دور زدن تحریم دریا؛ از وظیفه تا مسئولیت ملی_۴۲ فعالسازی کریدور شرقی برای تأمین کالا و توسعه تجارت
به گزارش خبرنگار مهر، در شرایطی که محدودیتهای ایجادشده در دسترسی به برخی بنادر جنوبی کشور، نگرانیهایی را درباره روند تأمین کالا و تداوم جریان تجارت خارجی ایران به وجود آورده است، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی زاهدان استفاده از ظرفیت بنادر کراچی و گوادر پاکستان و انتقال کالا از طریق شبکه ریلی به داخل ایران را بهعنوان راهکاری عملی و قابل اجرا پیشنهاد کرد.
عبدالحکیم ریگی، رئیس اتاق بازرگانی زاهدان، با اشاره به ضرورت یافتن مسیرهای جایگزین برای تجارت خارجی کشور اظهار کرد: «با توجه به اینکه در حال حاضر دست ما از بنادر جنوبی کشور کوتاه شده است، باید بنادر جایگزین را مدنظر قرار دهیم. در این میان بنادر کراچی و گوادر در پاکستان میتوانند نقش مهمی در حفظ و تداوم جریان تجارت ایفا کنند.»
وی با تأکید بر موقعیت راهبردی استان سیستان و بلوچستان در اتصال ایران به کشورهای همسایه افزود: «این امکان وجود دارد که کالاها از طریق بنادر کراچی و گوادر وارد پاکستان شده و سپس از مسیرهای زمینی و ریلی به مرزهای میرجاوه و ریندان منتقل شوند. پس از آن نیز کالاها به نقاط مختلف کشور ارسال شوند.»
به گفته رئیس اتاق زاهدان، مرز میرجاوه به دلیل برخورداری از منطقه ویژه اقتصادی و همچنین زیرساختهای حملونقلی مناسب، ظرفیت قابل توجهی برای پذیرش و انتقال کالا دارد. وی خاطرنشان کرد: «خوشبختانه خط ریلی میان کراچی، میرجاوه و زاهدان فعال است و این مزیت میتواند فرآیند انتقال کالا را تسهیل کرده و هزینههای لجستیکی را کاهش دهد.»
کارشناسان حوزه حملونقل و تجارت معتقدند که بهرهگیری از ظرفیتهای ریلی در شرایط فعلی میتواند علاوه بر افزایش سرعت جابهجایی کالا، از فشار بر شبکه حملونقل جادهای نیز بکاهد. وجود خطوط ریلی فعال میان پاکستان و ایران، فرصتی ارزشمند برای توسعه همکاریهای ترانزیتی میان دو کشور به شمار میرود؛ ظرفیتی که در سالهای گذشته کمتر مورد استفاده کامل قرار گرفته است.
ریگی همچنین به ظرفیتهای موجود در مرز ریندان اشاره کرد و گفت: «از طریق این مرز نیز میتوان کالاهایی را که پیش از این از بنادر کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد کشور میشدند، به ایران منتقل کرد. علاوه بر این، امکان صادرات مجدد کالاها به بازارهای مختلف جهان نیز از طریق این مسیر وجود دارد.»
در این بین به باور فعالان اقتصادی، فعالسازی بیشتر مسیرهای شرقی کشور میتواند نقش مهمی در تنوعبخشی به کریدورهای تجاری ایران ایفا کند. در سالهای اخیر موضوع کاهش وابستگی به مسیرهای محدود و ایجاد مسیرهای جایگزین برای واردات و صادرات همواره از مطالبات بخش خصوصی بوده است. اکنون نیز استفاده از بنادر پاکستان میتواند بهعنوان یکی از گزینههای عملیاتی در دستور کار قرار گیرد.
رئیس اتاق زاهدان در بخش دیگری از سخنان خود به قوانین ترانزیتی حاکم بر پاکستان اشاره کرد و افزود: «در کشور پاکستان قانون ترانزیتی حاکم است و بر اساس همین قانون، در گذشته نیز ترانزیت کالا از خاک این کشور انجام شده و کالاها وارد ایران شدهاند. بنابراین از منظر قانونی و اجرایی، زیرساخت لازم برای استفاده از این مسیر وجود دارد.»
وی تأکید کرد که همکاری نزدیک میان دستگاههای اجرایی دو کشور، تسهیل فرآیندهای گمرکی و رفع موانع احتمالی میتواند به افزایش حجم مبادلات تجاری از این مسیر کمک کند. به گفته او، بخش خصوصی آمادگی دارد در صورت فراهم شدن شرایط لازم، از ظرفیتهای موجود در پاکستان برای حفظ جریان تأمین کالا و صادرات بهره ببرد.
بر همین اساس تحلیلگران اقتصادی معتقدند بندر کراچی بهعنوان یکی از مهمترین بنادر تجاری پاکستان و بندر گوادر بهعنوان یکی از پروژههای راهبردی منطقه، از توانایی بالایی برای پذیرش و جابهجایی حجم گستردهای از کالا برخوردار هستند. اتصال این بنادر به شبکه حملونقل ریلی و جادهای پاکستان، امکان انتقال کالا به مرزهای مشترک با ایران را فراهم کرده است.
در همین حال، استان سیستان و بلوچستان نیز به دلیل همجواری با پاکستان و برخورداری از مرزهای رسمی و زیرساختهای ترانزیتی، میتواند به یکی از مهمترین حلقههای زنجیره تجارت منطقهای تبدیل شود. توسعه فعالیتهای تجاری در مرزهای میرجاوه و ریندان نه تنها به تأمین نیازهای وارداتی کشور کمک خواهد کرد، بلکه زمینهساز رونق اقتصادی، افزایش اشتغال و توسعه فعالیتهای لجستیکی در شرق کشور نیز خواهد شد.
در مجموع، پیشنهاد استفاده از بنادر کراچی و گوادر و انتقال کالا از طریق خطوط ریلی و مرزهای شرقی ایران، راهکاری است که میتواند در شرایط کنونی به حفظ پایداری تجارت خارجی کشور کمک کند. بهرهگیری از این ظرفیتها، نیازمند هماهنگی میان نهادهای مسئول، تسهیل مقررات و تقویت همکاریهای اقتصادی میان ایران و پاکستان است؛ اقدامی که در صورت تحقق، میتواند مسیرهای جدیدی را برای تجارت و ترانزیت منطقهای پیش روی فعالان اقتصادی کشور قرار دهد.