جشنواره امیرکبیر از مقالهمحوری عبور و به مسألهمحوری رسیده است
سعادت ساریخانی در گفت و گو با خبر انلاین البرز در خصوص دستاوردهای جشنواره امیرکبیر در هدایت پروژههای دانشگاهی به سمت حل مسائل واقعی کشور، گفت: یکی از چالشهای اساسی کشور در حوزه بهکارگیری علم و فناوری، نبود گفتمان مشترک بین دانشگاه و صنعت و همچنین حضور کم رنگ دولت به عنوان سیاستگذار است که باعث عدم بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای طرفین شده است. به نظر من جشنواره امیرکبیر از معدود رویدادهایی است که از سطح مقالهمحوری عبور کرده و به مسئلهمحوری رسیده است.
وی بیان کرد: تفاوت اساسی این جشنواره با بسیاری از رویدادهای علمی این است که به دنبال ظرفیتسازی برای تغییر نگاه دانشگاه از مقاله محوری به سمت حل مسئله و همچنین تغییر نگاه بخش خصوصی به جامعه دانشگاهی است. بررسی آمار ادوار مختلف و رشد چشمگیر استقبال از جشنواره به خوبی نمایانگر موفقیت این جشنواره در تحقق اهداف آن بهویژه ترغیب جامعه دانشگاهی به ایجاد ارتباط موثر با صنعت است.
مشاور بنیاد نخبگان استان البرز خاطرنشان کرد: جشنواره ملی امیرکبیر در ابتدا از استان البرز رویش پیدا کرد و مانند هر بذری که کاشته می شود، لازم بود تا مراحل رشدی خود را سپری کند تا به بلوغ کامل و میوه برسد.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران خاطر نشان کرد: این جشنواره با سه رکن جهاد دانشگاهی استان البرز، بنیاد نخبگان استان البرز و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان البرز با محوریت جهاد دانشگاهی آغاز شد و در یک دوره کوتاه خوشبختانه در سال جاری شورای سیاستگذاری ملی آن تشکیل و به عنوان یک جشنوار بزرگ و اثرگذار مورد حمایت و توجه تمام بخشها اعم از جامعه دانشگاهی، جامعه نخبگانی و بخش خصوصی قرار گرفت.
وی افزود: اگر نسبتی بررسی کنیم، تعداد شرکتکنندگان و متقاضیان جشنواره از نسبت کل پایاننامه و رسالههای انجام شده در سطح کشور، بسیار کم است، اما این واقعیت ماجرا است که بخش عمدهای از فعالیتهای ما در دانشگاه تقاضا محور نیست.
ساریخانی یادآور شد: بر این باورم که مهمترین چالش کشور عدم ایجاد مثلث سه گانه صنعت به عنوان متقاضی فناوری، دانشگاه به عنوان مهد فناوری و دولت به عنوان سیاستگذار است. درست است در دانشگاهها بخشی به نامه اداره ارتباط جامعه، دانشگاه و صنعت وجود دارد. اما بخشی در صنعت که وظیفه بهرهگیری وارتباط با دانشگاه را به عهده داشته باشد، نداریم.
این استاد دانشگاه گفت: آنقدر گاها صنعت درگیر اموری نظیر بیمه و مالیات و غیره است که فرصتی برای ارتباط با دانشگاه ندارد. از طرف دیگر هم لازم است سیاستهای کلان کشور برای تشویق بخش خصوصی برای بهرهگیری از دانشگاه اصلاح شود. از این رو، این جشنواره به ویژه از این دوره به بعد که در سطح ملی و با حضور بخش خصوصی، دانشگاهی و دولت به مسیر خود ادامه خواهد داد، میتواند کمک گستردهای به حل این مسئله کند.
وی با تاکید بر اینکه نبود گفتمان مشترک بین دانشگاه، صنعت و دولت حلقه مفقودهای است که سالها در کشور با آن مواجه هستیم، اظهار کرد: ما دانشگاههایی داریم که مهد تولید علم هستند، صنعتی داریم که نیازمند فناوری است و دولتی که سیاستگذار است؛ اما این سه ضلع همیشه بهصورت منسجم در کنار هم قرار نگرفتهاند. جشنواره امیرکبیر تلاش کرده این اتصال را عملیاتی کند.
ساریخانی درباره اینکه چگونه میتوان اطمینان حاصل کرد که دستاوردهای علمی معرفی شده در جشنواره، صرفاً در کتابخانهها باقی نماند و به محصول یا فناوری قابل استفاده در صنعت تبدیل شود، گفت: اطمینان از اینکه دستاوردهای علمی صرفاً در کتابخانهها باقی نمانند، مستلزم طراحی یک سازوکار ساختاری و نه صرفاً برگزاری یک رویداد است. خوشبختانه جشنواره امیرکبیر دقیقاً با همین نگاه شکل گرفته است. نخست اینکه در این جشنواره، پایاننامهها و رسالهها از ابتدا کارفرمامحور هستند. یعنی مسئله واقعی صنعت یا جامعه مبنای پژوهش قرار گرفته است.
