به گزارش خبرنگار مهر، سیدامیرحسین گرکانی، رئیس مؤسسه پژوهشکده سوانح طبیعی و کرسی یونسکو امروز (دوشنبه، ۲۱ اردیبهشت) در نشست بازاندیشی در ساختار حکمرانی مدیریت بحران کشور و بررسی ابعاد تشکیل وزارت پیشگیری و مدیریت بحران، با تأکید بر ضرورت بازنگری در ساختار حکمرانی مدیریت بحران کشور، گفت: جایگاه فعلی سازمان مدیریت بحران با ماهیت فرابخشی، ملی و راهبردی مأموریت‌های این حوزه تناسب ندارد و باید برای ارتقای جایگاه این سازمان تصمیم‌گیری جدی صورت گیرد.

وی افزود: ایران در معرض طیف گسترده‌ای از مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت قرار دارد و از زلزله، سیل و خشکسالی گرفته تا بیماری‌های همه‌گیر، حوادث صنعتی، آتش‌سوزی‌ها و حتی بحران‌های ناشی از جنگ، همگی نیازمند ساختاری منسجم و دارای قدرت هماهنگی بالا هستند.

گرکانی بیان کرد: در شرایطی که روند آسیب‌پذیری کشور نیز رو به افزایش است، مدیریت بحران دیگر یک موضوع صرفاً اجرایی یا واکنشی نیست، بلکه به یکی از مسائل مهم حکمرانی کشور تبدیل شده و باید متناسب با این اهمیت، از جایگاه سازمانی مقتدر و مؤثر برخوردار باشد.

وی با بیان اینکه مدیریت بحران حوزه‌ای چندبعدی و فرابخشی است، ادامه داد: این حوزه تنها به مرحله پاسخ محدود نمی‌شود و چهار مرحله پیشگیری و کاهش خطر، آمادگی، پاسخ و بازیابی را در بر می‌گیرد.

رئیس مؤسسه پژوهشکده سوانح طبیعی یادآور شد: تحقق این فرایند نیازمند هماهنگی مستمر میان دستگاه‌های مختلف اجرایی، خدماتی، امنیتی، عمرانی، اقتصادی و اجتماعی است و بدون وجود یک نهاد هماهنگ‌کننده قدرتمند، امکان تحقق مدیریت یکپارچه بحران وجود نخواهد داشت.

گرکانی با بیان اینکه آیا ساختار فعلی مدیریت بحران کشور با حجم مأموریت‌ها و مسئولیت‌های آن تناسب دارد یا خیر، گفت: تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که ساختار موجود همچنان بیش از حد متمرکز و بخشی عمل می‌کند و سازمان مدیریت بحران کشور، با وجود مسئولیت‌های گسترده، از اختیارات و جایگاه متناسب برای اعمال هماهنگی مؤثر میان دستگاه‌ها برخوردار نیست.

وی تاکید کرد: همین مسئله در برخی مواقع باعث کندی تصمیم‌گیری، بروز تعارضات بین‌دستگاهی و غلبه رویکرد واکنشی بر سیاست‌های پیشگیرانه شده است.

رئیس مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی با اشاره به ساختار قانونی مدیریت بحران در کشور تصریح کرد: اگرچه در قوانین موجود، شورای عالی مدیریت بحران کشور و ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران پیش‌بینی شده‌اند، اما در عمل سازمان مدیریت بحران کشور برای ایفای نقش فرابخشی خود نیازمند جایگاهی فراتر از یک سازمان وابسته است.

رئیس مؤسسه پژوهشکده سوانح طبیعی و کرسی یونسکو با اشاره به خلأهای موجود در قوانین مدیریت بحران، اظهار کرد: موضوع جنگ و مخاطرات امنیتی، اجتماعی و نظامی سال‌ها در حوزه مدیریت بحران مغفول مانده بود و این خلأ در جریان جنگ اخیر خود را به‌وضوح نشان داد.

وی تاکید کرد: در قانون مدیریت بحران مصوب سال ۱۳۹۸، مخاطرات امنیتی، اجتماعی و نظامی از شمول مدیریت بحران مستثنی شده بود و همواره درباره آثار این خلأ هشدار داده می‌شد، چراکه این حوادث همپوشانی مستقیمی با بحران‌های اجتماعی و امنیتی دارند. گرکانی با اشاره به چالش‌های مدیریت بحران در جریان جنگ‌های تحمیلی اخیر گفت: در این جنگ با مسائل متعددی مواجه بودیم و حتی در برخی نشست‌های تخصصی این پرسش مطرح شد که در کدام کشور دنیا، جبران خسارت‌های ناشی از بحران از مسیر فروش تراکم توسط شهرداری‌ها انجام می‌شود.

وی افزود: در همه کشورهای دنیا، مدیریت بحران تکلیف حاکمیت و دولت‌هاست و این مسئولیت برعهده نهادهای غیردولتی نیست، در سند راهبرد ملی مدیریت بحران نیز به صراحت بر این موضوع تأکید شده است. رئیس مؤسسه پژوهشکده سوانح طبیعی تصریح کرد: اگرچه شهرداری تهران و برخی دستگاه‌ها در جریان بحران اخیر کمک‌های مؤثری داشتند، اما واقعیت این است که در حوزه راهبری مدیریت بحران با خلأ جدی مواجه هستیم و هنوز سازوکار مشخص و پایدار تأمین منابع مالی بازسازی‌ها تعیین نشده است.

گرکانی با اشاره به تجربه زلزله کرمانشاه ادامه داد: در آن زمان تنها سه روز پس از حادثه، مصوبه دولت برای بازسازی ابلاغ شد و همین موضوع به آسیب‌دیدگان اطمینان می‌داد که دولت در کنار آنها قرار دارد، اما در جریان بازسازی خسارات جنگ اخیر، نقش و مسئولیت دولت همچنان محل سؤال است.

وی گفت: مسئله مدیریت بحران بسیار فراتر از بحث ساختاری سازمان مدیریت بحران کشور است و متأسفانه این حوزه در نظام حکمرانی همواره در حاشیه قرار داشته است. رئیس مؤسسه پژوهشکده سوانح طبیعی در پایان خاطرنشان کرد: فرصت زیادی برای آزمون و خطا وجود ندارد و تجربه تدوین قانون مدیریت بحران نشان داد که فرآیند تصویب و اصلاح ساختارها زمان‌بر است؛ بنابراین باید با دقت، سرعت و نگاه کارشناسی درباره آینده ساختار مدیریت بحران کشور تصمیم‌گیری شود.