تابستان امسال طبق آخرین مصوبه ای که شورای رقابت در حوزه قیمت گذاری اعلان نمود عملاً از محول  نمودن این وظیفه به زمین سازمان حمایت خبرداد ،منتهای امر وقتی نهایتاً این مصوبه را مطالعه می‌کردید به این نکته میرسیدید که حتی سازمان حمایت هم هر شش ماه یکبار باید گزارشی را جهت نظارت بیشتر روی میز شورا بگذارد. یعنی همچنان می توان  گفت آن  موقعیت دستوری شورای رقابت بعنوان سازمانی که قیمت را کنترل می کند  در بخش صنعت خودرو وجود دارد.

به خاطر دارم وقتی این خبر در تابستان منتشر شد این تصورنادرست در برخی رسانه ها شکل گرفت که گویا شورای رقابت  از پروسه قیمت گذاری کنار رفته و قیمت خودرو آزاد شده است .در حالی که مسیر آزاد سازی قیمت خودرو اصلا چنین رویه ای نیست.و طبق آن مصوبه که خودروساز ها باید نسبت به آن تمکین کنند(چه بخش خصوصی و چه بخش دولتی )وقتی مدیر عاملی تصمیم بر افزایش قیمت خودرو می گیرد عملا این درخواست باید برود روی میز سازمان حمایت رفته و این سازمان نیز یک ماه فرصت داردکه بررسی کند و چنانچه بعد از یک ماه عملا از سمت این سازمان اعلامی صورت نگیرد خود خودرو ساز می تواند قیمت های جدیدش را اعلام کند. البته اخیرا یک رفتو برگشتی هم بین وزارت صمت و بانک مرکزی در خصوص شکل گیری کارگروهی برای قیمت گذاری خودروشکل گرفت اما فعلا تا این لحظه همچنان متولی این امر سازمان حمایت اعلان شده اگرچه که تازمانی که روش غیر علمی و زیانبار قیمت گذاری دستوری به هر شکلی ادامه یابد باید انتظار چنین بی نظمی وآسیبهایی را داشت که عملا من به قیمت گذاری دستوری بازی دو سر باخت میگویم…هم برای عرضه کننده و هم مصرف کننده.در حقیقت معتقدم بازارخودرو  یک بازار هوشمند است که خود را با نبض طبیعی اقتصاد هم راستا  می کند و عملا ما نیازی به دستوری کردن قیمت خودرو نداریم.

افزایش چشمگیر قیمت نهاده های تولید پاشنه آشیل ارزش خودرو

اگر کمی ریز بینانه نگاه کنید خواهید دید که افزایش قیمت نهاده ها حداقل در سه ماه گذشته نزدیک به ۵۰ درصد ودر شش ماه گذشته نزدیک به ۹۰ درصد بوده است.در این صورت قطعا خودروساز که بخش های مختلف خودروی تولیدی اش را فلزات تشکیل می دهد برای اینکه از این مسیر قیمت گذاری دستوری یک مقدار فاصله گرفته و ضررو زیان انباشته خود را کم کند به اسم اصلاح عملا در مسیر افزایش قیمت قرار میگیرد.ضمن  اینکه امسال این اصلاح قیمتی در بازه های زمانی خیلی کوتاه تری دارد اتفاق می افتدو حداقل 4 تا 5 نوبت اطلاح قیمت از سمت خودروسازان را می بینیم که بنظرم خود گواه سرعت گرفتن رشد تورم در حوزه صنعت است. البته روال افزیش قیمت خودروسازان عموما زمانی رخ می داد  که نهادی چون بانک مرکزی در هر پروسه 3 الی 4 ماهه آمار تورمی کشور را اعلام می کرد. به عبارتی وقتی سایر کالا ها به صورت هفتگی تغییر قیمت را تجربه می کنند نمی توانیم بگوییم قیمت خودرو باید ثابت بماندالبته این حرف من تایید رویه نادرست اصلاح قیمتی از سوی شرکتها نیست بلکه می خواهم بگویم در اقتصاد همه چیز زنجیره وار به یکدیگر متصل هستند.

