تلاشی برای زنده ماندن هنر در روزهای آتشبَس!
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، روزهای جنگ تحمیلی برای خیلی از ما سخت، دشوار و دلهرهآور بود، برخی هم در این دوران به مشکلات معیشتی دچار شدند.
هنرمندان نیز در جنگ تحمیلی اخیر ضرر بسیاری را متحمل شدند. درحقیقت با وقوع جنگ، آنچه آنها به عنوان کالا به مخاطب ارائه میدادند، دیگر برای آحاد جامعه در اولویت نیست و شرایط سختی برای آنها که تنها راه درآمدشان فعالیت هنری است، ایجاد شده است.
اکنون اما نمایشگاه گروهی هنرهای تجسمی «برای ایران» برگزار شده تا روایتی از تداوم خلاقیت در روزگار بعد از جنگ تحمیلی را به تصویر بکشد.
در این نمایشگاه حدود ۳۰۰ تابلو نقاشی، نقاشیخط و مجسمه در گالریها و سالنهای خانه هنرمندان ایران به نمایش گذاشته شده تا هم کمک مادی و هم معنوی به این هنرمندان انجام بگیرد.
در همین راستا، در حاشیه افتتاحیه نمایشگاه، گفتوگویی با سیدصادق پژمان ـ مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر – داشتیم که متولی برگزاری این رویداد است.
پژمان درباره شکلگیری ایده اولیه نمایشگاه «برای ایران» میگوید: تلاش مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر این است، بستر و ابزارهایی فراهم کند تا رونق اقتصاد حوزه فرهنگ، هنر و رسانه شکل پایدارتری به خود بگیرد. به همین سبب، هنرمندان کشور که خصوصاً در جنگ تحمیلی رمضان درگیر یک جنگ روایتی، محتوایی و شناختی بودند، تلاش عمدهای کردند تا بتوانند دفاع سلحشورانه ملت ایران را منعکس کنند و نقش بیبدیلی داشتند تا ما در این بخش نیز در این کارزار موفق باشیم.
او ادامه میدهد: بعد از جنگ، مشکلات معیشتی و اقتصادی این حوزه، به دلیل شرایطی که در کشور حاکم شده است، بیشتر شده و تلاش ما این بود که فضایی فراهم شود تا ارتباط مستقیمی مجدد بین مردم و مخصوصاً هنرمندان در این رویداد ایجاد شود. این نمایشگاه تلاشی است برای اینکه اقتصاد این حوزه باز هم رونق بگیرد و هنرمندان، بهویژه هنرمندان نوظهور، امکان ارائه آثارشان را داشته باشند.
پژمان در پاسخ به پرسشی درباره حمایت معنوی از هنرمندان نیز بیان میکند: بعضی از بخشهایی که هنرمندان ما و اصحاب فرهنگ، هنر و رسانه در این زیستبوم به آن احتیاج دارند، حمایتهای معنوی است که بخشهای حاکمیتی، دولتی و رسانهای میتوانند انجام دهند. یک بخش آن همین موانعی است که در حوزه بیمه و مالیات با آن مواجه هستند و مشکلاتی که در این حوزه پدید آمده است.
او اضافه میکند: بخشی از تلاشهایی که در حوزه سیاستگذاری، قانونگذاری، تنظیمگری و توانمندسازی این زیستبوم باید انجام شود، از جمله مواردی است که ما در مؤسسه، به نیابت از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیگیر آن هستیم تا اینگونه حمایتهای معنوی نیز در کشور دنبال شود. مسائلی مثل بحث مالکیت، موضوع تسهیل در صادرات محصولات و خدمات فرهنگی، آموزش نیروی انسانی و مواردی از این قبیل، در مجموعه ما دنبال میشود.
