آیا انسان میتواند النینو را کنترل کند؟
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، النینو یکی از مهمترین چرخههای طبیعی اقلیم زمین است که هر چند سال یکبار با گرم شدن غیرعادی آبهای اقیانوس آرام استوایی شکل میگیرد. همین تغییر ظاهراً ساده، آبوهوای بسیاری از نقاط جهان را دگرگون میکند؛ از موجهای شدید گرما و خشکسالی گرفته تا بارشهای سیلآسا، طوفان و خسارتهای میلیارد دلاری.
اکنون گروهی از پژوهشگران دانشگاه شیکاگو و مؤسسه اقیانوسشناسی اسکریپس در مقالهای که در نشریه Science Advances منتشر شده، پیشنهادی متفاوت ارائه کردهاند؛ کاهش مصنوعی قدرت النینو از طریق روشنتر کردن ابرهای دریایی.
ایده از آتشسوزیهای استرالیا آمد
جالب آنکه این ایده از یک اتفاق طبیعی الهام گرفته است.
پس از آتشسوزیهای گسترده استرالیا در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، حجم عظیمی از ذرات دود وارد جو شد و به سمت جنوب شرقی اقیانوس آرام حرکت کرد. این ذرات باعث شدند ابرهای منطقه روشنتر شوند و نور بیشتری از خورشید را بازتاب دهند.
پژوهشگران معتقدند همین اتفاق در شکلگیری یک دوره چندساله «لانینا» نقش داشته است؛ پدیدهای که در بسیاری از موارد، نقطه مقابل النینو محسوب میشود.
به گفته محققان، این رخداد طبیعی در واقع یک «آزمایش رایگان طبیعت» بود که نشان داد تغییر ویژگی ابرها میتواند الگوهای بزرگ اقلیمی را تحت تأثیر قرار دهد.
روشنتر کردن ابرها چگونه النینو را ضعیف میکند؟
پیشنهاد دانشمندان بر پایه فناوری Marine Cloud Brightening یا «روشنسازی ابرهای دریایی» است.
در این روش، ذرات بسیار ریز، معمولاً نمک دریا، به جو تزریق میشوند. این ذرات باعث میشوند قطرات آب ابرها کوچکتر و تعدادشان بیشتر شود؛ در نتیجه ابرها سفیدتر و بازتابندهتر خواهند شد.
وقتی نور بیشتری به فضا بازتاب شود، انرژی کمتری به سطح اقیانوس میرسد و آب آرامآرام خنکتر میشود.
همین کاهش دما میتواند زنجیرهای از تغییرات جوی ایجاد کند که در نهایت شدت النینو را کاهش دهد.
شبیهسازیها چه میگویند؟
پژوهشگران برای بررسی این ایده، دو مورد از قویترین النینوهای تاریخ معاصر یعنی رویدادهای ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۸ و ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ را در مدلهای رایانهای بازسازی کردند.
آنها سپس در همان مناطقی که دود آتشسوزیهای استرالیا بیشترین تأثیر را گذاشته بود، تزریق ذرات را شبیهسازی کردند.
نتیجه قابل توجه بود؛ در همه سناریوها، النینوی شبیهسازیشده ضعیفتر از نسخه واقعی آن بود.
اما زمان اجرای عملیات اهمیت زیادی داشت. هرچه تزریق ذرات زودتر و در آغاز شکلگیری النینو انجام میشد، اثر خنککنندگی بیشتر بود. در مقابل، اگر این کار در مراحل پایانی النینو آغاز میشد، تأثیر آن بسیار محدودتر بود.
اگر چنین فناوری در آینده عملیاتی شود، میتواند از شدت بسیاری از پیامدهای مخرب النینو بکاهد؛ از جمله:
- کاهش موجهای شدید گرما
- کاهش خشکسالیهای گسترده
- محدود کردن بارندگیهای سیلآسا
- کاهش خسارتهای اقتصادی و کشاورزی
- کمک به مدیریت بحرانهای اقلیمی در کشورهای آسیبپذیر
به همین دلیل برخی پژوهشگران این مطالعه را یکی از مهمترین تحقیقات سالهای اخیر در حوزه مهندسی اقلیم میدانند.
اما همه دانشمندان موافق نیستند
با وجود نتایج امیدوارکننده، بسیاری از متخصصان نسبت به دستکاری عمدی اقلیم زمین هشدار میدهند.
برخی مطالعات پیشین نشان دادهاند که روشنسازی گسترده ابرها شاید پیامد ناخواستهای داشته باشد؛ از جمله ایجاد یک «لانینای فوقالعاده قدرتمند» که خود میتواند الگوهای بارش و دمای جهان را به شکلی غیرقابل پیشبینی تغییر دهد.
به بیان دیگر، کاهش یک بحران ممکن است بحران دیگری را ایجاد کند.
چالش فقط علمی نیست؛ سیاست هم دخیل است
حتی اگر این فناوری از نظر فنی امکانپذیر باشد، پرسشهای مهم دیگری مطرح میشود:
- چه کشوری حق دارد اقلیم زمین را دستکاری کند؟
- اگر این مداخله به سود یک منطقه و به زیان منطقهای دیگر باشد، چه کسی مسئول خواهد بود؟
- چه نهادی باید درباره اجرای چنین پروژهای تصمیم بگیرد؟
- اگر پیامدهای پیشبینینشده رخ دهد، مسئولیت آن بر عهده چه کسی است؟
به همین دلیل، بسیاری از دانشمندان معتقدند مهندسی اقلیم علاوه بر فناوری، به چارچوبهای حقوقی و همکاریهای بینالمللی گسترده نیز نیاز دارد.
پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه صرفاً بر پایه شبیهسازیهای رایانهای انجام شده و به معنای آمادگی فناوری برای استفاده عملی نیست.
با این حال، نتایج نشان میدهد مهندسی هدفمند ابرهای دریایی میتواند به یکی از گزینههای آینده برای کاهش خسارتهای ناشی از تغییرات اقلیمی تبدیل شود؛ گزینهای که هرچند هنوز با تردیدهای فراوان همراه است، اما ممکن است در دهههای آینده به یکی از مهمترین ابزارهای بشر برای مقابله با بحران اقلیم تبدیل شود.
۲۲۷۲۲۷