راهآهن کلاله – جلفا مشکل انقطاع دریاچه وان را حل میکند
به گزارش خبرنگار مهر، موقعیت جغرافیایی ایران بهگونهای است که کریدورهای اصلی شرق – غرب و شمال – جنوب با کوتاهترین فاصله از خاک کشور عبور میکنند. به همین دلیل، طی دهههای گذشته سرمایهگذاری قابلتوجهی برای ایفای نقش فعال در این کریدورها انجام شده که احداث خطوط ریلی مرزی نظیر سرخس، اینچهبرون و رازی در همین راستا بوده و در میان، راهآهن کلاله – جلفا بهدلیل برخورداری از مزیت سهوجهی، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
با احداث این مسیر کوتاه در امتداد کریدور شمال- جنوب، بار از جنوب کشور به جلفا منتقل شده و سپس از طریق کلاله وارد شهر آغبند جمهوری آذربایجان میشود و از آنجا مسیر خود را به سمت روسیه ادامه میدهد. برآوردها نشان میدهد تکمیل راهآهن رشت – آستارا حداقل ۶ سال زمان نیاز دارد.
برهمین اساس، راهاندازی مسیر کلاله – جلفا میتواند تا زمان بهرهبرداری از رشت – آستارا، امکان بهرهمندی ایران از منافع کریدور شمال – جنوب را فراهم کند. علاوه بر این، کاهش سرعت قطار در محدوده رشت – قزوین به حدود ۱۵ کیلومتر در ساعت، که در ادامه مسیر رشت – آستارا نیز تأثیرگذار است، موجب افت ظرفیت حمل بار و افزایش زمان ترانزیت میشود؛ در چنین شرایطی، محور جلفا میتواند بخشی از محدودیتهای مسیر رشت – آستارا را جبران کند.
چین بهدلیل تهدیدهای ناشی از تسلط آمریکا بر آبراههای راهبردی، بهویژه تنگه مالاکا، و همچنین با هدف توسعه مناطق غربی خود، بهدنبال انتقال بخشی از تجارت از مسیرهای زمینی است؛ ابتکار «کمربند و پهنه» نیز در همین چارچوب تعریف شده است. این ابتکار چند مسیر زمینی دارد که کوتاهترین و مقرونبهصرفهترین آن از ایران عبور میکند.
راهآهن شرق – غرب ایران از سرخس در شمالشرق کشور آغاز شده و پس از عبور از مرز رازی به ترکیه و سپس اروپا متصل میشود، اما این مسیر در محدوده دریاچه وان ترکیه با انقطاع مواجه است و همین موضوع از ظرفیت عملیاتی آن میکاهد. افزون بر این، خطآهن ترکیه در این محور فرسوده بوده و برنامه مشخصی برای نوسازی آن وجود ندارد؛ چراکه تمرکز آنکارا بر بهرهبرداری از خطآهن شمالی این کشور است.
احداث راهآهن کلاله – جلفا میتواند این چالش را برطرف کند. با توجه به روند بازگشایی مرزهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان، ایران میتواند در قبال ایجاد ارتباط پایدار میان جمهوری آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان که یکی از مطالبات اصلی باکو محسوب میشود به مسیرهای جلفا – نخجوان – ارمنستان – قارص و جلفا – نخجوان – ارمنستان – گرجستان – دریای سیاه دسترسی دائمی پیدا کند. در نتیجه، ایران به خطآهن شمالی ترکیه متصل شده، مشکل انقطاع دریاچه وان برطرف میشود، انحصار ترکیه در اتصال ایران به اروپا کاهش مییابد و وابستگی کشور در این حوزه به حداقل میرسد.
ایران با احداث راهآهن کلاله – جلفا و تنها با حدود ۱۰۰ کیلومتر ریلگذاری، میتواند وارد کریدور میانی شود؛ بهگونهای که بهجای انتقال بار از باکو به گرجستان و سپس ترکیه، کالا از این مسیر وارد ایران شده و با طی مسافتی کوتاهتر به مقصد نهایی برسد، برهمین اساس احداث راهآهن کلاله – جلفا باید بهعنوان یک اولویت راهبردی در دستور کار دولت قرار گیرد.