیمت کالاهای اساسی منتشر شد/ میزان تغییر قیمت گوشت، مرغ، روغن، تخم‌مرغ، برنج و شکر چقدر بود؟ + جدول
  • برترین اقتصادهای جهان کدامند؟/ این ۱۰ کشور را بشناسید + جدول
  • صعود بورس در بازار سرمایه /شاخص کل از سد ۳.۴ میلیون واحد عبور کرد

پربازدیدترین اخبار

دارندگان خودرو حتما بخوانند/ نرخ بنزین و سهمیه‌ها از ۱۵ آذر چگونه است؟/ کارت سوخت برای کدام خودروها دیگر صادر نمی‌شود؟

دارندگان خودرو حتما بخوانند/ نرخ بنزین و سهمیه‌ها از ۱۵ آذر چگونه است؟/ کارت سوخت برای کدام خودروها دیگر صادر نمی‌شود؟

کشنده ولوو FH؛ راهنمای کامل مشخصات، مقایسه مدل‌ها و انتخاب کاربری

کشنده ولوو FH؛ راهنمای کامل مشخصات، مقایسه مدل‌ها و انتخاب کاربری

آمریکا ویزا نمی‌دهد چون می‌ترسد آنجا سلام نظامی بدهیم/فقط دو قشر با پرچم دور افتخار می‌زنند؛ شهدا و ورزشکاران

آمریکا ویزا نمی‌دهد چون می‌ترسد آنجا سلام نظامی بدهیم/فقط دو قشر با پرچم دور افتخار می‌زنند؛ شهدا و ورزشکاران

اهمیت داشتن دانش حقوقی در زندگی روزمره چیست؟

اهمیت داشتن دانش حقوقی در زندگی روزمره چیست؟

نقش استارتاپ‌ها در حوزه سلامت و بهداشت چیست؟

نقش استارتاپ‌ها در حوزه سلامت و بهداشت چیست؟

آخرین اخبار سایت

  • خنثی‌سازی یک عملیات تروریستی علیه کنیسه‌ای در یاروسلاول روسیه
  • بدبینی کشورهای عربی به آمریکا/ بازتاب جنگ علیه ایران در رسانه‌های جهان
  • آمریکا ۶ میلیارد دلار برای تأمین تجهیزات اوکراین دریافت کرد
  • ادامه پرونده فساد عراق؛ ۱۱ میلیون دلار و ۴ میلیارد دینار دیگر کشف شد
  • ادعای ترامپ: دور جدید مذاکرات، سه‌شنبه در دوحه برگزار می‌شود
  • انفجار بسته پستی در فرانسه؛ ۳ نفر زخمی شدند
  • متجاوزان به جان هم افتادند؛ خشم وزیر جنگ رژیم اسرائیل نسبت به ترامپ
  • شمار قربانیان زلزله ونزوئلا به ۱۷۱۹ نفر رسید
  • کنست طرح «ممانعت از بازدید صلیب سرخ از اسرای فلسطینی» را رد کرد
  • رسانه صهیونیست: مقام دولت ترامپ با خلیل الحیه دیدار کرده است
  • حملات اسرائیل به غزه ۴۸ شهید و مجروح برجای گذاشت

درباره برای اقتصاد:

وبسایت برای اقتصاد با هدف ارائه دقیق‌ترین و جامع‌ترین اخبار اقتصادی ایجاد شده است.
تمرکز اصلی ما بر پوشش خبرهای اقتصادی از منابع معتبر و خبرگزاری‌های رسمی کشور است. ما به شما کمک می‌کنیم تا با تحلیل‌ها و اخبار به‌روز، از روندهای اقتصادی مطلع شوید و تصمیمات هوشمندانه‌تری بگیرید.
علاوه بر خبرهای اقتصادی، ما به‌منظور آگاهی‌بخشی بیشتر، به پوشش مختصر و مفید دیگر اخبار نیز می‌پردازیم.
برای اقتصاد تلاش می‌کند تا منبعی قابل‌اعتماد و کاربردی برای تمامی کسانی باشد که به دنبال اطلاعات اقتصادی دقیق و مفید هستند.

پربازدیدترین اخبار:

  • خنثی‌سازی یک عملیات تروریستی علیه کنیسه‌ای در یاروسلاول روسیه
  • بدبینی کشورهای عربی به آمریکا/ بازتاب جنگ علیه ایران در رسانه‌های جهان
  • آمریکا ۶ میلیارد دلار برای تأمین تجهیزات اوکراین دریافت کرد
  • ادامه پرونده فساد عراق؛ ۱۱ میلیون دلار و ۴ میلیارد دینار دیگر کشف شد
  • ادعای ترامپ: دور جدید مذاکرات، سه‌شنبه در دوحه برگزار می‌شود
  • تماس با ما
  • درباره ما

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به پایگاه خبری “برای اقتصاد” است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.