. بازار خودرو مثل بازی پینگ پنگ است 

من همیشه بازار خودرو را بواسطه مدل اقتصادی عرضه کننده و مصرف کننده به یک میز یا بازی پینگ پنگ تشبیه می کنم ، یعنی عرضه کننده وقتی بدون درنظر گرفتن تبعات افزایش قیمت های غیر همخوان با شرایط اقتصادی-اجتماعی جامعه و بدون شناخت مکفی از روانشناسی بازار خودرو صرفا با تصور نادرست فاصله گرفتن از زیان ولو به بهای پرش قیمت و تشدید نابسامانی در بازار در بازه های زمانی کوتاه دست به اصلاح قیمت می زند قطعا نخواهد توانست نقدینگی مورد نیاز خود که بخش عمده آن از سمت مصرف کننده گان و سرمایه گذاران بازار خودرو می باشد را جذب نموده وصرفا رشد عمده قیمتها در نهایت سبب تشدید رکود تورمی و قهر نمودن مصرف کننده با بازار شده که متاسفانه این اتفاق رخ داده است.در حقیقت بازی پینگ پنگ نیز با ضرب آهنک رفت و برگشت شکل می گیرد و صرفا نواختن ضربه یعنی عرضه خودرو با قیمتهای تصاعدی هیچ تضمینی برای بازگشت توپ یا سرمایه به سبد شرکت ها نخواهد بود.

مسیر واردات خودرو در جهت تنظیم بازار نبوده است

جدای از آمارهای بعضا متناقضی که در حوزه واردات خودرو منتشر میشود باید عمیقا به این موضوع اشاره کنم همانطور که در 2 سال گذشته بارها تاکید کردم فرمول واردات خودرو نه تنها به سمت تنظیم بازار نگاشته نشده بلکه با پررنگ نمودن مسیر درآمدزایی برای سیاستگذار این توانایی را ندارد که در بخش آمارهای منتشر شده در حوزه خودروهای وارداتی به گمرکات بتواند بر قیمتها در بازار تاثیر گذار باشد.حقیقت امر آن است که بازار خودرو بواسطه بهرمند بودن از یک ترموستات درونی هوشمند صرفا بر پایه فاکتورهایی چون عرضه و تقاضا ، نرخ حقیقی ارز و عدد واقعی تورم به تنظیم گری میرسد.مضافا چنانچه شما به هدایت مسیرتامین ارز واردات به دو بخش تالار دوم با یوروی نزدیک به 160 هزار تومان در قیاس با یورو 74 هزار تومان تالار اول مبادله در سال گذشته به همراه آیین نامه واردات خودروهای بالای 2500 سی سی و نوع تعرفه بندی از 145 تا 165 درصد در کناردریافت تضامین میلیون دلاری از وارد کنندگان این حوزه به همراه تامین مالی از ارز خود یا ارز آزاد  و همچنین طرح پیچیده و غیر کارشناسی چون واردات خودرو کارت اقامتیها ریز بینانه بنگرید به همان خروجی درآمدی زایی از طرح واردات خودرو و فاصله گرفتن از شعاری می رسید که سیاستگذار با نام تنظیم بازار در طی این سالها از آن یاد می کرده است.در هر روی چنین روشی عملا واردات خودرو را برای بسیاری از شرکتها در سال 1405 عملا می تواند خارج از توجیه اقتصادی قرار داده و دور از انتظار نخواهد بود چنانچه بیش از گذشته شاهد کناره گیری فعالین بیشتری از این حوزه بدلیل افزایش ریسکهای اقتصادی و سرمایه گذاری در بازی واردات خودرو باشیم.

قیمت خودرو از رشد دلار پیشی گرفته است

چنانچه به منحنی های رشد قیمت دلار در پاییز و زمستان امسال و عقب بودن میانگین 35 درصدی قیمت خودرو از نرخ حقیقی ارز پیش از تابستان امسال بنگریم به این امر دست می یابیم که قیمت خودرو در بازار نه تنها آن 35 درصد عقب ماندگی خود را جبران کرده بلکه از میزان افزایش قیمت ارز نیز سبقت گرفته که می توان یکی از عاملهای تاثیر گذار بر این رخداد را همان فاکتور دستوری کنترل نمودن قیمت عنوان نمود.زیرا چنین روشی عملا در دراز مدت سبب فشرده شدن فنر قیمت و سپس رها شدن ناگهانی آن با یک عکس العمل می گردد که در حال حاضر شاهد آن در بازار خودرو هستیم.این رویدادها در حال حاضر بازار بهمن و ماه پیش روی آن اسفند را عملا از تعریف سنتی همیشگی خود با نام بازار شب عید کاملا فاصله داده و سبب شکل گیری حجم بیشتری از فروشندگان به نسبت میزان اندک خریداران در بازار شده است که طبعا اقتصاد فعالین این حوزه را تحت تاثیر خود قرار داده است.

کارشناس خودرو

212