مهر گزارش میدهد؛ چرا دولت در استفاده از سامانه نظارتی پلتفرمهای طلا تعلل میکند؟
به گزارش خبرنگار مهر، بازار طلای آنلاین در ایران طی سالهای اخیر با سرعتی چشمگیر رشد کرده و بسیاری از افراد امروز بخشی از سرمایه خود را از طریق پلتفرمهای دیجیتال به طلا تبدیل میکنند؛ بازاری که با اتکا به فناوری، قرار بود شفافیت، دسترسی آسان و امنیت بیشتری را برای سرمایهگذاران فراهم کند. با این حال، همزمان با گسترش این بازار، پرسشهای مهمی نیز پررنگتر شده است؛ از چرایی محدود بودن خزانههای مورد تأیید برای نگهداری طلا گرفته تا نبود شفافیت کافی درباره میزان ذخایر، تأخیر در راهاندازی سامانه نظارتی برخط و کندی اجرای زیرساختهایی که فعالان این حوزه معتقدند مدتهاست آماده بهرهبرداری هستند.
در شرایطی که فناوری امکان نظارت لحظهای، ثبت برخط معاملات و کنترل موجودی خزانهها را فراهم کرده، همچنان بخشی از مهمترین ابزارهای نظارتی در انتظار اجرا ماندهاند و روند تصمیمگیری و اجرای مقررات با انتقاد فعالان این صنعت روبهرو است. نتیجه این تعلل، علاوه بر طولانی شدن فرآیند صدور مجوزها و تداوم برخی محدودیتهای زیرساختی، افزایش دغدغههای عمومی درباره امنیت سرمایههای مردم، شفافیت عملکرد پلتفرمها و سرعت توسعه این بازار نوظهور است؛ موضوعاتی که اکنون به یکی از مهمترین محورهای گفتوگو میان بخش خصوصی، نهادهای ناظر و سیاستگذاران در همایش «زرآتی» تبدیل شده است.
در همین راستا رویداد تخصصی پلتفرمهای آنلاین طلا با عنوان «زرآتی» امروز سهشنبه ۹ تیرماه ۱۴۰۵ با برگزاری یک نشست تخصصی-خبری در محل اتاق بازرگانی ایران، بهصورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد. این نشست در آستانه برگزاری همایش اصلی «زرآتی» برگزار شد که قرار است زمینهای برای معرفی اهداف و برنامهها، بررسی آخرین تحولات اکوسیستم معاملات آنلاین طلا و همچنین هماندیشی درباره فرصتها، چالشها و الزامات توسعه این صنعت فراهم کند.
همایش «زرآتی» با شعارهای «آینده بازار طلای آنلاین»، «حکمرانی طلای آنلاین» و «اعتماد دیجیتال» در روزهای ۲۸ و ۲۹ مردادماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد و به بررسی مهمترین مسائل پیشروی بازار طلای آنلاین میپردازد.
از جمله محورهای این همایش میتوان به «طلا، فناوری و اعتماد»، «آینده بازار طلای آنلاین در ایران و جهان»، «پلتفرمها چگونه بازار سنتی طلا را متحول میکنند؟»، «تنظیمگری یا محدودسازی؟»، «فرصتهای بینالمللی خدمات پلتفرمی»، «تجربههای موفق و ناموفق بازیگران»، «چالشها و فرصتهای لجستیک طلا» و «تحلیل رفتار کاربران طلای آنلاین در عصر دیجیتال» اشاره کرد.
در ادامه این نشست، مسئولان، فعالان صنعت، مدیران پلتفرمهای آنلاین طلا و دیگر صاحبنظران، دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره آینده این بازار، الزامات توسعه آن و چالشهای پیشروی اکوسیستم معاملات آنلاین طلا مطرح کردند.
ازسرگیری صدور مجوز فروش آنلاین مصنوعات طلا پس از ۱۵ ماه
رضا الفتنسب رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی و دبیر علمی همایش «زرآتی» در این نشست خبری با تشریح آخرین وضعیت بازار طلای آنلاین، از راهاندازی قریبالوقوع سامانه نظارتی برخط طلا، ازسرگیری صدور مجوزها، ضرورت افزایش تعداد خزانههای مورد تأیید بانک مرکزی و تفکیک فعالیت پلتفرمهای طلا از بازار سرمایه خبر داد و تأکید کرد توسعه این بازار در گرو افزایش شفافیت، اعتماد عمومی و نظارت برخط است.