پژمان درباره نحوه انتخاب هنرمندان حاضر در نمایشگاه «برای ایران» نیز توضیح میدهد: به دلیل زمان کوتاهی که برای این فرایند وجود داشت، هیئت انتخابی با همکاری خانه هنرمندان شکل گرفت و چون فرصت فراخوان انبوه وجود نداشت، آثار و هنرمندان توسط همین هیئت انتخاب شدند. اما دوباره حتماً با یک فراخوان و در مقیاس بزرگتر، در دوره بعدی این رویداد، این کار انجام خواهد شد.
پژمان در پاسخ به این پرسش که آیا روایت از شرایط اجتماعی و جنگی کشور نیز در نمایشگاه حضور دارد یا نه؟ بیان میکند: بخشی از نمایشگاه این چنین است؛ اما به دلیل اینکه همچنان در فضای جنگ قرار داریم و شرایط بهگونهای است که هنوز بسیاری از تولیدات هنری به نتیجه نرسیده است، فعلاً با موضوع «ایران»، کارهایی که از گذشته وجود داشته یا در همین زمان تولید شده، در این نمایشگاه ارائه شده است اما این مسیر همچنان ادامه پیدا خواهد کرد و احتمالاً در آینده دوباره نمایشگاهی با همین موضوع خواهیم داشت.
او درباره نگاه به هنر به عنوان کالایی لوکس در شرایط جنگی و اقتصادی نیز میگوید: در کشور ایران به دلیل سابقه چند هزار ساله تمدنی، فرهنگی و هویتی و همچنین هویت دینی و فرهنگی، یک پشتوانه تاریخی بسیار غنی وجود دارد. یکی از ظرفیتهایی که همین جنگ از خودش نشان داد و ملت ایران هم مطابق با آن رفتار کردند، برخلاف استانداردی که در بسیاری از کشورها و جوامع زمان جنگ دیده میشود، همین فرهنگ بود.
مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر ادامه میدهد: دفاع سلحشورانهای که کل ملت انجام دادند، بخش عمدهاش نشأتگرفته از همین مبانی فرهنگی ماست. اگر این فرهنگ بازتولید نشود و در اختیار نسلهای جدید قرار نگیرد و به زبان آنها ارائه نشود، ماندگاری احتمالاً از دست میرود. هرچند ممکن است به دلیل مشکلات معیشتی و تورمی که با آن مواجه هستیم، هنر در حال حاضر بهعنوان یک کالای لوکس تلقی شود اما تلاش ما این است که ظرفیتهایی ایجاد کنیم تا خانوادهها بتوانند با ابزارهایی که طراحی کردیم، هزینهکرد بیشتری در حوزه محصولات و خدمات فرهنگی داشته باشند.
او در پایان با اشاره به برخی ابزارهای حمایتی توضیح میدهد: بخشی از این اقدامات، مثلاً «فرهنگکارت» است که مؤسسه رونمایی کرده و اکنون چند هزار نفر از تسهیلات آن استفاده میکنند، یا طرح BNPL خرید آثار هنری که اعتباری برای هر نفر در نظر میگیرد و تا سقف ۴۰۰ میلیون امکان خرید فراهم میکند. این ابزارسازی در حوزه تأمین مالی و پرداخت، یکی از نکاتی است که تلاش میکنیم کمک کند هزینهکرد در حوزه فرهنگ و هنر راحتتر انجام شود.
او همچنین در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت معیشتی هنرمندان و احتمال کنار گذاشتن فعالیت حرفهای توسط برخی از آنها در شرایط اقتصادی دشوار اظهار میکند: بالاخره هنر بخشی از وجود هنرمند است و خلق اثر هم به شکلی است که هیچوقت به دلیل مشکلات معیشتی این مسیر کاملاً متوقف نمیشود و این چرخه از مدار خارج نخواهد شد؛ البته ممکن است در مقاطعی مشکلاتی وجود داشته باشد که بخشهای حاکمیتی و دولتی هر کدام به اندازه وسعشان تلاش میکنند این مسائل برطرف شود.
علاقهمندان به بازدید از این نمایشگاه میتوانند تا ۶ خرداد همه روزه بجز شنبهها از ساعت ۱۷ تا ۲۰ از آن بازدید کنند.
59243