«بازی وارونه»؛ چرا آمریکا بیش از ایران به آتشبس نیاز دارد؟
یادداشت مهمان، سید عباس حسینی: در روزهای شروع سال نو، همزمان با افزایش فشارهای میدانی بر محور آمریکایی-صهیونیستی در منطقه، موجی از اخبار و شایعات هدفمند با محوریت تمایل ایران به مذاکره و پیشرفت مذاکرات پنهان در رسانههای بینالمللی منتشر شده است. بررسی دقیق این روند نشان میدهد که ما با یک جنگ روانی تمامعیار مواجهیم که هدف آن، نه کشف واقعیت، که تغییر برداشتها از معادله قدرت است. این یادداشت میکوشد با تحلیل مستند از آخرین مواضع رسمی و تحولات میدانی، نشان دهد که روایت ایران خواهان آتشبس است نه تنها فاقد پشتوانه واقعی است، بلکه وارونهسازی واقعیتی است که در آن، ایالات متحده و متحدانش با بنبست راهبردی مواجه شدهاند.
تغییر بازی زمانی: از پاسخ به اولتیماتوم تا تعیین زمان از سوی تهران
یکی از حیلهگرانهترین ابزارهای جنگ روانی، تحمیل چارچوب زمانی به طرف مقابل است. دونالد ترامپ با اعلام مهلتهای ۴۸ ساعته و سپس ۵ روزه برای بازگشایی کامل تنگه هرمز یا آغاز مذاکرات، تلاش کرد ایران را در موقعیت پاسخدهنده به فشار قرار دهد. اما آنچه در عمل رخ داد، نشاندهنده درک عمیق راهبردی تهران از این بازی است.
اما جمهوری اسلامی با هوشمندی کامل، از پذیرش این چارچوب زمانی خودداری کرد. به جای پاسخ به مهلتها، ایران اقدام به تعریف پیشنیازهای پایان جنگ نمود؛ پیشنیازهایی که خود به مثابه تغییر کامل معادله بودند: توقف کامل تجاوز، ارائه تضمینهای غیرقابل نقض، پرداخت غرامت، و مهمتر از همه، به رسمیت شناخته شدن حاکمیت کامل ایران بر تنگه هرمز.
این تغییر رویکرد، جایگاه ایران را از متهم به لجاجت به تعیینکننده شرایط تغییر داد. دیگر صحبت از این نبود که ایران در مهلت تعیینشده چه پاسخی خواهد داد، بلکه این پرسش در محافل دیپلماتیک مطرح شد که آیا آمریکا توان پذیرش پیششرطهای ایران را دارد یا خیر. این همان وارونهسازی بازی است که در ادبیات جنگ روانی، نشاندهنده برتری راهبردی یک طرف است.
تحلیل محتوایی: مذاکره یا التماس برای خروج؟
اظهارات مقامات آمریکایی در هفتههای اخیر، حاوی تناقضهای آشکاری است. از یک سو، مقامات کاخ سفید از مذاکرات خوب و سازنده سخن میگویند و از سوی دیگر، هزاران نیروی چترباز به منطقه اعزام میکنند. این دوگانگی، نشانه سردرگمی راهبردی و عدم وجود یک استراتژی منسجم است.
اما مهمتر از آن، بررسی طرحهایی است که از سوی آمریکا به ایران ارسال شده. اسناد موجود نشان میدهد که طرح ۱۵ مادهای ارائه شده از طریق واسطهها، نه یک پیشنهاد مذاکره، که مجموعهای از شرایط تحقیرآمیز بوده است. مطالبی نظیر پذیرش رهبری جایگزین یا اداره مشترک تنگه هرمز چنان از واقعیتهای میدانی و سیاسی ایران فاصله دارند که میتوان آنها را صرفاً بازیهای رسانهای برای افکار عمومی داخلی آمریکا تلقی کرد.
واکنش تهران به این طرحها، صریح و بدون ابهام بوده است. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با تاکید بر اینکه ارسال پیام از طریق دیگران را گفتگو یا مذاکره نمینامیم، عملاً بازی رسانهای واشنگتن را خنثی کرد. این موضعگیری نشان میدهد که ایران به خوبی دریافته است هدف اصلی از طرح این ادعاها، نه دستیابی به توافق، که ایجاد این باور در افکار عمومی است که “ایران پای میز مذاکره نشسته است.
بازتعریف موفقیت و شکست: کدام طرف هزینه کرده است؟
جنگ روانی دشمن بر این گزاره استوار است که اگر ایران به مذاکره تن ندهد، لجوج و اگر تن به مذاکره دهد، مهار شده است. هدف این دوگانهسازی، به دام انداختن ایران در یک بازی از پیش باخته است. اما واقعیتهای میدانی و اقتصادی، تصویر دیگری را نشان میدهند.
