دور زدن تحریم دریا؛ از وظیفه تا مسئولیت ملی_۴۶ «بذور هیبرید» از کاهش آسیبپذیری تا تراز تجاری
به گزارش خبرنگار مهر، یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ از «دو برنامه ملی در حوزه امنیت غذایی» رونمایی شد. معاون وزیر جهاد کشاورزی در این مراسم از معرفی ۴۰ رقم جدید بذور هیبرید در سال جاری خبر داد و گفت، امیدواریم با این دانش در حوزه امنیت غذایی به خودکفایی و موفقیتهای مورد انتظار دست پیدا کنیم.
در حال حاضر یکی از ابرچالشهای حوزه کشاورزی کمبود آب و فرسایش خاکها و حرکت به شوری خاکهای کشاورزی است. این بذور چقدر میتواند راهگشا در کمک به توسعه کشاورزی دانشبنیان و خودکفایی محصولاتی که در برنامه هفتم بر آن تاکیده شده است (گندم، جو، پنبه، شکر و برنج) باشد؟ تولید بذور هیبرید از چه محصولاتی آغاز شده و بذر چه محصولات کشاورزی در اولویت قرار دارد؟
غلامرضا گلمحمدی، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) در این خصوص به خبرنگار مهر، گفت: برخی بذرهای هیبرید تولید شده ضمن تامین بازار داخل، ارزآوری نیز خواهند داشت که تولید بذور هیبرید چغندر قند و ذرت از آن جمله است. برخی بذرهای هیبرید تولید شده ضمن تامین بازار داخل، ارزآوری نیز خواهند داشت که تولید بذور هیبرید چغندر قند و ذرت از آن جمله است
وی افزود: مشکل اساسی ما در چند محصول سبزی و صیفی بوده و تولید بذور هیبرید محصولاتی مانند گوجهفرنگی، خیار، فلفل، بادمجان و دانههای روغنی مانند کلزا آغاز شده است.
وی اظهار کرد: تولید بذور هیبرید با این محصولات بوده زیرا بیشترین میزان واردات حوزه بذر مربوط به همین بخش است. بیشترین واردات کشور در بذور مربوط به بذر گوجهفرنگی، خیار و فلفل بوده از اینرو، تمرکز موسسات تحقیقاتی سازمان تات روی این ۵ محصول است.
ابربحران تنش آبی و صیفیجات صادراتی کشور
مزیت صادراتی ایران با توجه به تنش آبی چند سال اخیر بیشتر در محصولاتی مانند زعفران و پسته است. اما ایران صادرات هندوانه به عنوان یکی از محصولات آببر را نیز در دستور کار دارد. البته کارشناسان عنوان میکنند آب مصرفی این محصولات پایینتر از گندم بوده اما مسئله این است که گندم محصولی استراتژیک و برای بازار داخل تولید میشود؛ ولی هندوانه محصولی غیراستراتژیک بوده که مازاد نیاز داخل تولید میشود.
در حال حاضر تمرکز روی بذور ارزبر بوده که در ادامه برای کمک به مثبت شدن تراز تجاری کشاورزی، سازمان تات در تولید بذور هیبرید چه برنامهای دارد؟
معاون وزیر جهاد کشاورزی با تاکید بر تنش آبی، ابرچالش حوزه کشاورزی و در خصوص صادرات صیفیجاتی مثل هندوانه، گفت: به طور قطع، یکی از برنامههای سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی برای ادامه فعالیتهای علمی خود، در حوزه صادرات بذر است. صنعت بذر در جهان، سومین صنعت از نظر تراز مالی به شمار میرود.
وی ادامه داد: تات در تحقیقات خود به سمت خودکفایی ۱۰۰ درصدی بذر محصولاتی مثل سیبزمینی رفته و در این راستا برنامه دارد.