الفتنسب با اشاره به شرایط اقتصاد دیجیتال کشور اظهار کرد: سال ۱۴۰۴ برای اقتصاد دیجیتال و بهویژه کسبوکارهای آنلاین، سالی پر از فراز و نشیب بود. از ابتدای بهمنماه ۱۴۰۳ صدور مجوز کسبوکارهای این حوزه متوقف شد و این وضعیت تا دوم خرداد امسال ادامه یافت؛ در حالی که قرار بود دولت حداکثر ظرف ۵۰ روز آییننامه مربوط را تدوین و ابلاغ کند، اما این فرآیند حدود ۱۵ ماه به طول انجامید و در نهایت نیز صدور مجوزها با همان رویه گذشته از سر گرفته شد.
ازسرگیری صدور مجوز فروش آنلاین طلا و مصنوعات
وی با بیان اینکه حوزه طلا اکنون به دو بخش فروش برخط طلای آبشده و شمش و فروش آنلاین مصنوعات طلا تقسیم شده است، افزود: صدور مجوز فروش برخط طلا از دوم خرداد آغاز شد و از روز گذشته نیز صدور مجوز فروش آنلاین مصنوعات طلا پس از حدود ۱۵ ماه وقفه دوباره از سر گرفته شد که اتفاق مثبتی برای فعالان این صنعت محسوب میشود.
انتقاد از دولت بابت تأخیر در راهاندازی سامانه نظارتی
الفتنسب با انتقاد از نحوه ورود دولت به این حوزه گفت: اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی همزمان با آغاز فعالیت دوره دوم هیئتمدیره و در چارچوب مسئولیتهای واگذار شده، سامانه نظارتی برخط طلا را طراحی و در خرداد ۱۴۰۴ رونمایی کرد، اما به دلیل همکاری نکردن دستگاههای دولتی، این سامانه هنوز به صورت رسمی وارد فاز عملیاتی نشده است.
وی افزود: در این مدت علاوه بر بلاتکلیفی متقاضیان دریافت مجوز، نظارت مؤثر بر فعالیت پلتفرمهای فروش آنلاین طلا نیز با چالش مواجه بود، در حالی که از ابتدا تأکید داشتیم نظارت بر این بازار باید به صورت برخط انجام شود.
سامانه نظارتی برخط طلا بهزودی عملیاتی میشود؟
رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی با ابراز امیدواری نسبت به اقدامات اخیر بانک مرکزی اظهار کرد: امیدواریم به زودی سامانه نظارتی برخط طلا توسط بانک مرکزی به صورت رسمی راهاندازی شود؛ سامانهای که میتواند فروش بیش از میزان طلای ذخیرهشده را غیرممکن کرده و در صورت تخلف، امکان اعمال محدودیت برای کسبوکار متخلف را فراهم کند.
به گفته وی، راهاندازی این سامانه علاوه بر افزایش شفافیت، زمینه تفکیک پلتفرمهای قانونمند از متخلفان را فراهم کرده و اعتماد عمومی به بازار طلای آنلاین را افزایش خواهد داد.
تغییر نگاه بانک مرکزی به بازار طلای آنلاین
الفتنسب با اشاره به تغییر رویکرد بانک مرکزی گفت: موضوع جالب این است که بانک مرکزی امروز همان دیدگاهی را مطرح میکند که اتحادیه ۱۵ ماه قبل بر آن تأکید داشت؛ اینکه این فعالیت، یک فعالیت صنفی است و اتحادیه، اتاق اصناف ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت باید متولی اصلی آن باشند و بانک مرکزی نیز وظایف حاکمیتی و نظارتی خود را ایفا کند.
وی افزود: در دوره مدیریت قبلی بانک مرکزی این دیدگاه مورد پذیرش قرار نگرفت، اما اکنون شاهد تغییر این رویکرد هستیم.
