به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ذخایر استراتژیک نفت جهان یکی از آشکارترین شاخص‌های چگونگی آمادگی کشورها برای شوک‌های انرژی و عدم قطعیت ژئوپلیتیکی است. این ذخایر استراتژیک به دولت‌ها کمک می‌کند تا در طول جنگ‌ها، تحریم‌ها، بلایای طبیعی یا اختلالات بازار، ذخایر سوخت داخلی را تثبیت کنند.

اطلاعات‌آنلاین نوشت: طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، جهان در حال حاضر پس از بسته شدن تنگه هرمز، با یکی از بزرگترین اختلالات عرضه انرژی در تاریخ مدرن روبرو است که فشار زیادی بر بازارهای سوخت و قیمت بنزین در سراسر جهان وارد کرده است.

این تصویرسازی، بزرگترین موجودی استراتژیک نفت فعلی تخمینی در مخازن روی خشکی را با استفاده از داده‌های اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده نشان می‌دهد. این تصویر، کشورهایی را که بیشترین آمادگی را برای مقابله با اختلالات عرضه جهانی نفت داشتند، برجسته می‌کند. این داده‌ها، انتشار اضطراری هماهنگ‌شده در مارس ۲۰۲۶ توسط کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی را در نظر نمی‌گیرد.

ذخایر نفت چین رقم برجسته‌ای در این رتبه‌بندی است. با تخمین ۱.۴ میلیارد بشکه، این رقم از مجموع ذخایر استراتژیک ایالات متحده، ژاپن، کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی اروپا، عربستان سعودی، کره جنوبی، ایران، امارات متحده عربی و هند بیشتر است. امروز مجموع ذخایر این کشورها حدود ۷۰ درصد از کل حجم نفت ذخیره‌شده در جهان را تشکیل می‌دهد.

میزان ذخایر چین نشان‌دهنده وابستگی بالای آن به مسیرهای تأمین خارجی، از جمله کریدورهای دریایی حساس استراتژیک مانند تنگه هرمز است. هر چه ذخایر بزرگ‌تر باشد، کشورها انعطاف‌پذیری بیشتری برای عبور از دوره‌های نوسانات بازار دارند.

ایالات متحده با ۴۱۳ میلیون بشکه در ذخایر استراتژیک نفت (SPR) خود، شبکه‌ای از غارهای زیرزمینی که پس از تحریم نفتی ۱۹۷۳ ایجاد شده، در رتبه دوم قرار دارد. ژاپن با وجود منابع انرژی داخلی محدود، با ۲۶۳ میلیون بشکه در رتبه سوم است. از آنجا که این کشور تقریباً تمام نفت خام خود را وارد می‌کند، حفظ ذخایر اضطراری بزرگ مدت‌هاست که یک اولویت ملی بوده است.

مجموع کشورهای اروپایی در OECD با ۱۷۹ میلیون بشکه، چهارمین ذخایر بزرگ نفت خام را در اختیار دارند. چند کشور خاورمیانه و دیگر کشورهای آسیایی نیز ذخایر استراتژیک قابل توجهی را حفظ می‌کنند که اهمیت روزافزون امنیت انرژی را در کشورهای واردکننده و صادرکننده برجسته می‌کند.

با تداوم تقاضای جهانی نفت و تنش‌های ژئوپلیتیکی، بسیاری از کشورها به گسترش ظرفیت ذخیره‌سازی برای محافظت بهتر در برابر اختلالات عرضه در آینده ادامه می‌دهند.

تاریخچه شوک‌های نفتی و آزادسازی‌های استراتژیک

بحران نفتی ۱۹۷۳-۱۹۷۴ که ناشی از تحریم جهانی نفت توسط تولیدکنندگان بزرگ بود، باعث افزایش ۳۰۰ درصدی قیمت جهانی نفت شد. این بحران نشان داد که بسیاری از کشورهای صنعتی چقدر در برابر اختلالات واردات نفت آسیب‌پذیر هستند.

در پاسخ، آژانس بین‌المللی انرژی با یکی از اهداف اصلی خود ایجاد ذخایر استراتژیک نفت در کشورهای عضو برای کاهش تأثیر اختلالات عرضه در آینده ایجاد شد. از سال ۱۹۷۴، شش آزادسازی استراتژیک نفت رخ داده است:

۱۹۹۱: در آستانه جنگ خلیج فارس.

۲۰۰۵: پس از آنکه طوفان‌های کاترینا و ریتا به زیرساخت‌های نفتی در خلیج مکزیک آسیب رساندند

۲۰۱۱: در پاسخ به اختلال طولانی‌مدت عرضه نفت ناشی از جنگ داخلی لیبی

۲۰۲۲: پس از حمله روسیه به اوکراین

۲۰۲۲: آزادسازی دوم در اواخر همان سال با عمیق‌تر شدن بحران انرژی

۲۰۲۶ (بزرگ‌ترین تاکنون): پس از بسته شدن تنگه هرمز