روایت جهانی از اقتدار ایران؛تشییع رهبر شهید در صدر رسانههای بینالملل
خبرگزاری مهر، گروه بینالملل: همزمان با برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی در تهران، نگاه افکار عمومی جهان بار دیگر به ایران دوخته شد. آنچه در خیابانهای تهران رقم خورد، تنها یک آیین سوگواری نبود؛ بلکه به یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی و رسانهای تاریخ در سطح بینالمللی تبدیل شد. از نخستین ساعات بامداد، دهها شبکه تلویزیونی، خبرگزاری و روزنامه معتبر جهان با پوشش زنده و لحظهبهلحظه مراسم، تحولات تهران را دنبال کردند؛ پوششی که بهتدریج از توصیف یک مراسم تشییع فراتر رفت و به تحلیل پیامهای سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی آن رسید.
نکته قابل توجه آن است که حتی بسیاری از رسانههایی که طی ماههای گذشته بر سناریوهای بیثباتی و تضعیف جمهوری اسلامی پس از جنگ تأکید میکردند، این بار ناچار شدند از واقعیتی متفاوت سخن بگویند؛ واقعیتی که در آن حضور میلیونی مردم، نظم برگزاری مراسم، تداوم فعالیت ساختار حکمرانی و مشارکت هیئتهای خارجی، تصویری متفاوت از ایران پس از جنگ به نمایش گذاشت. همین مسئله سبب شد مراسم تشییع رهبر شهید، علاوه بر ابعاد مذهبی و ملی، به عرصهای برای رقابت روایتها و بازتعریف تصویر ایران در رسانههای جهان تبدیل شود.
رسانههای جهان؛ از روایت یک مراسم تا اعتراف به انسجام ملی ایران
از ساعات اولیه آغاز مراسم، رسانههای بینالمللی با اعزام خبرنگاران و پخش زنده، تهران را به یکی از مهمترین مراکز خبری جهان تبدیل کردند.
رویترز در تحلیلی کمسابقه نوشت که مراسم تشییع فراتر از یک وداع ملی بود و دریای عزاداران در تهران این پیام را به آمریکا و رژیم صهیونیستی مخابره کرد که تلاش آنها برای درهم شکستن جمهوری اسلامی ایران شکست خورده است. این خبرگزاری تأکید کرد ایران پس از جنگ نهتنها ضعیفتر نشده، بلکه خود را مقاوم، متحد و آماده ایفای نقش در نظم جدید منطقهای نشان داده است.
بیبیسی عربی نیز با قرار دادن خبر تشییع در صدر اخبار خود، این مراسم را «تاریخی» توصیف کرد و از امتداد چندین کیلومتری کاروان تشییع در خیابانهای تهران خبر داد.
خبرگزاری فرانسه (AFP) نیز حضور گسترده مردم را نشانهای از تابآوری ایران پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی دانست و گزارش داد که شمار شرکتکنندگان میتواند با مراسم تشییع بنیانگذار جمهوری اسلامی برابری کند یا حتی از آن فراتر رود.
آسوشیتدپرس، ایبیسی نیوز، یورونیوز و تیآرتی ترکیه نیز به طور گسترده تصاویر حضور انبوه مردم، فضای احساسی مراسم و مشارکت گسترده اقشار مختلف جامعه را بازتاب دادند.
در جبهه رسانههای منطقه نیز الجزیره، المنار، المسیره، العهد، شهاب فلسطین و شبکههای عراقی و لبنانی با پوشش زنده مراسم، حضور میلیونی مردم را مهمترین ویژگی این رویداد توصیف کردند.
از سوی دیگر، رسانههای روسی از جمله ریانووستی و تاس نیز گزارش دادند که خیابانهای تهران از سپیدهدم مملو از جمعیتی بود که برای بدرقه رهبر شهید به خیابانها آمده بودند.
حتی رسانههای رژیم صهیونیستی همچون تایمز اسرائیل، جروزالم پست و هاآرتص نیز نتوانستند گستردگی حضور مردم را نادیده بگیرند و از مملو بودن خیابانهای تهران از جمعیت گزارش دادند.
شکست روایت بیثباتی؛ رسانههای خارجی چه پیامی دریافت کردند؟
وجه مشترک اغلب گزارشهای منتشرشده، تمرکز بر یک نکته اساسی بود؛ استمرار انسجام داخلی ایران.
