طرحهای عمران روستایی فارس زیر ذرهبین؛ اقدامات پراکنده و چالش ماندگاری جمعیت
به گزارش خبرآنلاین، توسعه زیرساختهای روستایی یکی از محورهای مهم سیاستگذاری در حوزه مسکن و عمران محسوب میشود. در استان فارس طی هفته اخیر مجموعهای از اقدامات شامل بهسازی معابر، مقاومسازی مسکن، صدور اسناد مالکیت و بازنگری طرحهای هادی در شهرستانهایی مانند استهبان، کوار، زریندشت، خفر، سرچهان و قیروکارزین پیگیری شده است.
این اقدامات در شرایطی اجرا میشود که بسیاری از روستاهای استان همچنان با مشکلاتی مانند فرسودگی بافت، کمبود خدمات زیربنایی، ضعف فرصتهای اقتصادی و مهاجرت تدریجی جمعیت مواجه هستند؛ روندی که صرفاً با اقدامات عمرانی محدود قابل مهار نیست.
یکی از این اقدامات بازدید از طرحهای محرومیتزدایی در شهرستان استهبان بوده؛ در این شهرستان بازدید میدانی مسئولان از روستاهای بخش مرکزی با هدف بررسی مطالبات دهیاران انجام شد و موضوعاتی مانند تأمین مسکن برای اقشار کمدرآمد، بهسازی و آسفالت معابر و بازنگری طرحهای هادی مورد بررسی قرار گرفت و مطالبات ثبت شد.
کرامت ابراهیمی مدیر بنیاد مسکن شهرستان استهبان در این باره گفت بهسازی معابر و نوسازی مسکن روستایی میتواند کیفیت زندگی را افزایش داده و به کاهش مهاجرتهای ناخواسته کمک کند. همچنین روند ساخت برخی واحدهای مسکونی و پروژههای مرتبط با مسکن روستایی در این شهرستان مورد بررسی قرار گرفت.
در شهرستان کوار نیز فرآیند صدور اسناد مالکیت برای اراضی موقوفه پیگیری و در این چارچوب ۱۱ سند تکبرگ مربوط به اراضی موقوفه روستاهای مختلف صادر و تحویل شد. مصطفی ایوبی مدیر بنیاد مسکن شهرستان کوار تثبیت مالکیت قانونی اراضی را اقدامی در جهت جلوگیری از اختلافات حقوقی و ساماندهی وضعیت اراضی عنوان کرد.
به گفته مسئولان این اقدام میتواند از بروز تعارضات احتمالی جلوگیری کرده و وضعیت حقوقی اراضی را شفافتر کند، هرچند تأثیر مستقیم آن بر بهبود شرایط اقتصادی یا معیشتی روستاییان محدود است.
در زریندشت هم عملیات آسفالت معابر روستای میانده با استفاده از اعتبارات عمرانی و سهمیه قیر مشارکتی اجرا شد. مهرزاد کاوه مدیر بنیاد مسکن شهرستان زریندشت با اشاره به اهمیت این پروژه گفت: تقویت زیرساختهایی مانند آسفالت معابر میتواند رضایت ساکنان را افزایش داده و زمینه بهبود شرایط زندگی را فراهم کند. این پروژه با هدف بهبود تردد و ارتقای وضعیت معابر اجرا شده اما مانند بسیاری از طرحهای مشابه به یک محدوده جغرافیایی مشخص محدود بوده است.
همزمان در شهرستانهای خفر و سرچهان نشستهایی میان مسئولان محلی و مدیران بنیاد مسکن برگزار شد و در آن روند اجرای پروژههای عمرانی، وضعیت تأمین اعتبارات و نحوه تسریع در اجرای طرحهای نیمهتمام مورد بررسی قرار گرفت. سید علی نقی طبیب لقمانی مدیرکل بنیاد مسکن استان فارس در این نشستها اعلام کرد تمرکز این نهاد بر مقاومسازی واحدهای روستایی و توسعه زیرساختهاست تا زمینه ماندگاری جمعیت در روستاها فراهم شود. فرمانداران این شهرستانها نیز بر ضرورت تأمین منابع مالی و تسریع اجرای پروژهها تأکید کردند و همکاری میان دستگاهها را برای پیشبرد طرحها ضروری دانستند.
در قیروکارزین نیز افزون بر بازدید کارشناسان از پروژههای بهسازی، اقداماتی مانند صدور اسناد مالکیت، واگذاری زمین و بازنگری طرحهای هادی انجام شد. رضا زینلی مدیر بنیاد مسکن این شهرستان اعلام کرد تمام روستاهای بالای ۲۰ خانوار دارای طرح هادی هستند و در سالهای اخیر روند صدور اسناد مالکیت افزایش یافته است. همچنین واگذاری زمین در برخی روستاها با هدف توسعه سکونتگاههای روستایی و ایجاد کاربریهای جدید انجام شده است.
با وجود این اقدامات بررسی واقعیتهای میدانی نشان میدهد این برنامهها همچنان با محدودیتهای جدی مواجه هستند. بخش قابل توجهی از پروژهها به دلیل محدودیت منابع مالی بهصورت مقطعی اجرا میشوند و برخی طرحها نیز در مرحله بررسی یا برنامهریزی باقی میمانند.
دامنه اجرای پروژهها نیز در مقایسه با گستردگی نیازهای روستایی محدود است و بسیاری از روستاها همچنان با مشکلات زیرساختی مواجه هستند. تمرکز عمده در این مناطق هم بر اقدامات عمرانی بوده و کمتر به عوامل اقتصادی مهاجرت، مانند نبود فرصتهای شغلی پایدار و ضعف زیرساختهای خدماتی، پرداخته شده است.
همچنین فاصله میان برنامهریزی و اجرای واقعی پروژهها یکی دیگر از چالشهای موجود است. در حالی که جلسات، بازدیدها و ثبت مطالبات انجام میشود اجرای کامل و سریع این برنامهها به دلیل پیچیدگیهای اداری و محدودیت منابع با کندی همراه است. این وضعیت باعث شده بخشی از مطالبات روستاییان در کوتاهمدت بدون پاسخ عملی باقی بماند.
بدون شک اقدامات انجامشده نشاندهنده تلاش برای بهبود وضعیت زیرساختهای روستایی در فارس است اما این اقدامات هنوز به سطحی نرسیده که بتواند بهطور ملموس روند مهاجرت یا محرومیت را متوقف کند.
تحقق توسعه پایدار روستایی نیازمند برنامهریزی جامع، تأمین پایدار منابع مالی، تسریع در اجرای پروژهها و توجه همزمان به زیرساختهای اقتصادی و خدماتی است. در غیر این صورت، اقدامات پراکنده و محدود هرچند ضروری نمیتواند بهتنهایی پاسخگوی چالشهای عمیق توسعه روستایی باشد.