بانک مرکزی باید انحصار خزانههای طلا را از بین ببرد
دبیر علمی همایش زرآتی یکی از مهمترین چالشهای موجود را محدود بودن تعداد خزانههای مورد تأیید بانک مرکزی عنوان کرد و گفت: بر اساس ضوابط جدید، معرفی خزانههای نگهداری و تحویل طلا بر عهده بانک مرکزی است، اما در حال حاضر نوعی انحصار در این حوزه وجود دارد که باید هرچه سریعتر برطرف شود.
وی تأکید کرد افزایش تعداد خزانهها موجب رقابتیتر شدن بازار، تسهیل فعالیت کسبوکارها و ارتقای شفافیت خواهد شد.
پلتفرمهای طلا با بورس تفاوت دارند
الفتنسب با رد برخی دیدگاهها درباره بورسی بودن ماهیت فعالیت پلتفرمهای طلا اظهار کرد: این کسبوکارها ماهیتی کاملاً صنفی دارند. پیش از این نیز خرید و فروش طلا به شکل سنتی انجام میشد و اکنون همان فعالیت با استفاده از بسترهای آنلاین انجام میشود و در نهایت نیز طلای فیزیکی به مشتری تحویل داده میشود؛ بنابراین فعالیت این پلتفرمها با بازار سرمایه تفاوت ماهوی دارد.
استقبال مردم از خرید طلا با سرمایههای خرد
وی با اشاره به نقش پلتفرمهای آنلاین در توسعه سرمایهگذاری خرد گفت: امروز مردم میتوانند با هر میزان سرمایه، حتی مبالغ بسیار اندک، اقدام به خرید طلا کنند و از کاهش ارزش دارایی خود در برابر تورم جلوگیری کنند.
الفتنسب افزود: بر اساس آمار یکی از پلتفرمهای فعال، حدود ۹۰ درصد خریداران کمتر از یک گرم طلا خریداری کردهاند که نشاندهنده استقبال اقشار متوسط جامعه از این ابزار سرمایهگذاری است.
احتمال کاهش تعداد پلتفرمهای فعال
رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی با اشاره به صدور حدود ۳۴۰ مجوز در این حوزه گفت: با اجرای کامل ضوابط جدید، همه پلتفرمها ملزم به نگهداری ذخایر طلا متناسب با تعهدات خود خواهند بود و حتی باید بیش از میزان تعهدات نیز ذخیره داشته باشند؛ از این رو پیشبینی میشود تعداد قابل توجهی از پلتفرمها نتوانند شرایط جدید را احراز کنند.
وی در مقابل، آینده بازار فروش آنلاین مصنوعات طلا را مثبت ارزیابی کرد و گفت انتظار میرود این بخش با ازسرگیری صدور مجوزها رشد قابل توجهی را تجربه کند.
جنگ ۱۲ روزه و عملکرد پلتفرمهای طلا
الفتنسب همچنین با اشاره به شرایط جنگ ۱۲ روزه و اختلال ایجاد شده در برخی خدمات بانکی و پرداخت، گفت: هرچند در آن مقطع مشکلاتی برای کسبوکارها ایجاد شد، اما بخش عمده مسائل مدیریت شد و در موارد خاص نیز با ورود دستگاه قضایی، روند بازگرداندن طلای مشتریان در حال پیگیری است.
در ادامه این نشست، برخی فعالان صنعت نیز اعلام کردند در دوره اختلال نظام بانکی، پلتفرمهای آنلاین طلا امکان انجام معاملات و مدیریت دارایی کاربران را فراهم کرده بودند و همچنین توسعه این پلتفرمها میتواند از خروج سرمایه به سمت پلتفرمها و صرافیهای خارجی جلوگیری کرده و به حفظ ذخایر طلا در داخل کشور کمک کند.
