پالایشگاه‌هایی که «کک‌ساز» نیستند

پالایش نفت ونزوئلا بیش از ۵۰ درصد باقی‌مانده سنگین (مازوت و قیر) بر جای می‌گذارد. به همین خاطر وجود واحدهای کک‌سازی تأخیری برای پالایش نفت ونزوئلا و تولید محصول ارزشمندی مثل بنزین حیاتی است. این واحدها با استفاده از حرارت بالا ، مولکول‌های سنگین باقی‌مانده را شکسته و آن‌ها را به محصولات باارزش‌تری مثل نفتای سنگین و گازوئیل تبدیل می‌کنند و کک نفتی به‌عنوان جانبی تولید می‌شود. پالایشگاه‌های ساحل خلیج مکزیک در آمریکا و مجتمع جام‌نگر در هند به دلیل دارا بودن ظرفیت‌های عظیم کک‌سازی، مقاصد اصلی نفت ونزوئلا هستند.  

اگر پالایشگاهی که فاقد این واحدهاست بخواهد نفت ونزوئلا را جایگزین نفت ایران کند، با تجمع سریع پسماند، نفت کوره سنگین و قیر مواجه شده و ناچار به تعطیلی یا کاهش شدید تولید خواهد شد که این امر توجیه اقتصادی عملیات را از بین می‌برد.

چالش‌های متالورژیکی و خوردگی اسید نفتنیک

نفت ونزوئلا دارای عدد اسیدی کل (TAN) بسیار بالایی است. اسیدهای نفتنیک موجود در این نفت، در دمای بین ۲۲۰ تا ۴۰۰ درجه سانتی‌گراد به شدت خورنده هستند و می‌توانند دیواره لوله‌ها و برج‌های تقطیر و هر آنچه از جنس فولادهای معمولی و حتی آلیاژهای کروم است را به سرعت تخریب کنند.  

پالایشگاه‌های ایران‌پسند، برای پذیرش نفت ونزوئلا باید سیستم لوله‌کشی و برج‌های خود را به فولاد ضدزنگ ۳۱۷ (با مولیبدن بالا) ارتقا دهند که این فرآیند مستلزم صرف هزینه زیاد و ماه‌ها توقف کامل فعالیت است.

مسمومیت کاتالیزوری؛ دشمنی به نام «وانادیم»

نفت ونزوئلا حاوی ۳۰۰ تا ۴۰۰ ppm فلز سنگین وانادیم است که چند برابر نفت ایران است. این فلز مثل یک سم عمل کرده و با حمله به ساختار زئولیتی کاتالیزورها در واحد FCC، باعث تخریب دائمی آن‌ها و افت شدید کیفیت بنزین تولیدی می‌شود.

در نهایت تفاوت مسافت جغرافیایی، تیر خلاصی بر ادعای جایگزینی سریع نفت ایران با نفت ونزوئلا، دست کم در هند است. مسیر انتقال نفت ایران به هند، ۷ تا ۱۰ روز به طول می انجامد ولی مسیر انتقال ونزوئلا به هند، ۴۰ تا ۴۵ روز زمان خواهد برد. این اختلاف زمان به معنی بلوکه شدن سرمایه در دریا، نیاز به مخازن ذخیره‌سازی غول‌پیکر و افزایش چشمگیر هزینه‌های حمل‌ونقل است که جذابیت اقتصادی این جابجایی را از بین می‌برد.

از نظر علمی، نفت ونزوئلا نه یک جایگزین مستقیم، بلکه یک «نفت فرصت» است که تنها در صورت تخفیف‌های بسیار کلان و در پالایشگاه‌های فوق پیشرفته (با شاخص نلسون بالای ۱۲) قابل پردازش است.

ادعای ترامپ مبنی بر تأمین نفت پالایشگاه‌های هند از ونزوئلا به جای ایران، بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های مهندسی شیمی و متالورژی، بیشتر یک «مانور سیاسی» است تا یک «امکان فنی». جالب‌تر اینجاست که خود ونزوئلا هم برای رقیق‌سازی نفت فوق سنگینش به میعانات گازی ایران وابسته است؛ واقعیتی که نشان می‌دهد این دو قطب نفتی از نظر فنی به هم گره خورده‌اند.

منابع: india، visualcapitalist، discoveryalert، oilload، janis-group، shale۲۴

۵۸۳۲۱