سقوط ناگهانی دلار و طلا پس از سیگنال مذاکره | چشمانداز پیشرو؛ ثبات یا نوسان؟
به گزارش همشهری آنلاین، براساس مشاهدات میدانی و نرخهای ثبتشده تا ساعت۱۶ امروز، قیمت هر دلار آمریکا با کاهش حدود ۳درصدی به ۱۵۳هزار و ۷۰۰تومان رسید. این در حالی است که دلار در هفته گذشته حتی از مرز ۱۶۲هزار تومان نیز عبور کرده بود.
قیمت هر یورو نیز همزمان با افت دلار، با کاهش حدود ۵۶۰۰هزار تومانی تا محدوده ۱۸۲هزار تومان عقب نشست. این نزول بعد از آن اتفاق افتاد که خبرهایی مبنی بر دستور رئیسجمهور برای آغاز مذاکرات هستهای منتشر شد. در نتیجه انتشار این خبر و همچنین توضیحات وزیر امور خارجه در مورد چارچوب مذاکرات، قیمتها به سرعت شروع به نزول کردند و همزمان قیمت ارز با افت سنگینی مواجه شد.
واکنش سریع بازار به سیگنال سیاسی
نزول قیمتها در بازار ارز، تنها به دلار و یورو محدود نماند. همزمان بازار طلا نیز تحتتأثیر افت نرخ ارز و کاهش انتظارات تورمی، با ریزش قابل توجهی مواجه شد.
قیمت هر گرم طلای ۱۸عیار بیش از یکمیلیون و ۱۰۰هزار تومان کاهش یافت و به محدوده ۱۸میلیون و ۲۲۰هزار تومان رسید. قیمت مثقال طلا نیز با افت ۵/۵درصدی تا سطح ۷۸میلیون تومان پایین آمد.
در بازار سکه نیز روند نزولی بهوضوح مشهود بود. سکه تمام طرح جدید با کاهش ۹میلیون و ۲۲۰هزار تومانی به قیمت ۱۸۰میلیون تومان رسید و سکه طرح قدیم نیز با افت ۱۱میلیون و ۲۰۰هزار تومانی، معادل حدود ۶درصد کاهش، در سطح ۱۷۴میلیون و ۷۷۰هزار تومان معامله شد. نیمسکه با افت ۴میلیون و ۴۰۰هزار تومانی به ۹۴میلیون و ۹۳۰هزار تومان رسید و ربعسکه نیز با کاهش حدود ۲/۳درصدی، در محدوده ۵۲میلیون تومان قرار گرفت.
این افتهای قیمتی در حالی رخ داد که تنها چند روز قبل، قیمت سکه تمام حتی از مرز ۲۰۲میلیون تومان عبور کرده بود؛ موضوعی که بهگفته تحلیلگران نشان میدهد بخش قابل توجهی از رشد اخیر قیمتها، بیش از آنکه ریشه در عوامل بنیادین داشته باشد، حاصل تشدید فضای روانی و پمپاژ اخبار سیاسی بوده است.
دلایل نزول طلا و ارز
آنطور که کارشناسان میگویند عامل اصلی رشد قیمت طلا و ارز در روزهای گذشته تسلط فضای سیاسی بر اقتصاد کشور بود که منجر به افزایش تقاضای ارز و در نهایت طلا شده است و حالا که خبرهای جدید از کاهش تنشها و آغاز مذاکرات منتشر شده، بازار با آرامش بیشتری مواجه شده است. بسیاری از فعالان بازار معتقدند نقش پررنگ انتظارات، موجب شده کوچکترین سیگنال سیاسی – چه مثبت و چه منفی – به نوسانات شدید قیمتی منجر شود.
مرتضی افقه، اقتصاددان میگوید: آنچه امروز بهعنوان عامل مسلط بر بازار عمل میکند، سایه نااطمینانیهای سیاسی و تهدیدات امنیتی است که بهطور مستمر از داخل و خارج کشور بازتولید میشود.
این اقتصاددان معتقد است: رشد قیمت دلار، بیش از آنکه ناشی از انتظارات تورمی بهمعنای کلاسیک باشد، محصول انتظارات منفی نسبت به آینده، احتمال درگیریهای نظامی و تداوم نااطمینانیهای سیاسی است؛ انتظاراتی که درصورت تداوم، میتواند به تورم بالفعل نیز تبدیل شود.
او درباره پیامدهای فضای نااطمینانی، بر ترکیب دارایی خانوادهها میگوید: فروش داراییهای بزرگ مانند ملک و خودرو و تبدیل آنها به ارز و طلا، رفتاری طبیعی در شرایط نااطمینانی و احتمال جنگ است. بهگفته او، این جابهجایی منابع، اگرچه از منظر فردی قابل درک است، اما در سطح کلان میتواند به تشدید نوسانات بازار و بیثباتی بیشتر منجر شود.
بهگفته او، اقتصاد کشور طی دهههای گذشته فرصتهای متعددی برای اصلاح ساختارها و افزایش تابآوری در برابر شوکهای بیرونی داشته، اما این فرصتها یا از دست رفته یا بهدرستی استفاده نشدهاند. در نتیجه، با اضافهشدن شوکهای جدید، ازجمله تهدیدات امنیتی، آسیبپذیری اقتصاد بیش از پیش آشکار شده است.
چشمانداز پیشرو؛ ثبات یا نوسان؟
در مجموع، ریزش امروز قیمتها بیش از هر چیز نشان داد که بازارهای ایران تا چه اندازه به اخبار سیاسی حساس هستند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند درصورتی که مسیر مذاکرات هستهای به شکل ملموس و پایدار پیش برود و سیگنالهای اطمینانبخشتری به اقتصاد ارسال شود، امکان نزول بیشتر قیمتها در بازار ارز و طلا وجود دارد. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که هرگونه وقفه، ابهام یا بازگشت تنشهای سیاسی میتواند بهسرعت جهت انتظارات را تغییر دهد.
بهنظر میرسد تا زمانی که اصلاحات ساختاری عمیق در اقتصاد کشور انجام نشود و وابستگی بازارها به متغیرهای سیاسی کاهش نیابد، نوسانهای شدید – چه در مسیر صعودی و چه نزولی – همچنان یکی از ویژگیهای اصلی بازار ارز و طلا در ایران باقی خواهد ماند؛ نوسانهایی که بیش از آنکه نشانه پویایی اقتصادی باشند، بازتابی از شکنندگی ساختارها و غلبه نااطمینانی بر تصمیمگیریهای اقتصادی هستند.