این مسئول دولتی با اشاره به سفر خود به بلاروس، عنوان کرد: امیدوارم در صورت تفاهمنامه با این کشور، تبادلات دانشی انجام شده و صادرات بذور به طور جدی پیگیری شود. امروز ایران صادرات بذر کلزا را در سبد تجاری خود دارد و در ادامه به سوی صادرات سایر بذور مانند سیبزمینی نیز حرکت خواهد کرد. با توجه به شرایط خشکسالی و تنشهای آبی که کشور دارد باید به سمت صادرات بذر به جای صادرات محصول نهایی برود
وی اظهار کرد: شرط صادرات، خودکفایی در داخل است و در حال حاضر در تولید بذر ذرت کشور به ۱۰۰ درصد خودکفایی دست یافته است.
گلمحمدی در ادامه سخنان خود، یادآور شد: به طور قطع، با توجه به شرایط خشکسالی و تنشهای آبی که کشور دارد باید به سمت صادرات بذر به جای صادرات محصول نهایی برود.
برنامه ما در سازمان تات بر این اساس پیگیری میشود.
رئیس سازمان تات در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر چه بذور هیبریدی از کشور صادر میشود، اظهار کرد: صادرات بذر هیبرید ذرت در حال انجام است. سال گذشته هم برای نخستین بار حدود ۱۰ تن بذر هیبرید چغندر قند از کشور صادر شد.
مولفه مهم در گزینش صادرات، مزیت صادراتی محصولات کشاورزی است
با توجه به سیاستگذاری وزارت جهاد کشاورزی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قرار است به جای صادرات محصولات، بذرهای هیبرید و دانشبنیان صادر شود این در حالی است که کشور در برخی بذور و پیاز گیاهان مزیت صادراتی دارد.
این صادرات موقعیت بازار محصولات کشاورزی دارای مزیت ایران را با تهدید مواجه نمیکند؟
معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان این که برخی از پایههای تولید جز منابع ژنتیک کشور بوده و منحصربهفرد است، یادآور شد: کشور در صادرات برخی محصولات مانند زرشک، زعفران، برنج و… موقعیت منحصربهفردی دارد؛ بنابراین صادرات پیاز، بذر یا نشا این محصولات ممنوع است چرا که جز سطح یک منابع ژنتیکی کشور محسوب میشوندکشور در صادرات زرشک و زعفران موقعیت منحصربهفردی دارد؛ بنابراین صادرات پیاز و بذر آنها ممنوع است چون جز منابع ژنتیکی کشور محسوب میشوند.
وی افزود: علاوهبر این که در گیاهی مانند زعفران نمیتوانیم، بگوییم ارزش افزوده پیاز آن بالاتر از صادرات محصول زعفران است.
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تاکید کرد: این مولفه مهمی است که ببینیم صادرات کدام یک از آنها ارزش افزوده بالاتری دارد؛ بذر و پیاز گیاه یا محصول نهایی. به طور قطع، در زعفران، زرشک و… صادرات محصول، ارزش افزوده بالاتری برای کشور به همراه دارد.
اول خودکفایی و بعد سایر مولفهها
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این که تولید بذور هیبرید چقدر به کاهش مصرف آب در کشاورزی کمک میکند، گفت: در نگاه اول سازمان تات در تولید بذرهای هیبرید، به خشکی و شوری خاک توجه دارد اما اولویت تولید این بذرها ارزبری آنها است. موقعیتهایی مانند جنگهای تحمیلی ۱۴۰۴ یا محاصره دریایی پس از آن، ممکن است تهدیدی برای کشاورزی و امنیت غذایی کشور باشد. بنابراین، خودکفایی در تولید بذور هیبرید اولویت نخست است. نخستین هدف کشور در تولید بذور هیبرید عدم وابستگی و هدف بعدی، صادرات است
وی ادامه داد: ۹۸ درصد هستههای اولیه بذر در کشور و در سازمان تات تولید میشود. نخستین هدف ما نیز عدم وابستگی و هدف بعدی، صادرات است
گلمحمدی در پایان یادآور شد: سازمان تات در تمام اصلاح ارقام حتماً تنشهای آبی، خشکسالی و شوری خاک را در تولید ارقام جدید مدنظر قرار میدهد.