بررسی راهاندازی «سامانه مشابهتیاب»/ چارچوبهای «سامانه مشابهتیاب » مشخص نیست/ خطای چندجانبه در قیمتگذاری دولتی کتاب
به گزارش خبرگزاری خبرزانلاین به نقل از ایرنا، علی حاجیتقی با اشاره به اینکه «سامانه مشابهتیاب» و «سامانه قیمتگذاری کتاب» میتوانند مسائل خوبی باشند، ادامه داد: گاهی برای انتشار کتاب جدید، برخی جملات کتابهای پرفروش توسط برخی از ناشرها که با عنوان ناشرها زرد هم شناخته میشوند، تغییر داده میشود یا کتاب را با ویرایش جدید به نام مترجم دیگر و ناشری جدید منتشر میکنند، باید جلوی این اقدام گرفته شود. همچنین تا زمانی که به قانون کپیرایت نپیوستیم، اگر مترجمی کتاب را ترجمه میکند، نباید مانع انجام این کار شویم.
خانه کتاب و وزارت ارشاد نمیتوانند مانند یک نهاد قضایی بخواهد درباره موضوع قضاوت کنند و به این دلیل که فکر میکنند کتاب کپیبرداری شده است، مانع انتشار آن شوند
مدیر انتشارات «ارمغان طوبی» با تاکید بر مبهم بودن عملکرد «سامانه مشابهتیاب»، توضیح داد: عملکرد این سامانه باید شفاف و واضح شود. باید مشخص شود آیا این وظیفه در چارچوب وظایف خانه کتاب است یا نه؛ زیرا این بحث حقوقی است و تا جایی که اطلاع دارم، خانه کتاب و مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد میتوانند در صورت شکایت افراد حقیقی و حقوقی، نقش کارشناسی اسناد مورد استفاده را انجام بدهند، نه اینکه مانند یک نهاد قضایی بخواهد درباره موضوع قضاوت کنند و به این دلیل که فکر میکنند کتاب کپیبرداری شده است، مانع انتشار آن شوند.
او با بیان اینکه اگر «سامانه مشابهتیاب» مانع جریان کتابسازی شود، اقدام مناسبی است، افزود: مهم این است که باید اقدامات سامانه شفافسازی شود تا پارامترها، معیارهایی که در این سامانه برای کپیسازی بودن کتاب درنظر گرفته میشود، مشخص شود. همچنین بعد از شفافسازی باید مراقب بود تا از مسیر و هدفی که برای سامانه تعریف شده است، منحرف نشوند تا از این سامانه به نفع جریان خاص و ممانعت از فعالیت گروه خاص دیگر، استفاده و مسیر کار منحرف نشود.
مسیر تولید و توزیع کتاب را، خراب و ناشر محور کردیم
حاجیتقی با تاکید بر اینکه مشکلی که در بالادست شکل گرفته است، با اقدام برای اصلاح پاییندست، حل نخواهد شد، توضیح داد: ما به ترویج فرهنگ کتابخوانی نپرداختیم، همچنین مسیر تولید و توزیع کتاب را، خراب و ناشرمحور کردیم؛ مجوز نشر صادر کردیم و افراد جای اینکه در مسیرهای دیگر قدم بردارند، فقط به نشر پرداختند، زیرا همه امکانات را به نشر اختصاص دادیم. زمانی که مجوز نشر زیاد شود، ناشر دنبال کتاب پرفروش میگردد و اگر کپیسازی هم نکند، ترجمههای ضعیف از مترجمان تازه کار برای یک کتاب منتشر خواهد شد.
معیارها، استانداردها و چارچوبهای «سامانه مشابهتیاب» مشخص نیست
مدیر انتشارات ارمغانطوبی با طرح این سوال که «اگر با «سامانه مشابهتیاب» مانع انتشار کتابهای کپی شوند، آیا میتوانند مانع انتشار کتاب با ترجمه ضعیف بشوند؟»، افزود: آیا کسی میتواند به آن مترجم بگوید که حق ترجمه ندارد به این دلیل که ترجمه او ضعیف است؟ چنین کاری قانونی نیست مترجم در حد بضاعت خودش میخواهد ترجمه کند و کتاب را با هزینه کمتر وارد بازار میکند. مشکل باید از بالادست حل شود.
به گفته او معیارها، استانداردها و چارچوبهای «سامانه مشابهتیاب» مشخص نیست.
کتاب با قیمت دستوری نابود میشود
حاجیتقی با اشاره به اینکه چند سال قبل پیشنهادی برای اصلاح روند قیمتگذاری کتاب به اداره کتاب پیشنهاد داده بود، افزود: باید توجه داشت ناشر نمیتواند قیمت کتاب را ثابت نگهدارد و کتابفروش هم نمیتواند کتاب را به قیمت گذشته بفروشد، این توقع ظلمی در حق کتابفروشان است. من به محمدحسین ظریفیانیگانه مدیرکل اسبق دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشنهاد دادم تا در سایت خانه کتاب امکانی ایجاد کنند و ناشر بتواند قیمت کتاب را بهروز نگه دارد؛ این سایت میتوانست مرجع کتابفروش و مشتری باشد.