همایش «زرآتی» به دنبال ایجاد گفتمان مشترک میان حاکمیت و پلتفرمها
در ادامه این نشست، سیدمحمدمهدی الحسینی، دبیر اجرایی همایش «زرآتی»، با اشاره به محورهای این رویداد گفت: امروز طلا از یک دارایی صرفاً فیزیکی به دارایی قابل معامله در بسترهای دیجیتال تبدیل شده و به همین دلیل افزایش اعتماد عمومی به پلتفرمهای آنلاین اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
وی افزود: آینده بازار طلای آنلاین، نحوه تحول بازار سنتی توسط پلتفرمها، چالشهای تنظیمگری، فناوری و اعتماد از مهمترین محورهای این همایش خواهد بود.
الحسینی تأکید کرد: هدف اصلی این رویداد ایجاد گفتمان مؤثر میان حاکمیت، نهادهای سیاستگذار و فعالان بخش خصوصی است تا نگرانیهای دو طرف مطرح شده و زمینه دستیابی به ادبیات مشترک برای توسعه این صنعت فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: همایش «زرآتی» پایان یک مسیر نیست، بلکه آغاز فرآیندی برای شناسایی مسائل، معرفی نوآوریها، افزایش آگاهی عمومی و تقویت اعتماد به بازار طلای آنلاین خواهد بود.
پرونده توقیف ۱۳ کیلوگرم طلای بابک زنجانی در فرودگاه امام خمینی (ره)
در بخش دیگری از این نشست، محسن کیانی، نماینده شرکت طلای منتسب به بابک زنجانی، درباره پرونده توقیف ۱۳ کیلوگرم طلا در فرودگاه امام خمینی (ره) توضیح داد که این محموله به کشور مبدأ، یعنی امارات متحده عربی، بازگردانده شده و دیگر وارد چرخه تولید مصنوعات طلا در ایران نشده است.
وی با بیان اینکه پس از این اتفاق تصمیم گرفته شد تأمین طلا، تولید و ضرب مصنوعات بهطور کامل در داخل کشور انجام شود، افزود: پرونده حقوقی مربوط به توقیف این محموله و شکایت از پلیس امنیت اقتصادی همچنان در دست پیگیری است.
کیانی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت مجوزهای فعالیت این مجموعه اظهار کرد: نخستین مجوز فعالیت شرکت در دیماه ۱۴۰۳ صادر شده و پس از آن نیز سایر مجوزهای مورد نیاز اخذ شده است.
نماینده این شرکت در پاسخ به سؤال دیگری درباره میزان ذخایر طلای مجموعه نیز گفت: در حال حاضر امکان اعلام میزان ذخایر طلا وجود ندارد.
مثلث حیاتی بازار طلای آنلاین؛ اعتماد، شفافیت و حکمرانی هوشمند
بازار طلای آنلاین امروز دیگر یک پدیده نوظهور نیست و به بخشی از زیستبوم اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شده است؛ بازاری که از یک سو امکان سرمایهگذاری با مبالغ خرد را برای میلیونها نفر فراهم کرده و از سوی دیگر، به دلیل ارتباط مستقیم با دارایی مردم، بیش از هر زمان دیگری به شفافیت، نظارت مؤثر و اعتماد عمومی نیاز دارد. موضوعاتی مانند راهاندازی سامانه نظارتی برخط، افزایش تعداد خزانههای مورد تأیید، شفافسازی ذخایر طلا، تسهیل صدور مجوزها و تعیین دقیق نقش نهادهای ناظر، از مهمترین مطالبات فعالان این صنعت است که تحقق آنها میتواند مسیر توسعه این بازار را هموارتر کند.
این نشست نیز نشان داد اگرچه میان بخش خصوصی و نهادهای حاکمیتی درباره برخی شیوههای تنظیمگری همچنان اختلافنظرهایی وجود دارد، اما بر سر یک اصل اتفاقنظر شکل گرفته است؛ اینکه آینده بازار طلای آنلاین بدون اعتماد، شفافیت و حکمرانی هوشمند قابل تحقق نخواهد بود. اکنون باید دید وعدههایی همچون راهاندازی سامانه نظارتی برخط، رفع انحصار خزانهها و تکمیل زیرساختهای نظارتی، پس از ماهها انتظار چه زمانی وارد مرحله اجرا خواهد شد و آیا این صنعت میتواند از دوره بلاتکلیفی عبور کرده و به الگویی قابل اتکا برای سرمایهگذاری امن مردم تبدیل شود یا خیر.