طی ماههای گذشته، بخشی از تحلیلهای غربی بر این فرض استوار بود که حذف رهبر انقلاب میتواند زمینه بیثباتی سیاسی و شکاف در ساختار قدرت را فراهم کند، اما تصاویر منتشرشده از تهران، روایت دیگری را در برابر افکار عمومی جهان قرار داد.
گزارش رویترز از «مقاومت و اتحاد ایران»، توصیف خبرگزاری فرانسه از «تابآوری جمهوری اسلامی»، روایت بیبیسی عربی از مراسمی «تاریخی» و حتی اعتراف رسانههای اسرائیلی به حضور گسترده مردم، همگی نشان میدهد که روایت تضعیف فروریخته است.
این برداشت تنها محدود به رسانهها نبود. گلن گرینوالد، روزنامهنگار آمریکایی و برنده جایزه پولیتزر، با انتشار تصاویر مراسم نوشت تصور حضور چنین جمعیتی برای تشییع یک رهبر در آمریکا تقریباً غیرممکن است.
همچنین ماکس بلومنتال، نویسنده و خبرنگار آمریکایی، مراسم تشییع را یکی از ماندگارترین لحظات جنبشهای ضدامپریالیستی توصیف کرد و تصریح نمود اگر هدف از ترور رهبر انقلاب، تغییر نظام سیاسی ایران بوده است، تصاویر امروز تهران نشان میدهد که این راهبرد نتیجهای معکوس داشته است.
این اظهارات، در کنار گزارشهای رسانههای غربی، نشان میدهد که جنگ ادراکی علیه ایران، در برابر واقعیتهای میدانی با چالش مواجه شده است.
تشییع رهبر شهید؛ رویدادی فراتر از یک آیین ملی
آنچه بازتاب رسانههای جهان را از یک پوشش خبری معمول متمایز میکند، توجه آنها به پیامدهای راهبردی این مراسم است.
بخش قابل توجهی از رسانههای بینالمللی در کنار پوشش مراسم، به موضوعاتی همچون مذاکرات آینده ایران و آمریکا، امنیت تنگه هرمز، موازنه قدرت در غرب آسیا، حضور هیئتهای خارجی و آینده تحولات منطقه پرداختند؛ موضوعی که نشان میدهد آنها این مراسم را صرفاً یک رویداد داخلی تلقی نکردهاند.
در واقع، تشییع رهبر شهید به بستری برای ارزیابی آینده جمهوری اسلامی تبدیل شد؛ آزمونی که بسیاری از رسانهها نتیجه آن را در استمرار نظم سیاسی، مشارکت گسترده مردمی و حفظ انسجام اجتماعی مشاهده کردند.
همزمان، حضور هیئتهای متعدد خارجی، پوشش زنده دهها رسانه بینالمللی و ادامه چندروزه مراسم در ایران و عراق نیز این پیام را تقویت کرد که این رخداد، ابعادی فراتر از مرزهای ایران پیدا کرده و به یک رویداد منطقهای و حتی بینالمللی تبدیل شده است.
جمع بندی
مرور گزارشهای رسانههای غربی، عربی، روسی و آسیایی نشان میدهد که با وجود تفاوت رویکردها، تقریبا همه آنها بر چند مؤلفه مشترک تأکید کردهاند؛ حضور گسترده مردم، نظم و امنیت مراسم، استمرار ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و اهمیت ژئوپلیتیکی این رویداد. این مؤلفهها در کنار یکدیگر، تصویری متفاوت از ایران پس از جنگ ارائه میکنند؛ تصویری که با روایتهای ماههای گذشته درباره فروپاشی یا تضعیف جمهوری اسلامی فاصله محسوسی دارد.
از منظر ارتباطات راهبردی نیز مراسم تشییع رهبر شهید را میتوان یکی از موفقترین رخدادهای رسانهای در سالهای اخیر دانست. این مراسم بدون نیاز به پیامهای تبلیغاتی، از طریق حضور مردم و بازتاب گسترده رسانههای جهانی، پیام ثبات، انسجام و استمرار را به مخاطبان خارجی منتقل کرد.
به همین دلیل، اهمیت این مراسم تنها در ابعاد مذهبی یا تاریخی آن خلاصه نمیشود، بلکه باید آن را بخشی از جنگ روایتها در نظام بینالملل دانست؛ جایی که تصویر میلیونها انسان در خیابانهای تهران، بسیاری از محاسبات و روایتهای پیشین درباره آینده ایران را به چالش کشید و نشان داد که در معادلات قدرت، سرمایه اجتماعی و انسجام ملی همچنان از مهمترین مؤلفههای بازدارندگی و اقتدار جمهوری اسلامی ایران به شمار میروند.