نخست: هزینههای انسانی
در حالی که ایران با کمترین تلفات انسانی، ساختار دفاعی خود را حفظ کرده، دایره حملات علیه منافع آمریکا و متحدانش در منطقه گسترده شده است. آتشسوزی در فرودگاه کویت، انفجار در پایگاههای عربستان و حملات هدفمند به زیرساختهای حیاتی، همگی نشانههایی از یک معادله جدید هستند: هرگونه تعرض، با هزینهای نامتناسب برای متجاوز پاسخ داده خواهد شد.
دوم: شکاف در ساختار تصمیمگیری آمریکا
اختلاف آشکار میان کاخ سفید، پنتاگون و وزارت خارجه آمریکا در قبال استراتژی منطقهای، به یکی از موضوعات اصلی رسانههای غربی تبدیل شده است. این شکاف نشان میدهد که برخلاف روایت اتحاد غرب علیه ایران، در عمل، محاسبات هزینه ـ فایده در واشنگتن به مرحله فروپاشی رسیده است.
سوم: فشار بر اقتصاد جهانی
اعتراف میانجیهای منطقهای به اینکه به دنبال کاهش فشار بر اقتصاد جهانی از طریق پایان دادن به بحران هستند، نشان میدهد که هزینههای این درگیری، فراتر از مرزهای منطقه رفته و کشورهای غیردرگیر را نیز تحت تاثیر قرار داده است. این یعنی ایران توانسته است به نقطهای برسد که تنشزدایی را به یک نیاز جهانی تبدیل کند، نه صرفاً یک خواست آمریکایی.
انسجام داخلی؛ معیار واقعی موفقیت
در میان تمام این تحولات، آنچه بیش از همه دشمن را ناامید کرده است، انسجام و یکپارچگی درونی ایران است. تمامی نهادهای تصمیمگیرنده، از شورای عالی امنیت ملی تا وزارت خارجه و نهادهای نظامی، بر یک روایت واحد تاکید دارند: هیچ مذاکرهای در کار نیست و تا تحقق پیششرطها، سیاست مقاومت ادامه دارد.
این اجماع داخلی، بزرگترین مانع در برابر جنگ روانی دشمن است. وقتی تمامی منابع رسمی و معتبر ایران بر یک موضع واحد تاکید دارند، فضای لازم برای شایعهپراکنی و ایجاد دوگانگی از بین میرود. رسانههای غربی که پیشتر به اختلافافکنی میان نهادهای ایرانی امید بسته بودند، اکنون با دیواری یکپارچه مواجه شدهاند.
جمعبندی: آتشبس نه خواست ایران که نیاز آمریکاست
تحلیل نهایی این است که موج ادعاها درباره تمایل ایران به آتشبس و مذاکره چیزی جز فرافکنی و وارونهسازی واقعیت نیست. واقعیت میدانی این است که:
۱. ایران چارچوب زمانی تعیینشده از سوی دشمن را نپذیرفته و در عوض، شرایط خود را برای پایان جنگ تعریف کرده است.
۲. پیشنیازهای تعیینشده توسط ایران (تضمین، غرامت، و حاکمیت کامل بر تنگه هرمز) چنان فراتر از آن چیزی است که آمریکا آماده پذیرش آن باشد که عملاً مذاکره را به یک گزینه غیرممکن تبدیل کرده است.
۳. هزینههای سنگین جنگ برای آمریکا و متحدانش و شکافهای ایجاد شده در ساختار تصمیمگیری واشنگتن، نشان میدهد که طرفی که به آتشبس نیاز دارد، ایران نیست، بلکه کشوری است که با بنبست راهبردی مواجه شده است.
۴. انسجام و یکپارچگی نهادهای ایرانی، مهمترین مانع در برابر جنگ روانی دشمن بوده و هرگونه ادعای مذاکره را با واکنش سریع و صریح منابع رسمی مواجه میکند.
در چنین شرایطی، آنچه امروز تحت عنوان پیشنهاد آتشبس از سوی آمریکا مطرح میشود، نه یک ابتکار صلحطلبانه، که اذعان تلویحی به شکست در دستیابی به اهداف از پیش تعیینشده است. جمهوری اسلامی با درک صحیح این واقعیت، از افتادن در دام بازیهای زمانی و روانی دشمن پرهیز کرده و با تعریف معادلات جدید، بار دیگر ثابت کرده است که در میدان روایتها نیز مانند میدان نبرد، قدرت بازدارندگی و ابتکار عمل را در دست دارد.
منبع: صدای افغان