بازسازی خانه های آسیب دیده؛ فرصت تحول بازار مسکن در سایه جنگ
به گزارش خبرنگار مهر، در پی حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به برخی مناطق کشور، بخش از واحدهای مسکونی دچار تخریب یا آسیب جدی شدهاند؛ رخدادی که علاوه بر خسارتهای فیزیکی، فشار مضاعفی بر معیشت خانوارهای آسیبدیده وارد کرده است. در چنین شرایطی، بازسازی سریع و اصولی این واحدها به یکی از مهمترین اولویتهای دولت تبدیل شده است؛ مسئولیتی که بخش عمده آن بر عهده وزارت راه و شهرسازی و نهادهای زیرمجموعه آن از جمله بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قرار دارد.
بر اساس اعلام خالدی، سخنگوی جمعیت هلالاحمر، در جریان این حملات حدود ۲۰ هزار واحد مسکونی و غیرنظامی دچار آسیب شدهاند. این آمار نشان میدهد که ابعاد خسارتهای وارد شده به بخش مسکن قابل توجه است و مدیریت فرآیند بازسازی نیازمند برنامهریزی دقیق، تأمین منابع مالی و استفاده از ظرفیتهای فنی و اجرایی کشور است.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که در شرایط بحرانی، مسئله اسکان و بازسازی واحدهای مسکونی از مهمترین موضوعاتی است که مستقیماً با امنیت روانی و اجتماعی جامعه ارتباط دارد. از دست رفتن خانه برای بسیاری از خانوادهها تنها به معنای از بین رفتن یک ساختمان نیست، بلکه به معنای از دست رفتن مهمترین دارایی زندگی، محل آرامش و گاه تمام سرمایه سالهای تلاش آنان است.
در این میان وضعیت خانوارهای مستأجر نیز از پیچیدگیهای بیشتری برخوردار است. بسیاری از مستأجران که پیش از این نیز با چالشهای سنگین بازار اجاره مواجه بودند، اکنون در صورت تخریب یا آسیب دیدن واحد محل سکونت خود ممکن است توانایی مالی لازم برای اجاره مجدد یک واحد مستقل را نداشته باشند. از سوی دیگر، مالکان واحدهای تخریبشده نیز در بسیاری از موارد توان مالی کافی برای بازسازی سریع خانههای خود را در اختیار ندارند و تأمین هزینههای ساخت مجدد یا حتی جایگزینی وسایل آسیبدیده برای آنان دشوار است.
به همین دلیل، کارشناسان حوزه مسکن تأکید دارند که در چنین شرایطی دولت باید با طراحی یک برنامه جامع، علاوه بر تأمین اسکان موقت برای خانوارهای آسیبدیده، مسیر بازسازی واحدهای مسکونی را نیز بهصورت سریع و نظاممند دنبال کند.
در ساختار اجرایی کشور، وزارت راه و شهرسازی به عنوان متولی اصلی سیاستگذاری در حوزه مسکن، نقش کلیدی در مدیریت این فرآیند دارد و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی نیز به عنوان یکی از نهادهای اجرایی زیرمجموعه این وزارتخانه، تجربه قابل توجهی در بازسازی مناطق آسیبدیده از حوادث طبیعی و بحرانها در اختیار دارد.
تجربه بازسازی مناطق زلزلهزده در سالهای گذشته نشان داده است که در صورت وجود مدیریت یکپارچه و تأمین منابع مالی مناسب، امکان بازسازی گسترده واحدهای مسکونی در مدت زمان نسبتاً کوتاه وجود دارد. با این حال کارشناسان معتقدند که این بار میتوان علاوه بر بازسازی، از این پروژه به عنوان فرصتی برای تحول در الگوی ساختوساز کشور استفاده کرد.
فرشید ایلاتی، کارشناس ارشد بازار مسکن در گفتگو با خبرنگار مهر درباره وضعیت فعلی بازار مسکن در شرایط جنگی اظهار کرد: در حال حاضر بازار مسکن همچنان با رکود تقاضا مواجه است و این رکود که در ماههای گذشته نیز وجود داشت، در شرایط فعلی ادامه پیدا کرده است.
کارشناس ارشد بازار مسکن در ادامه درباره عملکرد دولت در حوزه مسکن گفت: در شرایط فعلی گزارشهایی مبنی بر ادامه اجرای پروژههای نهضت ملی مسکن منتشر شده است، اما در مجموع عملکرد وزارت راه و شهرسازی در این حوزه با انتقادهایی همراه بوده است.
وی یادآور شد: با این حال در شرایط کنونی اولویت دولت باید بر بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ متمرکز شود. بر اساس اعلام خالدی، سخنگوی جمعیت هلالاحمر، حدود ۲۰ هزار واحد مسکونی و غیرنظامی در این حوادث دچار آسیب شدهاند و در حال حاضر بازسازی این خانهها باید در صدر برنامههای دولت قرار گیرد.