دولت ساختار درج قیمت را فراهم کند و دخالتی در قیمتگذاری نکند که اگر این کار را انجام دهد، بازار کتاب از نظر تولید محتوا با مشکل مواجه خواهدشد
مدیر انتشارات ارمغانطوبی با بیان اینکه در بررسی «سامانه قیمتگذاری کتاب» دو نکته مطرح است، توضیح داد: قیمت کتاب باید توسط ناشر تعیین شود، کتاب با قیمت دستوری نابود میشود، کتاب ارزاق نیست که قیمتی اجباری برای آن تعیین شود. برای کتاب مساله دانش و تولید محتوا مطرح است، اگر دیدگاه قیمتگذاری روی کتاب را داشته باشیم، بحث تولید محتوای ارزشمند از بین میرود. پس مساله این است که دولت ساختار درج قیمت را فراهم کند و دخالتی در قیمتگذاری نکند که اگر این کار را انجام دهد، بازار کتاب از نظر تولید محتوا با مشکل مواجه خواهدشد.
او با ارائه یک مثال توضیح داد: یک مترجم صفحهای ۳۰۰ هزار تومان و یک مترجم صفحهای ۲۰ هزار تومان میگیرد، یک ویراستار صفحهای ۳۰ هزار تومان میگیرد و دیگری با صفحهای ۱۵۰ هزار تومان ویراستاری میکند. اینها را چگونه میتوانند مدیریت کنند؟
ناشران نمیتوانند منتظر بمانند تا مسئولان سامانه را باز کنند
حاجیتقی با اشاره به مصاحبهای که در آن اعلام شده بود «سامانه قیمتگذاری» در بازههای زمانی برای بهروزرسانی قیمت توسط ناشران باز خواهد بود، گفت: ناشران مرتب و مستمر کتاب منتشر میکنند و نمیتوانند منتظر بمانند تا مسئولان سه یا چهار ماه یکبار سامانه را باز کنند، در نتیجه این روند هزینهها افزایش پیدا میکند، زیرا مشخص نیست آیا سامانه باز میشود تا ناشران بتوانند قیمتها را افزایش بدهند؟ و اینکه ناشر کتاب را باید به همان قیمت نگه دارد تا سامانه بار دیگر باز شود؟ باید به انتخاب و صلاحدید ناشر باشد که چه زمانی به سامانه ورود کند و قیمت کالا را تغییر دهد، زیرا ناشر قیمت را بر اساس رقابت موجود در بازار و بر اساس هزینههای تمام شده، تعیین میکند.
مدیر انتشارات ارمغانطوبی افزود: اگر امروز کتاب را با قیمت ۳۰۰ هزار تومان و با شمارگان ۵۰۰ نسخه منتشر کردم و سال دیگر در حالی که هزینههای من چهار برابر شده است، نمیتوانم صبر کنم تا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سامانه را باز کند و قیمت را به ۶۰۰ هزار تومان افزایش بدهم، زیرا نمیتوانم پاسخگوی هزینهها باشم. اگر این دو مساله در «سامانه قیمتگذاری کتاب» رعایت شود، اتفاق خوبی است.
«سامانه قیمتگذاری کتاب» موجب شکلگیری خطای چندجانبه خواهدشد
حاجیتقی با تاکید بر دیدگاه وزارت فرهنگ در نادیده گرفتن افراد با تجربه در حوزه نشر، بیان کرد: مساله این است که هفت سال بدون مجوز و ۲۶ سال دیگر با مجوز در تمام حوزههای نشر، پخش و کتابفروشیها فعالیت کردم، اما وقتی موسسه خانه کتاب و وزارت ارشاد امثال من را در تصمیمگیریهایش کنار میگذارد، خودش تصمیمگیری میکند، این مشکل من نیست، بلکه ضعف آنها است. ما ناشران در حال انجام کار خود هستیم و همکاری با وزارتخانه منافعی برایمان ندارد؛ آنها باید بیایند و از تجربه ما استفاده کنند.
«سامانه قیمتگذاری کتاب» حجم کار دولت را بالا میبرد، ایجاد رانت میکند و آسیب شدیدی به تولید محتوا در نشر کشور میزند
مدیر انتشارات ارمغانطوبی با اشاره به میزگردهای هماندیشی که پیش از این در خانه کتاب برگزار میشد، ادامه داد: گاهی این میزگردها خروجی مطلوبی داشت و زمانی هم نه. کمکم برگزاری میزگردهای هماندیشی کمرنگ شد و تصمیمها در حوزه کتاب و نشر از طرف خانه کتاب گرفته میشود. نمیدانم چه افرادی به خانه کتاب مشورت میدهند، چه بهتر که از تجربیات افرادی که در بخشهای مختلف مانند تولید محتوا، نشر و پخش کتاب سابقه دارند، استفاده کنند.
او با تاکید بر اینکه اگر دولت اقدام به قیمتگذاری به کتاب کند، این عمل موجب نابودی ناشر خواهد شد، ادامه داد: تلاش داریم که دولت وظایفش را به شکل نظارتی انجام بدهد اما آنها هر روز بیشتر وارد حوزه اجرا میشوند. دولت باید از ناشران حمایت کند تا شرایط موجب شکلگیری رانت برای برخی از ناشران نشود تا برخی بتوانند قیمت خود را افزایش بدهند و برخی موفق نشوند و در نتیجه نتوانند هزینههای نشر را پوشش بدهند.
به گفته حاجیتقی، اجرای نادرست «سامانه قیمتگذاری کتاب» موجب شکلگیری خطای چندجانبه خواهد شد، زیرا حجم کار دولت را بالا میبرد، ایجاد رانت میکند و آسیب شدیدی به تولید محتوا در نشر کشور میزند.
59243