دری رو به جام، عبور از گزارش به داستان/ روایتی آنلاین و متفاوت از جامجهانی ۲۰۲۶
«دری رو به جام» ویژهبرنامه جامجهانی ۲۰۲۶ آپارات اسپرت است؛ برنامهای روزانه که همزمان با آغاز رقابتها تا شب فینال هر روز از ساعت ۱۸ تا ۲۱ بهصورت زنده پخش میشود. نسخه کامل برنامه نیز پس از پایان پخش زنده در بستر اینترنت در دسترس مخاطبان قرار میگیرد. در این گزارش مروری بر فرآیند تولید و پخش این ویژهبرنامه تا به این مرحله از جامجهانی داشتهایم.
گام به گام در استقبال از جام
این پلتفرم از ابتدای آذر ۱۴۰۴ با برنامه «پنجرهای رو به جام» مقدمهای برای این ویژهبرنامه ساخته بود؛ برنامهای با اجرای سعید اکبری که در ۲۶ قسمت با حضور بازیکنان یا اعضای سابق کادر فنی تیم ملی، حضور ایران در ادوار مختلف جام جهانی را مرور کرد. اهمیت آن مجموعه در این بود که فقط به آمار و نتایج بسنده نمیکرد و از خلال روایت افراد حاضر در مقاطع مختلف، به نوعی تاریخ شفاهی آنلاین از حضور ایران در جام جهانی نزدیک میشد. همین پیشینه به «دری رو به جام» پیوستگی بیشتری داده و آن را از یک واکنش مناسبتی و لحظهای فاصله داده است.
اجرای اصلی برنامه بر عهده سعید اکبری و آزاده سدیری است؛ ترکیبی که میکوشد میان تحلیل فوتبالی و ریتم برنامهسازی تلویزیونی تعادل برقرار کند. اکبری برای مخاطبان فوتبال چهرهای آشنا در روزنامهنگاری و گفتوگوی ورزشی است و حضور او در «پنجرهای رو به جام» باعث شده ارتباطی طبیعی میان پیشدرآمد پروژه و ویژهبرنامه اصلی شکل بگیرد. در کنار او، آزاده سدیری به برنامه وجهی گفتوگومحورتر و صمیمیتر میدهد.
درباره ویترین «دری رو به جام»
ساختار «دری رو به جام» بر چند بخش ثابت بنا شده است؛ مرور بازیهای برگزارشده، معرفی دیدارهای پیش رو، تحلیل فنی، مرور شبکههای اجتماعی، گفتوگوی حضوری، ارتباط تصویری با چهرههای خارجی و روایت تاریخی جام جهانی.
در بخش پسابازیها، برنامه فقط به اعلام نتیجه یا مرور صحنهها بسنده نمیکند و میکوشد از دل هر مسابقه، روایت یا زاویهای قابل دنبال کردن پیدا کند. بخش پیشبازی نیز وظیفه دارد مسابقه بعدی را برای مخاطب معنادارتر کند. معرفی دیدارهای پیش رو، مرور تقابلهای گذشته و ارائه اینفوگرافیهای آماری، تصویری فشرده از هر مسابقه میسازد. یکی از پررنگترین بخشهای برنامه، مرور اخبار، حواشی و فضای شبکههای اجتماعی با اجرای محمد معینی است. در کنار این بخش، برنامه یک قسمت تحلیلی فنی نیز دارد که توسط پرهام حمیدی و لعیا فکری اجرا میشود. این بخش به آنالیز یکی از مسابقات مهم روز گذشته اختصاص دارد و تلاش میکند تحلیل فنی را قابل فهمتر کند.
ارتباط تصویری با چهرههای خارجی نیز از بخشهایی است که به برنامه امکان میدهد نگاه خود را از فضای رسانهای داخلی فراتر ببرد. در این بخش با خبرنگاران خارجی، بازیکنان سابق تیمهای ملی یا متخصصان غیرایرانی فوتبال گفتوگو میشود. گفتوگوی حضوری در استودیو نیز بخشی مهم از برنامه است. این بخش هر شب با مهمانی متفاوت برگزار میشود؛ از فوتبالیست و چهره فوتبالی تا هنرمند یا چهرهای که نسبتی با فوتبال و فضای جام جهانی دارد.
عبور از گزارش به داستان
بخش «داستان جام» یکی از ایدههای روایی برنامه است؛ بخشی که در آن هر شب داستان یکی از ادوار جام جهانی از سال ۱۹۳۰ تا امروز را بر اساس کتاب رسمی فیفا روایت میشود.
آیتمهای تولیدی میانبخشی نیز از نقاط قابل توجه برنامهاند. در دور اول مرحله گروهی، آیتمهایی برای معرفی کشورهای حاضر در جام جهانی تولید شد که مخاطب را با تیمها و فضای هر کشور آشنا میکرد. در ادامه، دو سری آیتم دیگر هم به برنامه اضافه شد؛ «قصه کشورهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶» و «چهرههای شاخص جام جهانی ۲۰۲۶». اهمیت این آیتمها در تلاش برای عبور از اطلاعات شناسنامهای و رسیدن به قصههایی است که فوتبال را به فرهنگ، سیاست، رؤیا، شکست و امید پیوند میزنند.
امضای بصری برای یک «جام»
از نظر بصری، دکور و ویدیووال بزرگ برنامه نقش مهمی در هویت آن دارند. ویدیووال فقط پسزمینه نیست؛ در نمایش تصاویر بازیها، گرافیکها، اینفوگرافیها و تحلیل فنی نقش فعال دارد. در برنامههای فوتبالی امروز، تصویر بخشی از زبان برنامه است و برنامهای که میخواهد از داده، ویدیو، شبکههای اجتماعی و تحلیل استفاده کند، به فضای تصویری پویا نیاز دارد. هویت گرافیکی برنامه نیز در همین چارچوب معنا پیدا میکند.
تا امروز ۱۷ قسمت از «دری رو به جام» پخش شده و همین تعداد قسمت، فرصت مناسبی برای ارزیابی اولیه مسیر برنامه فراهم میکند. آنچه در این قسمتها دیده میشود، تلاش برای ترکیب چند قالب برنامهسازی استظ؛ برنامه تحلیلی، مجله تصویری، تاکشو، روایت تاریخی، بسته خبری، مرور شبکههای اجتماعی و تولید مستند کوتاه. ترکیب این قالبها در یک برنامه روزانه سهساعته دشوار است و خطر افت ریتم، تکرار فرمولها یا نابرابری کیفیت بخشها را به همراه دارد. باید دید این برنامه در ادامه به چه سمت و سویی میرود.