ایلاتی تصریح کرد: اگر منابعی برای اجرای طرحهای مسکن در اختیار دولت قرار دارد، در شرایط فعلی بهتر است ابتدا برای بازسازی مناطق آسیبدیده و بازگرداندن چهره شهرها به وضعیت عادی استفاده شود و پس از پایان جنگ، مجدداً تمرکز بر پروژههای ملی مانند نهضت ملی مسکن افزایش یابد.
وی افزود: بازسازی واحدهای تخریبشده میتواند به عنوان فرصتی برای توسعه صنعتیسازی مسکن در کشور مورد استفاده قرار گیرد. به عبارت دیگر، این شرایط میتواند بستری برای استفاده از فناوریهای نوین ساختوساز و تولید صنعتی مسکن فراهم کند.
این کارشناس بازار مسکن عنوان کرد: اگر بازسازی این واحدها با رویکرد صنعتی انجام شود، میتوان از روشهایی مانند ساخت خانههای پیشساخته و تولید کارخانهای استفاده کرد. در این مدل، قطعات ساختمانی در کارخانه تولید شده و سپس در محل پروژه بهسرعت نصب میشوند. چنین رویکردی میتواند زمان ساخت مسکن را بهطور قابل توجهی کاهش دهد و امکان تحویل سریعتر واحدهای مسکونی به مردم را فراهم کند.
ایلاتی تاکید کرد: حتی اگر تعداد واحدهای آسیبدیده به حدود ۲۰ هزار واحد برسد، این حجم از پروژه میتواند ظرفیت مناسبی برای فعال شدن کارخانههای تولید مسکن پیشساخته در کشور ایجاد کند.
وی ادامه داد: در این شرایط، واحدهای مسکونی میتوانند بهصورت پیشساخته و با فناوریهای نوین در کارخانه تولید شده و سپس با استفاده از سیستمهای اتصال مانند پیچ و مهره در محل نصب شوند تا در کوتاهترین زمان ممکن به بهرهبرداری برسند.
کارشناس ارشد بازار مسکن تأکید کرد: اگر وزارت راه و شهرسازی با نگاه راهبردی و با همکاری بخش خصوصی و انجمنهای فعال در حوزه فناوری ساختمان وارد این موضوع شود، میتوان از این شرایط به عنوان فرصتی برای توسعه صنعتیسازی مسکن در کشور استفاده کرد.
وی یادآور شد: در واقع این شرایط میتواند نمونهای از تبدیل تهدید به فرصت باشد؛ به این معنا که فرآیند بازسازی مناطق آسیبدیده به محرکی برای تحول در صنعت ساختمان و توسعه فناوریهای نوین ساخت مسکن تبدیل شود.
ایلاتی با اشاره به اهمیت تابآوری اجتماعی در شرایط جنگی افزود: در این شرایط لازم است بر موضوع تابآوری اجتماعی تأکید شود. نیروهای نظامی در حال انجام وظایف خود هستند و مردم نیز باید با آرامش و همراهی با مسئولان از نگرانیهای غیرضروری پرهیز کنند.
وی گفت: تجربه نشان داده است که بسیاری از خسارتها و خرابیها در مدت زمان کوتاهی قابل بازسازی هستند و با تأمین منابع و همراهی مردم، امکان بازسازی مناطق آسیبدیده در بازه زمانی کوتاه وجود دارد.
به گزارش مهر، کارشناسان حوزه مسکن معتقدند اگر دولت بتواند فرآیند بازسازی این واحدها را بهصورت برنامهریزیشده و با استفاده از ظرفیتهای صنعتی پیش ببرد، علاوه بر جبران خسارتهای وارد شده به خانوارها، میتوان از این پروژهها به عنوان یک تجربه ملی برای تحول در الگوی ساختوساز استفاده کرد.
از سوی دیگر، سرعت در بازسازی واحدهای مسکونی میتواند نقش مهمی در کاهش فشارهای اجتماعی و اقتصادی بر خانوارهای آسیبدیده ایفا کند. هرچه فرآیند بازسازی سریعتر انجام شود، امکان بازگشت خانوادهها به زندگی عادی نیز زودتر فراهم خواهد شد.
به همین دلیل، بسیاری از صاحبنظران تأکید دارند که در کنار تأمین منابع مالی، استفاده از روشهای نوین ساخت، مشارکت بخش خصوصی، فعالسازی ظرفیت کارخانههای تولید مصالح و قطعات پیشساخته و همچنین مدیریت یکپارچه پروژههای بازسازی میتواند به تسریع این فرآیند کمک کند.
در نهایت، بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ تنها یک پروژه عمرانی ساده نیست، بلکه اقدامی چندبعدی است که ابعاد اقتصادی، اجتماعی و حتی روانی جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر این فرآیند با برنامهریزی دقیق، سرعت عمل و بهرهگیری از فناوریهای نوین همراه شود، میتواند علاوه بر ترمیم خسارتهای وارد شده، گامی مهم در مسیر نوسازی صنعت ساختمان کشور نیز محسوب شود.