به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، نهصد و سی و هشتمین شب از شب ‌های بخارا با عنوان «شب سی ‌سخت» در تالار استاد ناصری خانه هنرمندان برگزار شد و در آن، مستند شهر شاهنامه برای نخستین بار به نمایش درآمد. «سی سخت» سرزمین افسانه ها و زیبایی های طبیعی است؛ شهر شاهنامه. سی‌سخت، شهری کوهستانی در دل کوه دنا است که به شاهنامه فردوسی گره خورده است.

نیکنام حسینی‌پور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سخنان خود را در این مراسم اینگونه آغاز کرد: شب سی‌سخت، شب یک تاریخ، فرهنگ و مردمانی سختکوش است که با آب و آیینه، کوه و بلوط و برف و آفتاب گره خورده است. سی‌سخت تنها یک منطقه نیست، شعری است که طبیعت سروده و افسانه‌ای است که تاریخ روایت کرده. همچنین بهشتی است که در جنوب غرب ایران جلوه‌گری می‌کند.

حسینی‌پور گفت: ما از سرزمین اسطوره‌ها می‌آییم و از دیار سنگ و صلابت سخن می‌گوییم؛ از جایی که مردانش با کوه قد می‌کشند و زنانش ریشه در غیرت زمین دارند. جایی که نفس بوی بلوط می‌دهد و آسمانش هنوز با زمین عهده دارد. ما مردمان دامنه‌های کوه دنا هستیم؛ کوهی که با ما آموخت خم شدن یعنی چه و ایستادن یعنی چگونه زیستن. در سی‌سخت مردان بیش از آنکه سخن بگویند، عمل می‌کنند. اینجا زمین سخت است اما دل‌ها نرم، روزگار دشوار است اما اراده‌ها دشوارتر. شهری که زلزله دید، اما نلرزید، زخم خورد اما نایستاد.

او تاکید کرد: این شهر ویرانی‌ها را دیده اما به ویرانی تن نداده و ققنوس‌وار دوباره قد کشیده است. سی‌سخت فقط یک نقطه در روی نقشه نیست، سی‌سخت هویت و ریشه ماست و اگر همه نگوییم بلکه بیشتر آن‌ها ریشه در شاهنامه دارد.

مشاور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرد: در اشعار و داستان‌هایی که زنان و مردان ایل با زبان شیرین لری بیان می‌کردند، شاهنامه و داستان هایش ساری و جاری بوده و هست. شاید بتوان گفت شاهنامه در تنها نقطه‌ای از زمین که زنده است، در میان قوم لر و به خصوص استان کهگیلویه و بویراحمد است. به قول استاد یاحقی؛ مناطق لرنشین به شاهنامه دلبسته‌تر و نزدیک‌تر هستند تا ما خراسانی‌ها. لرها قهرمانان شاهنامه را از خودشان می‌دانند و آنها پرچمدار هویت ملی ایران هستند. آنها معتقدند خیلی از حوادث شاهنامه در این مناطق اتفاق افتاده است.

حسینی‌پور ادامه داد: بنابراین، می‌توان گفت پیوند عمیقی میان یکی از زیباترین و کهن‌ترین سرزمین‌های ایران یعنی «سی‌سخت» و کوه دنا با یکی از بزرگترین آثار ادبی و هویتی این سرزمین، یعنی شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی دارد. این منطقه کوه‌های بلند، دره‌های عمیق، چشمه‌های زلال، گذرگاه‌های سخت و مردمانی سخت کوش دارد؛ همان صحنه‌هایی که فردوسی در شاهنامه و از حالِ جاودانه خود به تصویر کشیده است.

سی‌سخت در دامنه جنوبی کوه سرافراز دنا با ارتفاع ۴ هزار و ۲۵۰ متر در استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد. براساس روایات تاریخ شفاهی کیخسرو پادشاه کیانی ایران به همراه ۳۰ پهلوان از راه «تل‌خسرو» در نزدیکی شهر یاسوج به یکی از روستاهای فعلی سی‌سخت به نام «کوخدان» که در قدیم کومه‌دان مشهور بوده، می‌رسند، کیخسرو در محلی موسوم به گردنه بیژن از پهلوانان می‌خواهد تا به دلیل برف‌گیر بودن منطقه باز گردند اما بیژن، سردار نامدار کیخسرو، همراه با ۲۹ تن از سپاهیان جنگجو از پذیرش این درخواست سرباز می‌زنند و پادشاه ایران زمین را همراهی می‌کنند.

در بخشی از این مراسم، اردشیر صالح‌پور نویسنده، نمایشنامه‌نویس و پژوهشگر هنرهای نمایشی در سخنانی گفت: اشاراتی که درباره وجه تسمیه نام «سی‌سخت» وجود دارد، از آنجایی آغاز می‌شود که ۳۰ دلاور، پهلوان و مرد حماسی راهی کوه و دچار برف گرفتگی می‌شوند. با توجه به شواهد و قراین که عمدتا بر نام های اسطوره ای که در جغرافیای اساطیری منطقه نیز موجود است، این روایت را به کیخسرو، پادشاه آرمانی ایران منتسب می‌کنند.

صالح‌پور با اشاره به اینکه اساسا سی‌سخت یک ناحیه کوهستانی است، درباره علاقه قوم لر به شاهنامه اظهار کرد: شاهنامه یک وجه اسطوره‌ای دارد، یک وجه حماسی و یک وجه تاریخی. علاقه لرها به شاهنامه چنان است که در همین سی‌سخت از صد درصد نام افراد شاید ۷۰ درصد اسامی افراد از شاهنامه خارج شده است. دنا نیز برای قوم لر یک کوه اسطوره‌ای محسوب می‌شود.

در ادامه، فرهاد ورهرام، کارگردان فیلم مستند شهر شاهنامه (سی‌سخت) گفت: «در سال ۱۳۴۶ سه مردم‌شناس به طور همزمان در سی‌سخت فعالیت کرده‌اند؛ مرحوم اصغر کریمی، زنده‌یاد جواد صفی‌نژاد و خانم دکتر فریدل پژوهشگر اتریشی آمریکایی به همراه همسرش مستر هانس. من سعی کردم در این فیلم از بعد مردم‌شناسی به موضوعات «سی سخت» بپردازم.

او اضافه کرد: این نخستین نمایش فیلم مستند سی‌سخت است. با اینکه سی‌سخت تاریخ غنی دارد و من ترجیج دادم در این فیلم از زبان مردم‌شناسان بهره‌مند شویم.

این نشست با صحبت‌های علی دهباشی، نویسنده و بنیان‌گذار برنامه شب‌های بخارا همراه بود و احمد مسجد جامعی، عضو سابق شورای شهر تهران یکی از میهمانان این برنامه بود. پس از سخنرانی‌ها، برنامه کوتاهی از شاهنامه خوانی برگزار و در نهایت فیلم مستند «شهر شاهنامه» به نمایش درآمد.

59243