خبرگزاری مهر، گروه بین‌الملل: انتخابات میان دوره ای آمریکا یکی از مهم ترین رویدادهای سیاسی در این کشور محسوب می شود که اگرچه در سایه انتخابات ریاست جمهوری قرار می گیرد اما در عمل تاثیر عمیق و مستقیمی بر مسیر قدرت در واشنگتن دارد. این انتخابات هر دو سال یک بار و در میانه دوره چهار ساله رئیس جمهور برگزار می شود و تعیین می کند که چه حزبی کنترل کنگره امریکا را در دست داشته باشد. کنگره شامل مجلس نمایندگان و سنای امریکا است و بدون همراهی آن عملا هیچ برنامه مهمی از سوی کاخ سفید امکان اجرا پیدا نمی کند.

در انتخابات میان دوره ای همه ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان به رای گذاشته می شود زیرا نمایندگان برای دوره های دو ساله انتخاب می شوند. در کنار آن حدود یک سوم از کرسی های سنا نیز که دوره شش ساله دارند وارد رقابت می شوند. همین ترکیب باعث می شود که نتیجه انتخابات میان دوره ای بتواند توازن قدرت را به صورت کامل تغییر دهد و حتی رئیس جمهوری را که تازه دو سال از حضورش در قدرت گذشته با بن بست سیاسی مواجه کند.

کنگره و نقش تعیین کننده آن در سیاست امریکا

اهمیت اصلی انتخابات میان دوره ای از نقش کنگره در ساختار قدرت امریکا ناشی می شود. کنگره نه تنها مسئول تصویب قوانین است بلکه بر عملکرد دولت نیز نظارت می کند و می تواند با تشکیل کمیته های تحقیق دولت را تحت فشار قرار دهد. حزبی که اکثریت مجلس نمایندگان یا سنا را در اختیار داشته باشد دستور کار سیاسی کشور را تعیین می کند و روسای کمیته های کلیدی را منصوب می کند و مسیر قانون گذاری را شکل می دهد.

برای یک رئیس جمهور همراهی کنگره به معنای امکان پیشبرد برنامه های اقتصادی امنیتی و اجتماعی است و از دست دادن آن به معنای ورود به دوره ای از انسداد سیاسی است. در چنین شرایطی لوایح دولت یا تصویب نمی شود یا ماه ها و سال ها در پیچ و خم کنگره متوقف می ماند و رئیس جمهور ناچار می شود به ابزارهایی مانند فرمان اجرایی روی بیاورد که آن هم دامنه و دوام محدودی دارد.

انتخابات میان دوره ای به عنوان همه پرسی غیررسمی

در فرهنگ سیاسی امریکا انتخابات میان دوره ای عملا به یک همه پرسی غیررسمی درباره عملکرد رئیس جمهور تبدیل شده است. رای دهندگان از این فرصت استفاده می کنند تا رضایت یا نارضایتی خود را از دو سال نخست دولت مستقر نشان دهند. تاریخ سیاسی امریکا نشان می دهد که در اغلب موارد حزب رئیس جمهور در انتخابات میان دوره ای کرسی های قابل توجهی را از دست داده است و این قاعده به استثناهای محدودی محدود می شود.

علت این روند به عوامل مختلفی باز می گردد. مشارکت پایین تر در انتخابات میان دوره ای نسبت به انتخابات ریاست جمهوری یکی از این عوامل است. رای دهندگان ناراضی انگیزه بیشتری برای حضور پای صندوق رای دارند و پایگاه اجتماعی رئیس جمهور که اغلب حول شخصیت او شکل گرفته در غیاب نامش روی برگه رای کمتر بسیج می شود. همین موضوع می تواند نتیجه را به زیان حزب حاکم تغییر دهد.

تاثیر انتخابات میان دوره ای بر سیاست داخلی

نتیجه انتخابات میان دوره ای تاثیر مستقیمی بر سیاست های داخلی امریکا دارد. موضوعاتی مانند اقتصاد، تورم ، خدمات درمانی، مالیات، مهاجرت، کنترل سلاح و حقوق اجتماعی همگی به ترکیب کنگره وابسته هستند. اگر اکثریت کنگره در اختیار حزبی مخالف رئیس جمهور باشد اولویت های قانون گذاری تغییر می کند و حتی سیاست های قبلی دولت نیز ممکن است با چالش مواجه شود.

در سال های اخیر موضوع سقط جنین نمونه روشنی از این تاثیر بوده است. تصمیم دیوان عالی امریکا در لغو حق سقط جنین باعث شد که انتخابات میان دوره ای به میدان رقابت جدی بر سر این مسئله تبدیل شود و ترکیب کنگره و دولت های ایالتی نقش تعیین کننده ای در آینده این حق اجتماعی پیدا کند. همین منطق درباره محیط زیست مهاجرت و سیاست های اقتصادی نیز صدق می کند.

نظارت سیاسی و ابزار فشار بر کاخ سفید

یکی دیگر از ابعاد مهم انتخابات میان دوره ای افزایش یا کاهش قدرت نظارتی کنگره بر دولت است. اکثریت کنگره می تواند تحقیقات گسترده ای درباره عملکرد دولت آغاز کند و مقامات ارشد را برای پاسخگویی احضار کند. این ابزار به ویژه زمانی فعال می شود که حزب مخالف رئیس جمهور کنترل مجلس نمایندگان را به دست بگیرد.

در چنین شرایطی کاخ سفید ناچار می شود بخش قابل توجهی از انرژی خود را صرف پاسخ به فشارهای سیاسی و رسانه ای کند و تمرکز دولت از سیاست گذاری به مدیریت بحران منتقل می شود. این وضعیت برای هر دولتی فرساینده است و می تواند جایگاه رئیس جمهور را در داخل و خارج تضعیف کند.

انتخابات میان دوره ای و آینده رقابت های ریاست جمهوری

انتخابات میان دوره ای تنها به دو سال باقی مانده از دوره ریاست جمهوری محدود نمی شود بلکه تاثیر مستقیمی بر انتخابات ریاست جمهوری بعدی دارد. نتایج این انتخابات نشان می دهد که کدام حزب از انرژی اجتماعی بیشتری برخوردار است و کدام چهره ها شانس بیشتری برای نامزدی در آینده دارند. بسیاری از سیاستمداران امریکایی از انتخابات میان دوره ای به عنوان سکوی پرتاب برای رقابت های بزرگ تر استفاده می کنند. برای روسای جمهور نیز این انتخابات پیام روشنی درباره وضعیت سیاسی شان ارسال می کند. پیروزی حزب رئیس جمهور می تواند موقعیت او را تقویت کند و شکست سنگین می تواند بحث ها درباره آینده سیاسی او را تشدید کند. در مواردی این شکست ها حتی به تضعیف جدی موقعیت رئیس جمهور درون حزب خودش منجر شده است.

جمع بندی

انتخابات میان دوره ای امریکا اگرچه از نظر رسانه ای کمتر از انتخابات ریاست جمهوری مورد توجه قرار می گیرد اما در عمل یکی از تعیین کننده ترین سازوکارهای سیاسی این کشور است. این انتخابات توازن قدرت را در واشنگتن بازتعریف می کند مسیر قانون گذاری را تغییر می دهد و بر سیاست داخلی و خارجی امریکا اثر می گذارد. برای ناظران خارجی نیز نتایج آن نشانه ای مهم از جهت گیری افکار عمومی امریکا و آینده سیاست های این کشور به شمار می رود و به همین دلیل نمی توان آن را یک رویداد حاشیه ای تلقی کرد.