به گزارش خبرنگار مهر، الزام ارائه گواهی اسقاط برای شماره‌گذاری خودروهای وارداتی یکی از سازوکارهای اجرایی در فرآیند واردات خودرو به کشور است؛ سازوکاری که نحوه اجرا و تأثیر آن بر بازار اسقاط و همچنین روند نوسازی ناوگان، همواره مورد توجه فعالان این حوزه قرار دارد.

بر اساس مقررات جاری، شماره‌گذاری خودروهای وارداتی منوط به ثبت و تأیید گواهی‌های اسقاط در سامانه‌های مربوطه است. بخش شماره‌گذاری پلیس راهور ناجا تنها در صورتی مجوز پلاک‌گذاری را صادر می‌کند که گواهی‌های اسقاط در سامانه برخط ثبت شده باشد. به ازای هر خودروی وارداتی، بسته به حجم موتور، بین ۴ تا ۸ گواهی اسقاط باید تخصیص یابد؛ در غیر این صورت امکان شماره‌گذاری وجود ندارد.

نظارت بر تخصیص و مصرف گواهی‌های اسقاط نیز بر عهده ستاد سوخت است که بر عملکرد واردکنندگان و مراکز اسقاط نظارت می‌کند. فرآیند اسقاط و صدور گواهی آن نیز الزامی بوده و تا پیش از ثبت سیستمی گواهی‌ها، امکان پلاک‌گذاری خودرو وجود ندارد.

در کنار واردکنندگان، خودروسازان داخلی نیز از مصرف‌کنندگان گواهی اسقاط محسوب می‌شوند. بر اساس ضوابط موجود، به ازای تولید هر سه خودروی داخلی، یک گواهی اسقاط مصرف می‌شود. این موضوع سبب شده بخشی از تقاضای گواهی‌های اسقاط علاوه بر واردات، از محل تولید داخل نیز تأمین شود.

تصویر آماری از ناوگان سواری کشور

در حال حاضر حدود ۲۲ میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه خودروی سواری در کشور در حال تردد است. اگر سن فرسودگی بر اساس اعلام پلیس راهور ناجا ۱۰ سال در نظر گرفته شود، حدود ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو در محدوده فرسودگی یا در مرز فرسوده شدن قرار دارند.

در سناریوی در نظر گرفتن سن ۲۰ سال به‌عنوان معیار فرسودگی، نزدیک به ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار دستگاه خودرو بیش از ۲۰ سال عمر دارند. به بیان دیگر، از مجموع ۷.۵ میلیون خودروی بالای ۱۰ سال سن، بیش از ۲.۵ میلیون دستگاه عمری بالاتر از ۲۰ سال دارند که در دسته خودروهای فرسوده قرار می‌گیرند.

مطابق قانون هوای پاک (ماده ۸) و قانون ساماندهی صنعت خودرو (ماده ۱۰)، حدود ۲.۵ میلیون دستگاه خودروی سواری کشور مشمول محدودیت‌هایی از جمله محدودیت تردد، کارت سوخت، بیمه، تعویض پلاک و ورود به طرح‌های ترافیکی هستند. این دسته از خودروها عملاً با محدودیت‌های قانونی جدی برای ادامه فعالیت مواجه‌اند.

رابطه واردات، تولید و اسقاط

با توجه به اینکه برای شماره‌گذاری هر خودروی وارداتی بین ۴ تا ۸ گواهی اسقاط نیاز است و در تولید داخل نیز به ازای هر سه خودرو یک گواهی مصرف می‌شود، میزان واردات و تولید داخلی هر دو بر بازار اسقاط اثرگذارند. افزایش واردات می‌تواند به رشد تقاضا برای گواهی اسقاط و تسریع خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد منجر شود و در مقابل، کاهش واردات می‌تواند این روند را کند کند.

در مجموع، سازوکار الزام گواهی اسقاط در کنار ظرفیت بالای خودروهای فرسوده موجود در کشور، نشان می‌دهد سیاست‌های حوزه واردات و تولید خودرو نقشی مستقیم در نوسازی ناوگان و مدیریت خودروهای فرسوده دارند؛ ناوگانی که میلیون‌ها دستگاه آن در آستانه یا در وضعیت فرسودگی قرار گرفته‌اند.