به گزارش خبرنگار مهر، اقتصاد ایران در شرایط کنونی با تقارن ریسک‌های سیاسی و نظامی، فضایی به‌غایت پرتلاطم را تجربه می‌کند. در چنین شرایطی، پیش‌بینی مسیر بازارهای دارایی از همیشه دشوارتر شده است. رضا خانکی، کارشناس و فعال بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر ضمن تحلیل شرایط موجود، استراتژی‌های عملیاتی برای مدیریت ریسک و چیدمان بهینه سبد دارایی را تشریح کرد.

تلاقی جنگ و تحلیل‌ناپذیری بازارها

خانکی در ابتدای این گفت‌وگو، با تأکید بر اینکه متغیر «جنگ» به دلیل ماهیت وابسته به اراده طرف مقابل، خارج از چارچوب مدل‌های متعارف تحلیل‌گری است، تصریح کرد: وقتی سخن از درگیری نظامی در میان است، تحلیل‌پذیری بازار به دلیل عدم امکان سنجش دقیق «اراده دشمن» از بین می‌رود. با این وجود، سرمایه‌گذاران به‌طور طبیعی در تلاش هستند تا دارایی‌های خود را به سمت صنایعی هدایت کنند که کمترین میزان آسیب‌پذیری را در برابر تکانه‌های نظامی دارند.

این کارشناس تأکید کرد: صنایعی که در زنجیره مصرفی پایین‌تری قرار دارند، یعنی تولیدکنندگان کالاهای ضروری و پایه‌ای، گزینه‌های اول برای حفظ ارزش سرمایه در شرایط بحرانی محسوب می‌شوند؛ صنایعی همچون بخش غذایی، بانکی و تا حدودی معدنی، از جمله این موارد هستند.

صنایع آسیب‌پذیر؛ چرا برخی شرکت‌ها در بحران سقوط می‌کنند؟

خانکی در بخش دیگری از تحلیل خود، به واکاوی مفهوم «در معرض بودن» یا همان اکسپوژر پرداخت.

به گفته او، اکسپوژر در ادبیات مالی به معنای میزان «در معرض خطر بودن» یک شرکت یا دارایی در برابر یک رویداد خاص، نوسانات قیمتی یا بحران‌های بیرونی است.

او با برشمردن صنایع آسیب‌پذیر افزود: در تجربیات پیشین درگیری‌های نظامی، شرکت‌هایی که وابستگی شدیدی به بستر اینترنت داشتند، افت شدید درآمدی را تجربه کردند. همچنین صنایعی که دارای اکسپوژر بالایی با محصولات پایه نظیر فولاد هستند، مانند تولیدکنندگان ورق‌های فولادی یا واحدهایی که تأمین مواد اولیه آن‌ها به‌طور مستقیم به پتروشیمی وابسته بود، با اختلالات جدی در تولید و زنجیره عرضه مواجه شده‌اند.

این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: به‌عنوان مثال، اگر کارخانه‌ای مواد اولیه اصلی خود را از یک واحد پتروشیمی تهیه کند و در جریان جنگ، آن واحد پتروشیمی هدف حمله قرار گیرد، تولید کارخانه مذکور به‌دلیل قطع زنجیره تأمین، متوقف خواهد شد؛ این یعنی آن شرکت در برابر ریسکِ پتروشیمی، اکسپوژر بالایی دارد.

خانکی تأکید کرد: با حذف صنایعی که در برابر ریسک‌های جنگی آسیب‌پذیرند، دایره گزینه‌های سرمایه‌گذاری بسیار محدود می‌شود؛ در چنین شرایطی، بانک‌ها، صنایع غذایی، گروه پخش و دارو از معدود بخش‌هایی هستند که پتانسیل رشد و تاب‌آوری دارند.

هشدار نسبت به گسترش دامنه حملات

این فعال بازار سرمایه در عین حال نسبت به خوش‌بینی‌های افراطی هشدار داد و گفت: تمامی توصیه‌های فعلی با یک فرض کلیدی همراه است: توانایی درکِ قصد طرف مقابل در موج بعدی درگیری. در جنگ ۴۰ روزه گذشته دیدیم که برخی موسسات (انیستیتوها) و شرکت‌های دارویی هدف قرار گرفتند. در صورت ازسرگیری درگیری‌ها، این احتمال وجود دارد که دامنه حملات گسترش یافته و حتی صنایع غذایی نیز هدف قرار بگیرند؛ لذا ما در شرایط بسیار پیچیده و پویایی برای سرمایه‌گذاری قرار داریم.

الگوی پیشنهادی چیدمان سبد دارایی

خانکی در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره ترکیب بهینه دارایی در سبد سرمایه‌گذاری با فرض ثبات نسبی شرایط تا پایان سال، مدل پیشنهادی خود را با نگاهی تدافعی ارائه داد و گفت:

• ۴۰ درصد طلا به‌عنوان پناهگاه سنتی سرمایه در برابر ریسک‌های ژئوپلیتیک و نوسانات ارزی.
• ۲۰ درصد دارایی‌های با درآمد ثابت شامل صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت یا اوراق مشارکت، برای حفظ نقدشوندگی.
• ۴۰ درصد سهام و صندوق‌های سهامی با تمرکز بر صنایعی که گفته شد و صندوق‌های انرژی.

او درباره جزئیات بخش سهام تصریح کرد: من از این ۴۰ درصد سهام، ۲۰ درصد را به صندوق‌های انرژی اختصاص می‌دهم تا از نوسانات بهای جهانی نفت و حامل‌های انرژی بهره‌مند شوند و ۲۰ درصد باقیمانده را به سهام صنایعی که در زنجیره مصرفی پایه هستند (غذایی، بانکی و شاید مخابراتی) اختصاص خواهم داد.

به گفته خانکی، صندوق‌های انرژی در واقع ابزاری برای پوشش ریسک هستند که از نوسانات قیمت نفت سود می‌برند، در حالی که صنایع غذایی و بانکی، پناهگاه‌های سنتی سرمایه‌گذاران در مواجهه اقدامات نظامی محسوب می‌شوند.