به گزارش خبرنگار مهر، علی‌اصغر انواری رستمی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس در نشست تخصصی «بازآفرینی نظام بانکی ایران در عصر پول هوشمند» که در پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی برگزار شد با تأکید بر اینکه اقتصاد پیچیده و کند ایران برای شتاب‌دهی نیازمند اقدامات جسورانه است، اظهار کرد: برای اصلاح ناترازی‌های عمیق، دیگر تغییرات جزئی پاسخگو نیست؛ باید جرأت داشته باشیم برخی بنیان‌های قدیمی را تخریب و بنیان‌های نوینی بر پایه اقتصاد دیجیتال و هوشمند ایجاد کنیم.

انواری رستمی در این نشست که با تمرکز بر چالش‌های ناترازی بانکی و نقش فناوری‌های نوین برگزار شد، با اشاره به ظرفیت‌های موجود در نهادهای سیاست‌گذار گفت: خوشبختانه در بانک مرکزی و برخی نهادهای اجرایی، اراده و حرکت‌های خوبی به سمت ایجاد بنیان‌های نوین اقتصادی دیده می‌شود. ما در مرحله‌ای هستیم که اقتصاد دیجیتال دیگر یک کالای لوکس نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقای سیستم اقتصادی است.

بحران اعتماد در بازارهای مالی و راهکار بازآفرینی

این استاد دانشگاه با آسیب‌شناسی وضعیت بازارهای مالی کشور بیان کرد: هرچه ابزارهای مالی متنوع‌تر و بهتری طراحی شود، کارایی بازار افزایش می‌یابد. ما در بازار سرمایه ابزارهای خوبی داشتیم، اما اتفاقاتی رخ داد که «اطمینان» و «اعتماد عمومی» را به‌عنوان مهم‌ترین سرمایه این بازار از بین برد. بازسازی این اعتمادِ ازدست‌رفته بسیار دشوار و زمان‌بر است و همین مسئله سیاست‌گذاری‌های پولی و مالی را برای مقامات کشور پیچیده کرده است. راه عبور از این وضعیت، گذر از کلی‌گویی و ارائه راهکارهای عملیاتی (Solution) توسط نخبگان است.

نئوبانک‌ها؛ نسخه شفابخش برای ناترازی بانک‌ها

انواری رستمی با تأکید بر نقش حیاتی فین‌تک‌ها (Fintech) در شبکه بانکی تصریح کرد: بانک‌های سنتی برای اقتصادی شدن و خروج از ناترازی، چاره‌ای جز حرکت به سمت «نئوبانک‌ها» ندارند. نئوبانک‌ها به دلیل ساختار منعطف، هزینه‌های عملیاتی پایین، چابکی و نظارت‌پذیری بالا، می‌توانند نقش مؤثری در اقتصاد ایفا کنند.

وی افزود: فناوری‌های نوین مانند «توکنایز کردن دارایی‌ها» می‌تواند امکان فروش دارایی‌های مازاد و منجمد بانک‌ها را فراهم کرده و مستقیماً به کاهش ناترازی کمک کند.

رصد هوشمند تراکنش‌ها؛ تفاوت ما با استانداردهای جهانی

عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس با ذکر مثالی عینی از تجربه شخصی خود در سیستم بانکی کانادا، فاصله بانکداری سنتی و هوشمند را تشریح کرد و گفت: در سیستم‌های پیشرفته، نظارت هوشمند به گونه‌ای است که رفتار مالی مشتری به دقت رصد می‌شود. بنده تجربه‌ای داشتم که بلافاصله پس از یک تراکنش مشکوک (خرید تعداد زیادی پیتزا که با الگوی رفتار مالی من همخوانی نداشت)، سیستم هوشمند بانک در عرض چند دقیقه تماس گرفت، حساب را برای جلوگیری از کلاهبرداری مسدود کرد و کارت جدید صادر نمود؛ بدون اینکه حتی یک دلار مسئولیت به گردن مشتری بیفتد.

وی تأکید کرد: این در حالی است که مردم ما از این سطح امنیت و آسودگی محروم‌اند. ما باید زیرساخت‌هایی ایجاد کنیم که هدفشان «پیشگیری» باشد نه «درمان». سیستم باید قبل از وقوع بحران هشدار دهد، همان‌طور که پزشک علائم حیاتی را پایش می‌کند.

عبور از کلی‌گویی به پژوهش‌های داده‌محور

رئیس شورای علمی کنفرانس با انتقاد از پژوهش‌های غیرکاربردی گفت: دانشگاه باید به سمت حل مسائل کلان کشور مثل ناترازی انرژی و بانکی حرکت کند. ما نیازمند تحلیل‌های «پایین به بالا» (Bottom-Up) و داده‌محور هستیم.

وی به عنوان نمونه موفق به اقدام یکی از مدیران بانکی کشور اشاره کرد و گفت: در یک پژوهش میدانی، ۲۸ عامل داخلی و ۱۷ عامل بیرونی مؤثر بر ناترازی بانک‌ها شناسایی و ۶۱ راهکار عملیاتی برای آن‌ها تدوین شده است. این یعنی برخورد علمی با مسئله، نه صرفاً بیان مشکل.

نیاز کشور به «دتکتور» برای شنیدن صدای نخبگان

انواری رستمی در پایان با اشاره به لزوم جوان‌گرایی واقعی در اقتصاد دیجیتال خاطرنشان کرد: نسل جدید، تحلیل‌گر و مسلط به ابزارهای نوین است. ما باید بپذیریم که در گذار به بانکداری هوشمند، تخصص جوانان راهگشاست.

وی با یک تشبیه کنایه‌آمیز گفت: ما برای یک اتاق سرور، هزینه‌های سنگینی بابت نصب «دتکتور دود و آتش» می‌پردازیم تا از خطر آگاه شویم، اما متأسفانه هیچ دتکتور و سنسوری برای شنیدن صدای متخصصان و نخبگانمان نداریم تا پیش از وقوع بحران‌های اقتصادی، هشدارهای آن‌ها را دریافت کنیم. علم زمانی نافع است که نبودن آن ایجاد ضرر کند و بودن آن منفعت داشته باشد؛ امروز نبودِ مدیریت علمی در اقتصاد، ضررهای جبران‌ناپذیری ایجاد کرده است.