از «جزء از کل» تا «مغازه خودکشی»؛ قربانیان مشهور کتابسازی/ کتابسازی، تخلفی آشکار در بازار کتاب
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایلنا، کتابسازی یکی از مشکلات اصلی بازار کتاب و حوزه ترجمه در ادبیات است. بسیاری از ناشران و مترجمان تازهکار، ترجمه دیگر مترجمان را کپی کرده، تغییراتی جزئی در ساختار آن ایجاد کرده و آنرا به نام خود منتشر میکنند. با وجود اعتراضات بسیار، نه قانونی برای چنین تخلفاتی وجود دارد و نه برخوردی با چنین اشخاص متخلفی صورت میگیرد.
سرقت ادبی و نبود برند عامل کتابسازیها
رامبد خانلری، نویسنده و مترجم کشورمان گفت: دلایل کتابسازی، سرقت ادبی و کپی یک کتاب ترجمه و انتشار آن به عنوان ترجمه جدید، عدم برندسازی برای کتاب است. متاسفانه طی سالهای گذشته، فروش کتاب در غیاب برندینگ شکل میگرفته است.
او افزود: این امر موجب میشود عدهای سودجو اقدام به کتابسازی کنند آنهم برای کتابی که دیگران زحمت ترجمه آنرا کشیدهاند. این اتفاق برای کتابهایی همچون مغازه خودکشی، جزء از کل، تکههایی از یک کل منسجم و کتابهای دیگری که مخاطبان میشناسند رخ داده است.
خانلری تاکید کرد: اگر قرار است از وقوع چنین تخلفاتی جلوگیری شود، باید برندینگ به چرخه فروش کتاب افزوده شود تا کتابها این امکان را داشته باشند که در بازار دیده شده و به فروش برسند.
به عقیده او کتاب هم کالایی است که نیاز به تبلیغات دارد.
این نویسنده گفت: اکنون که شهروندان و مخاطبان در معرض بمباران محتوای سرگرمکننده هستند، کتاب نیز مانند هر کالای دیگر باید تبلیغ شده و در شبکههای اجتماعی به نمایش گذاشته شود تا فروش رود. شاید اگر تبلیغ و معرفی کتاب به روند فروش آن افزوده شود، دیگر نیازی نباشد که ناشر کتابسازی کند، بلکه در عوض کتاب خود را ترجمه، برندسازی و به دست مشتری میرساند.
پیگیریها به جایی نمیرسد
آبتین گلکار، مترجم درباره سرقت ترجمه دیگران و انتشار مجدد آن در بازار کتاب گفت: گاهی اوقات مترجمان ترجمه فردی دیگر را با ویرایشی بسیار جزئی به نام خود منتشر میکنند. گاهی اوقات نیز ترجمه جدید ضعیفتر از قبلی است یا در همان سطح است.
او درباره سرقت ادبی، کتابسازی یا همان انتشار کتاب دیگران به نام مترجمی دیگر، بیان کرد: من شخصا چنین تجربهای را داشتم که شخصی کتابی از من را با همان ترجمه و تغییراتی جزئی به نام خودش ترجمه کرده بود. نکته جالب اینجا بود که حتی یادداشت مترجمی که من نوشته بودم نیز در آن کتاب موجود است. با ارشاد هم صحبت کردم اما متاسفانه نتیجهای نداشت چراکه در سیستم قضایی اینگونه تخلفات درست تعریف نشده و تعریف مشخصی برای اینکه چه مواردی سرقت ادبی محسوب میشود وجود ندارد.
گلکار گفت: اگر کسی بخواهد پیگیر این تخلفات شود باید زمان و انرژی زیادی صرف کند و مشخص هم نیست به نتیجه مطلوب برسد یا خیر. وزارت ارشاد نیز اعلام کرد حداکثر اقدامی که میتواند انجام دهد این است که تذکر دهد، اما اقداماتی مانند لغو مجوز اقدام قضایی محسوب میشوند و قوه قضاییه باید پیگیر آن باشد.
او تاکید کرد: به عقیده من اگر وزارت ارشاد بخواهد اقدام جدی علیه این تخلفات انجام دهد، مثلا محدودیتهایی قائل شود یا اقدامی قطعی صورت دهد که جلوی چنین فعالیتهایی گرفته شود، اختیار آن را دارد اما این امر نه برای وزارت ارشاد و نه قوه قضائیه اهمیت چندانی ندارد.