وی ادامه داد: دوم، فعالیت جشنواره به زمان اختتامیه محدود نمیشود. دبیرخانه جشنواره آثار برگزیده و حتی طرحهایی را که از نظر داوران ظرفیت بالایی برای اثرگذاری دارند، پس از جشنواره نیز رصد و پیگیری میکند. تلاش بر این است که یک پل مستحکم و عملیاتی میان دانشگاه و صنعت برقرار شود تا نتایج پژوهش به مرحله اجرا، تولید محصول یا ارائه خدمت برسد.
مشاور بنیاد نخبگان استان البرز بیان کرد: ما نیازمند تکمیل مثلث صنعت، دانشگاه و دولت هستیم. دانشگاه تولیدکننده دانش است، صنعت متقاضی فناوری است و دولت باید با سیاستهای تشویقی و اصلاح مقررات، این اتصال را تسهیل کند. جشنواره امیرکبیر ظرفیت آن را دارد که به سکوی عملیاتی این همافزایی تبدیل شود.
وی در ادامه مطرح کرد: اگر این سه ضلع بهصورت منسجم عمل کنند، پایاننامه دیگر یک سند آرشیوی نخواهد بود، بلکه به یک پروژه حل مسئله ملی تبدیل میشود؛ و این دقیقاً همان مسیری است که جشنواره امیرکبیر دنبال میکند.
ساریخانی درباره شفافیت روند داوری آثار و معیارهای انتخاب برندگان تصریح کرد: قطعا هر مسئلهای کامل نیست و جای بهبود دارد و اگر فردی یا ارگانی اذعان کند که مسئله یا رویدادی جای بهبود و ارتقا ندارد و کامل است، باید نتیجه گرفت که اتفاقا آن مورد کاملا ایراد دارد و اشتباه است. به باور من، در خصوص شفافیت روند داوری و معیارهای انتخاب برندگان، ابتدا باید به ظرفیتها و ساختار اجرایی جهاد دانشگاهی به عنوان هسته مرکزی جشنواره نگاه کنیم.
وی در ادامه یادآور شد: جهاد دانشگاهی با سابقه طولانی در برگزاری آزمونها، رویدادهای علمی و فرایندهای ارزیابی تخصصی، از تمامی ظرفیتهای لازم برای طراحی و اجرای یک نظام داوری دقیق، چندمرحلهای و مبتنی بر شاخصهای علمی برخوردار است؛ اما با هدف شفاف سازی و استفاده از ظرفیت نخبگانی و با این دیدگاه که بتوان هر دور جشنواره را نسبت به دور گذشته ارتقا بخشید، بخش ارزیابی علمی جشنواره به طور کامل بنیاد ملی نخبگان سپرده شده است.
وی عنوان کرد: این تصمیم بهنوعی تقویتکننده عدالت علمی است و ما در بنیاد نخبگان در تلاش هستیم با بهرهگیری از خبرگان دانشگاهی در کنار خبرگان صنعت، ارزیابی را از زاویهای جامعتر انجام دهیم.
ساریخانی توضیح داد: همانند هر فرایند ارزیابی، همواره امکان بهبود در حوزه شفافسازی معیارها، اعلام عمومی شاخصهای امتیازدهی و ارائه بازخورد به شرکتکنندگان وجود دارد و در تلاش هستیم تا پیش از جشنواره معیارها و شاخصهای ارزیابی هر یک از هفت کارگروه علمی جشنواره را به صورت شفاف اعلام عمومی نماییم.
این استاد دانشگاه در پاسخ به این پرسش که در مقایسه با جشنوارههای معتبر بینالمللی، جشنواره امیرکبیر در چه زمینههایی موفق بوده و در کدام بخشها هنوز فاصله دارد، اظهار کرد: همان طور که گفته شد، مزیت جشنواره امیرکبیر، تمرکز جدی بر ارتباط دانشگاه و صنعت است؛ این یک مزیت راهبردی است و بررسی برونداد جشنواره گواه از موفقیت آن است، ولی هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم. یکی از چالشهای جشنواره ضعف در نظام مشوقها بود که خوشبختانه این جشنواره نیز در زمره جشنوارههای معتبر و مورد حمایت بنیاد ملی نخبگان قرار گرفت. به علاوه لازم است صنعت نیز جدی تر بهعنوان متقاضی فناوری وارد گود شود.
وی افزود: تشکیل شورای سیاستگذاری ملی، امیدبخش این است که در ادوار بعدی حضور صنعت پررنگتر باشد و موردی که پیشتر به آن اشاره شد مبنی بر عدم وجود فرصت و ظرفیت کافی برای صنعت جهت ارتباط با دانشگاه را حل کند.
وی افزود: هدف نهایی باید این باشد که پایاننامه دیگر یک الزام آموزشی نباشد، بلکه یک پروژه ملی حل مسئله تلقی شود.