اگر دخالت‌های خارجی (مستقیم و غیرمستقیم) می‌توانند وضعیت اقتصادی کشور را با چنین بحران‌های عظیمی مواجه کنند (کسری بودجه چندصد هزار میلیارد تومانی، ورشکستگی نظام بانکی و تأمین اجتماعی، سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی منفی، حجم نقدینگی 13 هزار همتی، تورم 50درصدی و…) پس جایگاه، مسئولیت و تدابیر نظام حکمرانی در این میان چه می‌شود و کجای ماجراست؟

 واقعیت آن است که اقتصاد ایران اسیر سه معضل اساسی نفتی، دولتی و بسته‌بودن است. این سه معضل اساسی، ساختاری متزلزل، رانتی و رفاقتی را جایگزین چارچوبی پایدار، خلاق، آزاد و رقابتی کرده است. اقتصادی که با افزایش صادرات و فروش نفت، آن هم در قیمت‌های بالا، ورم می‌کند و با کاهش و ضعف قیمت و صادرات آن، لاغر و تکیده می‌شود و اسیر دولتی بزرگ است که از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در ید اختیار اوست و در تضاد و جنگ با جهان به سر می‌برد. اقتصاد سیاسی شکل‌گرفته در این بستر، به‌خصوص پس از اجرای سیاست‌های اصل 44 و ایجاد بنگاه‌های صنعتی عظیم خصولتی مبتنی بر انرژی و مواد خام و نه خلاقیت و فناوری و همچنین تحریم‌های بین‌المللی و برکت‌دانستن آن  از سوی افراد و جریان‌هایی در ساختار قدرت و… افراد و جریان‌هایی را حاکم بر حیات و منافع ملی کرد که جز به منافع خود نمی‌اندیشند. رویه‌ای که با افزایش شکاف دولت-‌ملت، امر سیاست (در معنای اصیل آن که «هدف و غایت سیاست سعادت و بهزیستی شهروندان است» – سیسرون) به امری حاشیه‌ای و مناسکی تبدیل شده و احزاب سیاسی به بازیگران این مناسک و نه نهادهایی فعال و مورد اعتماد و وثوق جامعه هستند .به‌عنوان مثال  یک حزب اصلاح‌طلب تاکنون بارها درخواست‌های ما برای برگزاری تجمع مسالمت‌آمیز درباره مسائل مختلف رد شده است.

اگر امروز بزرگ‌ترین خطری که تمامیت ارضی و حاکمیت ملی و جریان آزادی‌خواهی در کشور را تهدید می‌کند، تنش‌ها و تضادهای داخلی و مداخله‌جویی خارجی است، باید به این سؤال مهم پاسخ داد که کدام جریان فکری، اقتصادی و سیاسی با انداختن تقصیر وضعیت بس ناگوار اقتصادی و زندگی و معیشت مردم به گردن خارج و سلب مسئولیت از نظام حکمرانی عملا از اصلاح امور غفلت کرده و آدرس «خارج» را به جامعه داده و عاملیت انسان ایرانی را به امری حاشیه‌ای تبدیل کرده‌اند؟! وقتی عمده مسائل و مشکلات به خارج منتسب می‌شود، بالطبع راه‌حل‌ها هم در خارج جست‌وجو می‌شود! اکنون اما هرکس به سهم خود وظیفه دارد بر این باور تأکید کند که نه خشونت داخلی و نه مداخله خارجی هیچ‌یک به توسعه و پیشرفت این سرزمین و کاهش فقر و فلاکت این مردم راه نمی‌برد که درد و رنج را جانکاه‌تر و عقب‌ماندگی را تشدید می‌کند. باید تعمق کرد و با درس‌گیری از گذشته، گذشته‌ای که متأسفانه حی و حاضر است، درها را گشود و امید به اصلاح را بازگرداند.

23302