فیلم «آنتیک» به کارگردانی هادی نائیجی، نمونه‌ای موفق از سینمایی است که نه از نقد می‌هراسد و نه خود را در لاک سرگرمی‌سازی صرف محبوس می‌کند. این اثر با بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌های ژانر کمدی، پا به قلمرویی پرخطر می‌گذارد: خرافه‌پرستی و باورهای بی‌اساسی که همچون ریشه‌های نامرئی، در لایه‌های فرهنگ روزمره جامعه ایران تنیده شده‌اند.

نائیجی به خوبی می‌داند که پرداختن مستقیم و شعارگونه به چنین مسئلهٔ ریشه‌داری، نه تنها تأثیر خود را از دست می‌دهد که ممکن است مخاطب را دفع کند. از همین رو، او مسیر روایت داستانی و افسانه‌وار را برمی‌گزیند. فیلم به جای آنکه با انگشت‌نمایی بگوید «خرافه بد است»، با خلق موقعیت‌هایی که هم خنده‌دارند هم تأمل‌برانگیز، مخاطب را تا لب مرز کشف این حقیقت پیش می‌برد که چه بسیار تصمیمات نادرست و پیامدهای ناگوار، زاییدهٔ باورهایی هستند که هرگز به درستی وارسی نشده‌اند.

یکی از نقاط قوت «آنتیک»، پرهیز از کلیشه‌های فرسوده کمدی فارسی است. فیلم نه شوخی‌های لفظی تکراری دارد، نه بدن‌آزاری و نه اغراق‌های سطحی. در عوض، کمیک بودن موقعیت‌ها از دل باورهای غلط شخصیت‌ها بیرون می‌آید؛ باورهایی که برای بیننده امروزی هم آشنایند و هم خنده‌دار، اما در عمق خود تراژیک و رنج‌آور. این تلخیِ پنهان در لفافه شوخی، همان چیزی است که فیلم را از یک اثر ساده سرگرم‌کننده به نقدی اجتماعی بدل می‌کند.

«آنتیک» به جرئت می‌توان گفت سکوتی را می‌شکند که گاهی به دلیل ترس از برچسب‌زدن یا عادی‌انگاریِ بیش از حدِ خرافات، در سینمای ایران حاکم بوده است. این فیلم نشان می‌دهد که می‌توان درباره باورهایی که «مقدس» یا «غیرقابل پرسش» تلقی می‌شوند، حرف زد؛ و حرف زدن را نه از موضع بالادستی و اخلاقی، که از دل خنده و طنز آغاز کرد. چرا که خنده، گاهی تیزترین و مؤثرترین ابزار نقد است. «آنتیک» با همین فهم شکل گرفته است: در دل کمدی، می‌توان به عمیق‌ترین مسائل فرهنگی و اجتماعی دست زد، بدون آنکه لحن فیلم موعظه‌گر یا تلخ شود. این همان هنر ناب سینماست.

59243