به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین استان اردبیل، جلیل جباری مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان اردبیل در جلسه بررسی مسائل و مشکلات قلعه تاریخی اولتان پارس‌آباد افزود: موضوع ایجاد پایگاه ملی میراث‌ فرهنگی در اولتان هم با حضور نماینده مردم شهرستان در وزارت میراث‌ هرهنگی و هم در سفر وزیر به استان پیگیری شده که می‌تواند تاثیر بسزایی در حفاظت از این اثر تاریخی و معرفی آن داشته باشد.

وی ادامه داد: همه ارکان اداره کل میراث‌ فرهنگی استان به ویژه معاونت میراث‌ فرهنگی، یگان حفاظت و واحد حقوقی در راستای صیانت از قلعه تاریخی اولتان پای کار هستند.

جباری با اشاره به این موضوع که دستگاه‌های فرهنگی سهم مناسبی از اعتبارات مالی را ندارند، بیان کرد: لازم است که نگرش نسبت به دستگاه‌های فرهنگی تغییر پیدا کند و در مورد شهرستان پارس‌آباد از نماینده این شهرستان و فرماندار برای جذب و تخصیص اعتبارات بیشتر انتظار کمک داریم.

محوطه باستانی اولتان پارس‌آباد ارزش تبدیل به پایگاه ملی میراث فرهنگی را دارد

پیش تر، روح‌الله محمدی رییس گروه باستان‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل نیز در این باره گفت: تابوت‌های چوبی دوره اسلامی به دست آمده از گورستان قلعه اولتان پارس‌آباد، آن را نسبت به گورهای ادوار اسلامی متمایز می‌کند و اولتان ارزش تبدیل به پایگاه ملی میراث فرهنگی را دارد.

وی اظهار کرد: ۶ نمونه تابوت چوبی در محوطه باستانی اولتان شهرستان پارس آباد شناسایی و ۲ مورد آن حفاری شده است و به دلیل اینکه تدفین با تابوت چوبی در ادوار اسلامی بسیار کم‌سابقه است، گورستان اولتان اهمیت خاصی پیدا می‌کند.

محمدی ادامه داد: شهر تاریخی اولتان در مسیر جاده فرعی راه ابریشم یا جاده قفقاز قرار دارد و در اصطلاح عامیانه به آن “ائل یولی” یا راه ایل می‌گفته‌اند و امتداد این مسیر از قلعه برزند گرمی و قیزقلعه‌سی بیله سوار به دربند داغستان منتهی می‌شده است.

رییس گروه باستان‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل افزود: به محوطه باستانی یاد شده در دوره ایلخانی نام اولتان اطلاق می‌شده و به احتمال قوی نام قبلی آن “ورثان” بوده که شهری تاریخی بوده است و به دنبال کشفیات به دست آمده در عملیات راه‌سازی در ماه‌های گذشته، کاوش‌های اضطراری هیات باستانشناسی اداره کل میراث فرهنگی اردبیل از حدود ۱۷ شهریور در محوطه باستانی اولتان آغاز شد و با یک ماه تمدید تا حدود ۱۸ آبان ماه ادامه خواهد داشت.

محمدی تصریح کرد: محدوده ارگ مرکزی و بخش صنعتگران اولتان شامل کوره‌های سفالگری، ذوب فلز و آجرپزی حدود ۷۰ هکتار پیش‌بینی می‌شود و با احتساب گورستان تازه کشف شده کل محدوده منطقه باستانی اولتان حدود ۱۰۰ هکتار خواهد بود.

رییس گروه باستان‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل گفت: یک گورستان در اولتان کشف شده و پیش بینی می‌شود چند گورستان دیگر در این محوطه کشف شود و تاکنون حدود ۱۲ گور متعلق به دوره اشکانی در این گورستان شناسایی و سه تدفین برداشته شده است.

این فعال حوزه میراث فرهنگی و تاریخی با بیان اینکه تیم باستان‌شناسی مستقر در پایگاه اولتان حدود ۱۲ عضو دارد، گفت: تدفین‌های به دست آمده، ابتدا در پایگاه مرمت می‌شود و امکان آزمایش دی ان ای نیز بر تدفین‌ها وجود دارد و بعدها امکان به نمایش گذاشتن اشیای به دست آمده نظیر مفرغ، سفال و آهن وجود خواهد داشت اما استخوان‌های تدفین‌ها پایداری کمی دارند و امکان نمایش نخواهد داشت.

وی ادامه داد: متاسفانه طی عملیات‌های عمرانی و راه‌سازی و تردد ماشین‌آلات سنگین در قبل از انقلاب و در ماه‌های گذشته، فشار زیادی بر گورها و تدفین‌های گورستان اولتان وارد شده و استخوان‌های اغلب گورها پایداری خود را از دست داده است.

رییس گروه باستان‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل اضافه کرد: اشیای به دست آمده ارزش تاریخی دارد و پس از مرمت و تکمیل روند کشف، از آنها اطلاعات علمی مربوط به وضعیت سفالگری و فلزگری در ادوار گذشته به دست خواهد آمد.

وی اظهار کرد: محوطه باستانی اولتان در گذشته فنس‌کشی و با وجود ایجاد برخی معارض اجتماعی، عرصه و اعیان آن تعیین شده و به جهت وجود قبور چاله‌ای دوره اشکانی و تدفین‌هایی به شکل جنین و طاق باز بستر مهمی برای مطالعات تاریخی و باستان‌شناسی به شمار می‌رود.

به گزارش ایرنا، قلعه اولتان یکی از بزرگ‌ترین سایت‌های خشتی شمال غرب ایران به شمار می‌آید و این مجموعه تاریخی نه تنها به عنوان یک دژ نظامی بلکه به‌ عنوان محلی با کارکرد شهری، صنعتی و مسکونی در گذر زمان شناخته می‌شود؛ بخش‌هایی از آن مربوط به صنایع مانند سفالگری، شیشه‌گری و فلزکاری بوده است.

این قلعه در مسیر یکی از راه‌های مهم تاریخی منطقه یعنی مسیر فرعی جاده ابریشم ، جاده قفقاز بوده است که به آن “ائل یولی” گفته شده ، این مسیر محلی برای ارتباطات تجاری و فرهنگی بین ایران و مناطق قفقاز به شمار می‌رفت.

بر اساس یافته‌ها قلعه اولتان شهری باستانی متعلق به دوران ساسانی است که در روستای بزرگی در ۱۵ کیلومتری جنوب غرب پارس‌آباد مغان قرار دارد و ارگ اولتان در ۵۰۰ متری این روستا و در کنار رود ارس واقع شده و این قلعه در مساحت ۳۲۰ هزار متر مربع بنا شده‌ و با ترکیب بجا مانده از آن یک دژ نظامی را تداعی می‌کند و با توجه به اظهارات کارشناسان هنوز قسمت اعظم ساختمان‌های قلعه در زیر خاک مدفون است.

48